Erica – Ericaceae тұқымдасының 857 түлінен тұратын гүлді өсімдіктер туысы. Heath, heather атауларымен белгілі. Қазақстанда өсу ортасы, түрлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ericaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы – Эрика. Ericaceae тұқымдасына жататын шамамен 857 түрдің гүлді өсімдіктер туысы. Ағылшын тіліндегі "heath" және "heather" деген жалпы атаулар сыртқы пішіні ұқсас, жақын туыс түрлермен де ортақ. Calluna туысы бұрын Эрикаға кіретін, бірақ одан кішірек қабыршақты жапырақтарымен (2-3 миллиметрден кем ұзындығы) және гүлдің жеке жапырақтарынан тұратын гүл шоғырымен ерекшеленеді. Эрика кейде "қысқы (немесе көктемгі) шұбар" деп аталады, оны Calluna "жазғы (немесе күзгі) шұбарынан" ажырату үшін.
Genus of flowering plants in the family Ericaceae
Erica is a genus of roughly 857 species of flowering plants in the family Ericaceae. The English common names heath and heather are shared by some closely related genera of similar appearance. The genus Calluna was formerly included in Erica – it differs in having even smaller scale leaves (less than 2–3 millimetres long), and the flower corolla consisting of separate petals. Erica is sometimes referred to as "winter (or spring) heather" to distinguish it from Calluna "summer (or autumn) heather".
Сипаттама
Эриканың көптеген түрлері биік өсетін шағын бұталар, бірақ кейбіреулері одан да биік болады; ең биігі – Е. арборея (ағаш егілмелісі) және Е. скопария (сыпырғыш егілмелісі), олардың екеуі де биікке дейін жете алады. Барлығы мәңгі жасыл, өте кішкентай, ине тәрізді жапырақтары бар, ұзындығы шамалы. Гүлдері кейде жапырақ қойнауларында, ал кейде гүлшоғырларында немесе масақтарында орналасады және көбінесе сыртқа немесе төмен қарап тұрады. Тұқымдары өте кішкентай, ал кейбір түрлері топырақта ондаған жылдар бойы сақталуы мүмкін.
Most of the species of Erica are small shrubs from high, though some are taller; the tallest are E. arborea (tree heath) and E. scoparia (besom heath), both of which can reach up to tall. All are evergreen, with minute, needle like leaves long. Flowers are sometimes axillary, and sometimes borne in terminal umbels or spikes, and are usually outward or downward facing. The seeds are very small, and in some species may survive in the soil for decades.
Таксономия
Дульфер 1960 жылдары Эрика туысының соңғы толық зерттеуін жариялап, 605 түрін қарастырған. Кейіннен көптеген жаңа түрлер сипатталды (әсіресе Оңтүстік Африкада), ал тағы 83 түрі бұрынғы "ерекше туыстардан" Эрикаға қосылды, мысалы, Филиппия Клотцш және Блаерия Л. Эрика түрлерінің жақындағы шолуы электрондық анықтамалық құралда келтірілген, бірақ бүкіл туыстың қазіргі заманғы таксономиялық толық зерттеуі әлі де жасалмаған.
Dulfer published the last revision of the genus Erica in the 1960s, treating 605 species. Many new species have subsequently been described (particularly in South Africa) and a further 83 have been included in Erica from former "minor genera", such as Phillipia Klotzsch and Blaeria L. A more recent overview of Erica species is provided in an electronic identification aid, but a modern taxonomic revision of the genus as a whole is still lacking.
Филогения
Эриканың ядролық рибосомалық және пластидтік ДНҚ тізбектеріне негізделген, күрделілігі арта түсетін көптеген филогенетикалық гипотезалар жарияланды. Эриканың ең жақын туыстары – Дабоэция (бір немесе екі түрі) және Каллуна (бір түрлі), олар шешім бойынша, ата-тегі Палеарктикалық Эрисеялар тайпасының ең көне сақталған ұрпақтарын көрсетеді. Плиний эрика атауын ежелгі грек тіліндегі ἐρείκη сөзінен алған деп саналады. Сөздіктерде (OED: "Erica") /ᵻ/'/r//aɪ//k//ə/ деп айтылуы күтіледі, бірақ көбінесе /ɛr//ᵻ//k//ə/ деп естіледі.
A number of increasingly detailed phylogenetic hypotheses for Erica have been published based on nuclear ribosomal and plastid DNA sequences. The closest relatives of Erica are Daboecia (one or two species) and Calluna (monospecific), representing the oldest surviving lineages of a, by inference, ancestrally Palearctic tribe Ericeae. It is believed that Pliny adapted erica from Ancient Greek ἐρείκη. The expected Anglo Latin pronunciation, /ᵻ/'/r//aɪ//k//ə/, may be given in dictionaries (OED: "Erica"), but '/ɛr//ᵻ//k//ə/ is more commonly heard.
Таралуы және мекендейтін ортасы
690-ға жуық түрі Оңтүстік Африкаға ендемик, және олар көбінесе Кейп-Хиттс деп аталады, бұл финбостағы ең ірі туыс. Қалған түрлері Африканың басқа аймақтарында, Мадагаскарда, Жерорта теңізі мен Еуропада таралған. Эрика тұқымдастарының көпшілігі сияқты, Эрика түрлері негізінен кальцифугтар болып табылады, олар қышқыл немесе өте қышқыл топырақтармен шектеледі. Шындығында, "эрикацеялы" термині жиі барлық кальцифугтарға және оларды өсіру үшін қолданылатын компостқа қолданылады. Топырақ құрамы құрғақ, құмды топырақтан бастап, батпақ сияқты өте ылғалды топырақтарға дейін жетеді. Олар көбінесе аласа бұталы жерлерде (құнарлы далалар мен сортаңдар) немесе ашық қышқыл ормандардың жер бетіндегі өсімдіктерінде үстемдік танытады.
Around 690 of the species are endemic to South Africa, and these are often called the Cape heaths, forming the largest genus in the fynbos. The remaining species are native to other parts of Africa, Madagascar, the Mediterranean, and Europe. Like most Ericaceae, Erica species are mainly calcifuges, being limited to acidic or very acidic soils. In fact, the term "ericaceous" is frequently applied to all calcifuges, and to the compost used in their cultivation. Soils range from dry, sandy soils to extremely wet ones such as bog. They often dominate dwarf shrub habitats (heathland and moorland), or the ground vegetation of open acidic woodland.
Экология
Бұл туысқа жататын өсімдіктерді негізінен көптеген көбелектердің (Lepidoptera) дернәсілдері жейді, оның ішінде император көбелегі, бау-бақша жолбарысы көбелегі, нағыз махаббат түйіні, бетеге көбелегі, күміс өрнекті көк көбелек және Coleophora кейсінің тасымалдаушылары C. juncicolella және C. pyrrhulipennella. Кейбір күнқұстар Эрикаға келіп, оны тозаңдандырады. Олардың екеуі – оңтүстік қос сақиналы күнқұс және қызыл кеуделі күнқұс.
Plants of this genus are eaten mainly by the larvae of many Lepidoptera species, including emperor moth, garden tiger moth, true lover's knot, wormwood pug, the silver studded blue, and the Coleophora case bearers C. juncicolella and C. pyrrhulipennella. Some species of sunbirds are known to visit and pollinate Erica. Two such species are the southern double collared sunbird and the orange breasted sunbird.
Өсіру
Эрика түрлері гүлдік әсері үшін ландшафттық немесе бақша өсімдіктері ретінде өсіріледі. Олар қылқан жапырақты ағаштармен үйлесімді және көбінесе әртүрлі еңкейтілген қылқан жапырақты ағаштардың астында кең жамылғы ретінде отырғызу жоспарларында кездеседі. Олар жыл бойы гүлдей алады. Сонымен қатар, күз және қыс айларында әдемі көрініс беру үшін оларды ыдыстарда немесе терезе жәшіктерінде өсіруге болады.
Erica species are grown as landscape or garden plants for their floral effect. They associate well with conifers and are frequently seen in planting schemes as massed groundcover beneath varieties of dwarf conifers. They are capable of producing flower colour throughout the year. They can also be grown in tubs or window boxes to provide interest through autumn and into winter.