Кіріспе

Британдық теледидарлық ситком (1977–1980)

Citizen Smith – Джон Салливан жазған британдық теледидарлық ситком, алғаш рет 1977 жылдан 1980 жылға дейін көрсетілді. Онда Роберт Линдсей Уолтер Генри "Волфи" Смит рөлінде ойнады, ол Оңтүстік Лондондағы Тутинг қаласындағы жас марксистік "қалалық партизан", ол өзінің кумирі Че Гевараға еліктеуге тырысады. Вулфи – британдықтардың қолынан қашу үшін "Азамат Смит" деген атпен танылған ирланд революционері Вулф Тонға сілтеме. Вулфи өзін "Халыққа билік" және "Тутингке еркіндік" мақсатын көздеген революциялық "Тутинг Халықтық Фронтының" (ТХФ, оның достарының шағын тобы) жетекшісі деп жариялайды. Вулфи сол кездегі наразы студенттерге тән стильде киінеді: логотипі бар футболка, джинс шалбар, ауған пальтосы және қара берет. Ол "Фулхэм" футбол клубының жанкүйері және кейде "Фулхэм" шарфын тағады. Ол скутерде жүреді және көбінесе әйелінің үйінде болады, сондықтан оның ата-анасымен жиі дауласады.

Тарих

Джон Салливан 1974 жылы BBC-де декорация ауыстырушы болып жұмысқа орналасты, себебі ол "Citizen Smith" деп аталатын ситкомның жоспарын жазуға ниеттенді. Ұсынысын жібергенде қабылдамаудан қорқып, ол BBC-де кез келген жұмысқа орналасып, бізнес туралы көбірек білуді және содан кейін оның әлі жазылмаған сценарийіне назар аударатын адаммен кездесуді дұрыс деп шешті. Продюсер Деннис Мейн Уилсонға жүгінгеннен кейін, алғашқы "Citizen Smith" сценарийі жазылды. Мейн Уилсон сценарийді ұнатып, оның серияға айналу мүмкіндігін көрді; ол дереу "Comedy Special" бағдарламасының пилоттық эпизоды ретінде өндіріске енгізілді – жаңа таланттарды көрсетуге арналған, бұрынғы "Comedy Playhouse" бағдарламасының ізімен дамыған. Пилоттық эпизод сәтті болды, 1977 мен 1980 жылдар аралығында төрт маусым және бір мерекелік арнайы эпизод түсірілді. "Туттинг Халықтық фронты" – жазушы Джон Салливанның балалық шағындағы Балахам қаласының жанында орналасқан, Оңтүстік Лондондағы солшыл топтың, Брикстон қаласындағы Марксизм-Ленинизм, Мао Цзэдун Ой-өрісі Жұмысшы институтының ықпалында болды деген пікір бар. Топтың қызметі туралы 1977 жылдың сәуір айында "The Times" газетінде жарияланды, сол айда "Citizen Smith" бағдарламасының пилоттық эпизоды көрсетілді.

Бастауыш атаулары

Бірінші екі серияның әрбір эпизодының бастапқы титрлері әрқашан Вулфидің Тоутинг Бродвей метро стансасынан шығуымен басталады, содан кейін ол көпір арқылы банканы тебуі көрсетіледі, кадр жақындап, фондық музыка ретінде социалистік әнұран «Қызыл Ту» ойнайды. Олар әрқашан «Халыққа билік!» деп айқайлаумен аяқталады, бұл ұйықтаған баланы ояту сияқты жағдайларға немесе көлік апатына себеп болатын қиын жағдайларды тудырады. Үшінші сериядан бастап, көпірдегі Вулфидің кадрлары басқа актерлердің кадрларымен және олардың есімдерімен ауыстырылды, бұрын қолданылған есімдер тізімі емес, және Вулфидің айқайына реакциялар мүлдем алынып тасталды. Төртінші серияда жаңа титрлер болды, ол Тьюкердің фургоны «Революция қайтып келді!» деген жазумен Тоутинг Бродвей метро стансасынан өтуімен басталады. Қалған титрлер үшінші серияның соңғы эпизоды «Даңқты күннен» алынған кадрлармен сүйемелденді, ал Вулфидің айқайы естіледі, бірақ ол көрінбейді.

1-серия

Үшінші эпизодтан, "Менің қасымда бол", Вулфи Смит (Роберт Линдсей) дінге берілген, арақ ішпейтін досы Кен Миллс (Майк Грейди)пен бірге, әйелінің отбасының үйіндегі пәтерде тұрады. Ол – Ширли Джонсон (Шерил Холл, сол кезде Линдсейдің әйелі); оның жылы жүрек бірақ саяң анасы Флоренс, Вулфиді қатемен "Фокси" деп атайды; және оның қатал, оңшыл әкесі Чарли, Смиттің өмір салтын сынап, оны "жанды йети" немесе "Төраға Мао" деп атайды. Ширли өзін Вулфиге сөз берген деп есептейді, себебі ол оған қашан үйленесіз деп сұрағаннан кейін, жалған крокодил тісі бар әшекей берген. Сериалдағы басқа да тұрақты кейіпкерлер – басқа "қалалық партизандар": Такер (көбінесе жүкті, бірақ ешқашан көрінбейтін Жунға үйленген); ТПФ-тің соғыс басшысы Спид және оның сүйіктісі Дезире; сондай-ақ, жергілікті бандит-кәсіпкер Гарри Феннинг (Стивен Грайф сомдаған), ол Вулфиді "Троцкий" деп атайды. Вулфи мен ТПФ Гарридің "The Vigilante" пабына жиі барады, және кейде Гарридің қарақшылары Флойд пен Сирил (Дана Мичи мен Барри Хейз сомдаған) оларға қауіп төндіреді, Флоренс оларды "мистер Феннингтің тәрбиеленуші балалары" деп атайды. Вулфинің заңды саяси лауазымға ең жақын келуі – Түнгі Туттинг сайлау округінен ТПФ үміткері ретінде парламенттік сайлауға қатысуы, оның сайлау түніндегі мәлімдемесі теледидардан көрсетіледі; алайда ол консерватор үміткер Дэвид Уэстке жеңіліп, бар болғаны алты дауыс алады. Ол және оның тобы жаңа депутатты жеңіс тойынан құрықтауға тырысады, бірақ қателікпен Гарри Феннингті (оқиға кезінде консервативті клубтан шығып бара жатқан) ұстап алады (6-шы эпизод "Қормақ").

2-серия

Екінші сезон алты бөлімнен тұрады; алайда, 1978 жылғы 22 желтоқсанда BBC-де болған ереуіл салдарынан бір бөлім ("Испандық Fly") 1979 жылғы тамыз айында арнайы эфирге қойылды.

3-серия

"Даңқты күн", Вулфи әрдайым жоспарлап келген шара, үшінші серияның соңында, сол аттас эпизодта орын алады. Эпизодта Тоутинг Халық фронты "босатылған" Скорпион танкін пайдаланып Парламентке шабуыл жасайды, бірақ парламенттік демалыс кезінде ғимараттың бос екенін көреді. Солсбери жазығында ТХФ-ның "жылдық маневрлері" барысында Вулфи, Кен, Такер және Спид, кешкі ішімдікке берілгеннен кейін лагерь құруға шешім қабылдайды; олардың білмегені, олар әскери оқ ату полигонының ортасында еді. Түнде британдық армия жаттығулар өткізеді, ал Скорпион экипажы, оқу барысында "жарылғыш затқа" тап болғандықтан, танкты "тастап кетеді". Вулфи мен оның серіктері бұл туралы білгеннен кейін, Вулфи революциялық жоспарын ұсынады. Спид өзінің Территориялық армиядағы қызмет кезінде Скорпионды жүргізуді үйренгенін айтады, содан кейін топ танкты ұрлап Лондонға қайтарады. Қайтып келген соң, олар оны Чарли Джонсонның гаражына жасырып қояды. Чарли жұмыстан оралып, көлігін қою үшін гараж есігін ашады. Бақша құралдарының арасында тұрған Скорпионның мақсатына қызыққан Чарли ішке түсіп, кездейсоқ түрде пулеметтен оқ ату түймесін басады. Нәтижесінде олардың әдемі бақшасы пулеметтен атылған оқтармен тілсіздендіріліп, кір жуып тұрған Флоренс әйелінен шамалы ғана қашып құтылады, ал бақшадағы гномдар толығымен қиратылады. Бұл эпизодқа Джон Салливанның жаңа әні және Роберт Линдсейдің орындауы кіреді — "Біз ТХФ. Біз – халықпыз". Үшінші серия жеті эпизодтан тұрады.

4-серия

Сериал Вулфи мен оның серіктерінің мерзімінен бұрын босатылуымен басталды, олардың "атының" арқасында поп-жұлдыздар болуға жасаған әрекеттері апатқа ұшырады. ТПФ қашықта болған кезде, жаңа бандит Ронни Линч Феннингтің Тоутингтегі орнын, тіпті оның ескі пабын да тартып алды. Вулфи оны Феннингтен де жақтырмайды, және Линчпен (Вулфиді үнемі "Уолли" деп атап) бірнеше рет қақтығысқаннан кейін, сериалдың алдындағы соңғы эпизодында Вулфи Ронни Линчтің өміріне 6 000 фунт стерлингке шарт қоюынан қашу үшін Тоутингтен қашып кетті, себебі Линч Вулфиді әйелі Мэндидің жатын бөлмесінде ұстап алған еді. Бастапқы титрлерді еске түсіретін кадрмен аяқталады, онда Вулфи Туттинг Бродвей метро станциясына кіріп бара жатыр. Төртінші маусым жеті эпизодтан және "Buon Natale" атты мерекелік арнайы эпизодтан тұрады, онда Вулфи мен Кен Вулфидің Ламбреттасында Риминиге Ширлиді мерекелік кезеңде көру үшін барады, бірақ ол Паоло есімді итальянмен махаббатқа түскенін біледі. Бұл эпизод сериал ресми түрде аяқталғаннан кейін көрсетілді, бірақ соңғы эпизодтағы оқиғалардан бұрын болған.

Эпизодтар

Бірінші эпизод 1977 жылғы 12 сәуірде көрсетілді. Бұл эпизод пилоттық болды. Келесі үш жыл ішінде тағы төрт маусым және бір Рождестволық арнайы эпизод көрсетілді, барлығы отыз эпизод. Соңғы эпизод 1980 жылғы 31 желтоқсанда көрсетілді. Кейбір эпизодтар тізімінде "Жұмысқа орналасу құқығы" деп аталатын мифтік эпизод кездеседі; шатасу "Жұмысшы табының батыры" эпизодынан туындауы мүмкін, ол Вулфидің "жұмысқа орналасу құқығы" үшін өткізген наразылықпен басталады. Бүкіл маусым 1992–1993 жылдары BBC1 арнасында қайта көрсетілді. Маусым сондай-ақ UKGold/UKTV Drama және Gold спутниктік арналарында қайта көрсетілді, бірақ бір эпизод – 1977 жылғы "Рождестволық әңгіме" ешқашан қайталанбады. Барлық эпизодтар DVD форматында жарық көрді.

Роман

Кристофер Кенворти еңбек еткен "Азамат Смит" алғашқы телесерияның романы 1978 жылы Лондон қаласындағы Universal books баспасынан шықты.

Көңілді қайта жаңғыру

2015 жылы Линдсей Вулфи Смит рөлін қайта ойнауға қатты ниеттенгенін мәлімдеген, әсіресе Джереми Корбиннің саяси беделінің артуымен байланысты. Бірақ, сол кезде қайтыс болған Салливанның отбасы, оның құқығын иеленушілер, оны қайта жаңғыртуға қарсы екенін де хабарлады.

Үй медиасы

Playback Citizen Smith-тің екі DVD томын шығарды, әрқайсысында екі маусым болды. Бірінші және екінші маусымдар (пилоттық бөлімді қоса) 2003 жылы шықты, ал содан кейін сол жылы үшінші және төртінші маусымдар жарық көрді. Бар болғаны екі эпизод өңделді: "Changes" – онда Такер мен Вулфидің The Beatles-тың "Till There Was You" (және Такердің "Менің ойымша, олар бізді жақсы көреді") және "Help!" әндеріне еріп қимылдаған көрінісі, Такердің Жүнге серенада оқыған жерінен қиылып алынды; және "Prisoners" – онда Вулфидің The Beatles-тың "She Loves You" әнін орындаған қысқа көрінісі, Спидтің Вулфидің терезесіне тас лақтырған көрінісі мен терезе сынған көріністің арасында келіп, ол да өңделді. Cinema Club осы маусымның құқықтарын сатып алып, кейіннен барлық төрт маусымды толық жинақта 2017 жылдың 17 шілдесінде шығарды.