Кіріспе
Кен Кесидің 1960 жылдардағы хиппи автобусы "Фуртур" – автор Кен Кесидің 1964 жылы "Шалаңдаушылар тобын" бүкіл елге тасымалдау және олардың контрмәдениеттік оқиғаларын түсіру үшін сатып алған 1939 жылғы International Harvester мектеп автобусы. Автобус Том Вулфтың 1968 жылғы "Электрлі лимонадтың қышқыл тесті" кітабында маңызды рөлде бейнеленген, бірақ саяхаттың қаосы мен монтаждау қиындықтарына байланысты саяхаттан түсірілген кадрлар 2011 жылғы "Сиқырлы саяхат" деректі фильміне дейін фильм түрінде жарық көрмеді.
Furthur is a 1939 International Harvester school bus purchased by author Ken Kesey in 1964 to carry his "Merry Band of Pranksters" cross country, filming their counterculture adventures as they went. The bus featured prominently in Tom Wolfe's 1968 book The Electric Kool Aid Acid Test but, due to the chaos of the trip and editing difficulties, footage of the journey was not released as a film until the 2011 documentary Magic Trip.
Тарих
Кези 1963 жылғы қарашада әйелі Фэй және ойыншыл Джордж Уокермен бірге өзінің 1962 жылғы романының негізінде жазылған «Күкі ұясынан ұшып өткендер» романының Бродвейдегі тұсаукесеріне қатысу үшін Нью-Йоркке сапар шекті. Кези сондай-ақ 1964 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесінің салынып жатқан алаңын көрді. 1964 жылы ол өзінің «Кейде ұлы ойлар туады» романының таныстырылыс кешіне Нью-Йоркке қайта оралуға тиіс болды және осы мүмкіндікті көрмеге бару үшін пайдалануды үміттенеді. Бұл жоспар кеңейіп, бірнеше достарын алып, олардың саяхатын Джек Керуактың 1957 жылғы «Жолда» романынан шабыттанған жол фильміне айналдыруға әкелді. Көбірек «Pranksters» саяхатқа қатысуға ерікті болғанда, олар Кезидің вагонына сыймайтынын түсінді, сондықтан Кези Калифорния штатының Атертон қаласынан Андре Хобсоннан 1250 долларға ескі сары мектеп автобусын сатып алды. Автобустың нөмірі «MAZ 804» болды. Хобсон автобусқа 11 баласын демалысқа алып жүру үшін төсек-орындар, жуынатын бөлме, ас үй және тоңазытқышы бар пеш орнатқан. «Pranksters» автобусты генератор, дыбыс жүйесі (ішкі және сыртқы байланыс құрылғысымен), автобустың үстіндегі қоршау және отыруға арналған платформа, сондай-ақ төбесіндегі тесікке орнатылған кір жуатын машина барабанынан жасалған бақылау мұнарасы сияқты қосымша жабдықтармен жабдықтады. Генератор мен мотоциклді орнату үшін автобустың арт жағына қосымша платформа дәнекерленді. Автобустың сыртын әртүрлі «Pranksters» түрлі психоделикалық түстермен және суреттермен бояды. 1964 жылы әлі кең таралмаған күндізгі жарық бояуы қолданылмады, негізгі түстер пайдаланылды, ал бейбітшілік символы әлі көрінбеді. «Sunshine» деген сөз көк түспен жазылған, бірақ бұл қызыл түсті LSD немесе Кезидің әлі дүниеге келмеген қызы Sunshine туралы айту үшін ерте болды. Автобусқа суретші Рой Себерн «Furthur» (екі «U» әрпімен, бірақ тез түзетілді) деген сөзді бағыт тақтасына бір сөзден тұратын өлең және автобус бұзылғанда жол жалғастыруға шабыт беру мақсатымен жазды. Бұл қате жазылған атау Вулфтың кітабында көрсетілгендей, әлі де жиі қолданылады. Автобустың соңғы сапары 1969 жылы Вудсток фестиваліне болды. Тарихи сапарлардан кейін автобус 1983 жылға дейін Орегон штатындағы Кезидің фермасында қолданылды. Бұл туралы «Saturday Review» журналының мамыр-маусым айларындағы санында мақала жарияланды және суреті келтірілді. Соңында автобус Кезидің фермасындағы батпаққа қойылып, бірте-бірте табиғаттың құрсауына қайта оралды, содан кейін трактормен батпақтан шығарылып, ферма қоймасына сақталды.
Қатысушылар
Қатысушылардың тізімі құжатталмаған. Олар өздеріне «Шаяндықтардың қуанышты тобы» деген жалпы атау берді, оны «Шаяндықтар» деп қысқартты, бірақ көптеген шаяндықтар барудан бас тартты, ал кейбіреулері тек қана баруды шешкендіктен шаяндықтарға айналды. Хлоя Скотт (1962 жылы Dymaxion Dance Group тобының негізін қалаушы, шамамен 39 жаста) бір күн ғана шыдады, себебі оған хаос тым ауыр болды. Майк Хагеннің досы Кэти Касамо соңғы сәтте қосылды, олар түсіретін фильмде ойнауға үміттенді, бірақ ол Хьюстон қаласында қалды. Нил Касседи соңғы сәтте келіп, Рой Себерннің орнына Нью-Йорк штатына дейін жүргізуші болды. Кен Баббс Сан-Хуан Капистранодағы үйінен артық жерлерге баруды жоспарламаған болуы мүмкін. «Шаяндық» және автор Ли Кварнстром автобустағы оқиғаларды «Мен динамитші болғанда!» атты естеліктерінде сипаттайды. Джейн Бертон, Джордж Уокер, Стив Ламбрехт, Паула Сандстен (Гретчен Фетчин), Сэнди Леман Хаупт (дыбыс инженері, Кристофердің кіші інісі және Том Вольфтің еңбегі үшін маңызды дереккөз), Пейдж Браунинг, Рон Бевирт (фотограф және кітап дүкенінің иесі) және Чак Кизи, Дейл Кизи және Джон Баббс сияқты бауырлар да қатысушылар ретінде аталады. Топ қызыл, ақ және көк түсті жолақты киім киюге шешім қабылдады (осылайша олар өздерін адал патриоттар деп жариялай алады), мүмкін болашақ көрермендер оларды бір-бірінен оңай ажырату үшін ерекше үлгілермен. Олар Конфедерация туын да әкелді. Шаштары консервативті қиылған, ал ұзын шаштар Битлз тобының арқасында сәнге енді. Том Вольфтің кітабы оның қатысушы болған деген жаңылыс ойды тудырады (ол Кезимен келесі жылы кездескен). Каролин «Тау қызы» Адамс Гарсия (қатыспаған) көбінесе Кэти Касамомен шатастырылады. Кейде Кезидің әйелі Фей және Фуртур суретшісі Рой Себерн де кіріктіріледі. Роберт Стоун олармен Нью-Йорк қаласында қысқа ғана кездесті.
Есірткілер
Кейсидің сол кезде заңды болған психоделикалық LSD есірткісінің қоры мол болды, сонымен қатар олар 500 Бензедрин таблеткасын (стимулятор) және оралған марихуана тіліктерімен толы бір аяқ киім қорабын қабылдады. Оларды үкімет өкілдері бірнеше рет тоқтатып, сұраққа тартты, бірақ олар кино жасаушылар екенін түсіндірді. 1965 жылға дейін есірткі қолдану туралы БАҚ-та аз мәлімделгендіктен, шенеуніктер күдікке түспеді.
Бірінші сапар
Бит жазушысы Нил Касседи Калифорниядағы Ла-Хондадан Нью-Йоркке дейінгі алғашқы сапарында рульде болды (Себерн Касседиден бұрын олардың белгіленген жүргізушісі болғанын айтады). Олар 1964 жылдың 17 маусымында жолға шықты, бірақ түрлі техникалық мәселелерге байланысты алғашқы 64 шақырымды 24 сағатта жүріп өтті. Джордж Уокер еске алады: "Біз 1964 жылдың 14 маусымында сағат 15:00 шамасында Ла-Хондадан шықтық. Бірінші тоқталыс – Кези көпірінде, жанармай бітті! Шамамен 100 метр жүрдік". Олардың маршруты алдымен Калифорния штатының Сан-Хосе қаласына, содан кейін Лос-Анджелеске апарды. Клои Скотт Сан-Хоседе олардан кетіп қалды, ал Кэти Касамо оларға қосылды. Олар екі күн бойы Кен Баббстың Сан-Хуан Капистранодағы үйінде оның бассейнін бояды (кейбір деректерде ол сол кезде оларға қосылғанын айтады). Аризона штатының Викиуп қаласының сыртында олар көл жанындағы құмға батып қалды, ал трактор келгенше күтіп, қарқынды ЛСД тойын өткізді. Финиксте олар Барри Голдуотердің президенттік штабын автобустың сол жақ терезелерінің үстіне "Барриге дауыс беру – көңіл көтеруге дауыс беру!" деп жазып, шатастырды, содан кейін қала ортасымен кері жүрді. Касамоның көрінісі бойынша, ол Викиупта тым көп ЛСД қолданған, сондықтан Феникстен Хьюстонға дейінгі жолдың көп бөлігін Фуртурді тас жолмен ұстанған жүк көліктерінің қызығушылығына орай, жалаңаш түрде артқы платформада өткізді. Хьюстонда олар Хьюстон зообағына, содан кейін жазушы Ларри Макмертридің қала маңындағы үйіне барды. Касамоның жасағандары оның қысқа мерзімге психиатриялық емханаға жатқызылуына себеп болды, сондықтан Pranksters оны қалдырды, ал тағы бір досы оны үйіне қайтарып жіберді (Кессейдің "Толыққанды зерттеуі" осы оқиғаларға байланысты өзінің ұзаққа созылған кінәсімен күреседі). Нью-Орлеанда Кассади оларға түнгі өмірді көрсетті, содан кейін Pranksters Пончартрейн көлінде "тек қараларға арналған" аймақта суға түсіп қалды. Олардың келесі бағыты – Пенсакола, Флорида, Баббстың досына бару, содан кейін шығыс жағалауымен Нью-Йорк қаласына, шамамен 29 маусымда жетті.
Нью-Йорк
Нью-Йоркте олар романист Роберт Стоунды (2007 жылғы "Прайм Грин" кітабында өз көзқарасын баяндаған) күтіп алды. Олар Хлоя Скоттпен қайта қосылып, оның пәтерінде Джек Керуак пен Аллен Гинзберг қатысқан кеш өткізді. Сонымен қатар олар Дүниежүзілік көрмеге де барды. Гинзберг Нью-Йорк штатының Миллбрук қаласында ЛСД жақтастары Тимоти Лири мен Ричард Альпертпен кездесуді ұйымдастырды, бірақ Батыс жағалаудағы кештердің салқыны Миллбрук ғалымдарына тым еркіндік болды. Кассади жүргізуші болмағандықтан, олар Канада арқылы үйлеріне қайтты. Олар тамыз айында Ла-Хондаға жетті.
Салдары
Кейси мен Баббс 100 сағаттан астам үнсіз фильмнің кадрларын және бөлек (синхронды емес) аудио таспаларын монтаждаудың қиын міндетін алды. Олар әр апта соңында Кесидің үйінде ашық кештерде жұмыстарының үлгілерін көрсетіп, осылайша "Ацидтік Тесттерге" айналды, онда Grateful Dead (алғашқыда Warlocks деп аталған) тобы тікелей музыка орындады. Том Вольф фильм мен таспаларды өзінің кітабының негізі ретінде пайдаланды, бірақ Кесидің монтаждау жұмысы аяқталмай, жарияланбады, себебі Кеси 1965 жылы марихуана иелігі үшін тұтқындалды (ал ЛСД 1966 жылдың қазанында ғана заңсыз деп жарияланды). 2011 жылы режиссер Алекс Гибни осы материалдар негізінде "Magic Trip" деректі фильмін шығарды.
Басқа сапарлар
Фуртурдың басқа сапарларына 1966 жылы Вьетнам соғысына қарсы митингі, сондай-ақ 1969 жылы Вудсток және Техас халықаралық поп-фестивальдері (Киззисіз) кірді. Фуртур мен Уэви Грейвидің шошқа фермасынан келген үш автобус арасындағы жарыс 1969 жылғы шілде айындағы «Жер шарының толық каталогында» баяндалған. Фуртурдағы «Қапыл дабылшылардың» (Merry Pranksters) шымыр жайы туралы көбірек ақпарат Том Вулфтың 1968 жылғы «Электрленген Кул-Эйд Қышқыл Тесті» кітабында кездеседі, осы кітап бойынша Гас Ван Сант режиссерлік еткен фильм дамытылуда.
Екінші автобус
1990 жылы Кизи екінші Further/Furthur автобусын жасады, бұл 1947 жылғы International Harvester автобусынан жасалған. Екінші автобустың алдыңғы жағында "Further", артқы жағында "Furthur" деп жазылған. Ол Furthur 2 деп аталамайды және түпнұсқаның көшірмесі емес, бірақ екі автобусты шатастыру мақсатты түрде жасалған. Автобус Кизидің 1964 жылғы саяхаты туралы естеліктерінің жарық көрген кезімен сәйкес келеді, ол "Further Inquiry" деп аталды. 1964 жылғы түпнұсқа Furthur соңында трактормен батпақтан тартылып шығарылды және қазір Орегон штатындағы Кизидің шаруашылығындағы қоймада 1990 жылғы "Further" автобусымен бірге тұр.
The original 1964 Furthur was eventually dragged out of the swamp with a tractor and now resides in a warehouse at Kesey's farm in Oregon, alongside the 1990 Further.
Смитсониялық капер
"Смитсондағы үлкен әзіл" - бұқаралық ақпарат құралдарына жасалған бір ойын. Баяушылар мен журналистер Кесей мен достары жаңа автобусты бояп жатқанда шаруашылыққа келді, кейіннен "Кен Кейси Фуртурдың түпнұсқасын қалпына келтіріп, оны Смитсон мұражайына апарып жатыр" деген хабар таратылды. Ертесі күні ұлттық ақпарат құралдары "Смитсонға саяхатқа бірге шығуға" рұқсат сұрады. Бұқаралық ақпарат құралдары бір аптадай Фуртурмен бірге жүріп, оның түпнұсқа автобус екеніне және мұражайға сыйға берілгеніне сенді.
Алма партиясы
1993 жылы Кези екінші автобусты Apple Computer ұйымдастырған жеке кешке сөз сөйлеу үшін Калифорнияға жеткізді. Кешті ұйымдастырушылар оның өмірі мен саясаты туралы ештеңе білмейтінін мәлімдеді, ал ол есірткі туралы айтқаннан кейін, оны сахнадан сұрып салды. Сосын, олар автобустың тұрақтан кетуіне бөгет қойды, сондықтан Кези кеш біткенше оқиға маңында жүрді.
Қалпына келтіру
Фуртурдың екінші автобусы қайта жаңартылып, 2014 жылдың жазында "Фуртурдың 50 жылдығына арналған саяхат" аясында ел бойынша гастрольдік сапар жасады. Бұл сапар 2016 жылғы Going Furthur деректі фильмінде бейнеленді.
Мәдени маңызы
Фуртурдың ел аралап саяхаттауы және Мерри Пранкстерлердің іс-әрекеттері, Вулфтың кітабының және басқа да БАҚ-тың сәттілігімен бірге, келесі бірнеше жылда танымал БАҚ-та бірқатар психоделикалық автобустардың пайда болуына әкелді, соның ішінде The Beatles тобының "Сақылдық құпиясы" фильмі (1967) және "Маппет киносы" (1979) фильмі. Осыған ұқсас автобус 1990 жылы түсірілген "Флэшбек" фильмі үшін жасалды. Автобус жамылғының дизайнына шабыт берді және Уильям Бевиллдің "Existential Trips" атты Amazon-дағы қысқа әңгімесінде пайда болады. Кейси және алғашқы Пранкстер Кен Баббс 1990 жылы олардың танымал оқиғаларын баяндайтын кітаптар шығарды (Кейсидің кітабы "The Further Inquiry", ал Баббстың кітабы "On the Bus" деп аталды). 2007 жылы түсірілген "Across the Universe" фильмінде автобустың қияли нұсқасы пайда болады, бұл Chevrolet, "Furthur" орнына "Beyond" деген атпен. Автобус сондай-ақ Steely Dan тобының "Kid Charlemagne" (1976) әнінде "техноколорлы автокөлік үйі" ретінде тікелей айтылмаса да, басқа LSD жақтасы Оусли Стэнли туралы әңгімеде кездеседі. G4 телеарнасының түпнұсқалық "Код Маймылдар" (2007) телешоуы екінші маусымның бірінші эпизодында автобусқа сілтеме жасайды: Томми Чонг дауыстаған кейіпкер Фартер деп аталатын сиқырлы хиппи автобусында ел аралап жүрген психоделикалық пионер Честер Хопперпот туралы аңызды айтады. Кен Кэзидің "Сіз автобустасыз немесе автобустан түсіп қалдыңыз" деген сөзін Том Вулфтың сөздерімен жиі қайталап, контрмәдениеттің ұраны ретінде қолданады. Grateful Dead тобының "The Other One" әнінде Боб Уэйр "автобус келді, мен оған отырдым, сонда бәрі басталды, рульде ковбой Нил болды, ол автобусты ешқашан жерге қондырмады" деген сөздерді айтады, бұл түпнұсқа Фуртурға жасалған сілтеме.
Фуртурдың оқу
Кен Кеси, "Қосымша сараптама". "Викинг", 1990 жыл. Уильям Бевилл, "Экзистенциалдық саяхаттар". Amazon, 2020 жыл.