Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербия фельдмаршалы (1855 жылы туған)
Serbian field marshal (born 1855)
Живожин Мишич (19 шілде 1855 жылы туған – 20 қаңтар 1921 жылы қайтыс болған) – 1876 жылдан 1918 жылға дейінгі Сербияның барлық соғыстарына қатысқан фельдмаршал. Ол Колубара шайқасында бірінші серб армиясына тікелей қолбасшылық етті, ал Салоники майданында Жоғарғы Бас Қолбасшылықтың бастығы болды. Ол – Сербия тарихындағы ең көп награда алған әскери шенеунік.
Živojin Mišić (; 19 July 1855 – 20 January 1921) was a field marshal who participated in all of Serbia's wars from 1876 to 1918. He directly commanded the First Serbian army in the Battle of Kolubara and in breach of the Thessaloniki Front was the Chief of the Supreme Command. He is the most decorated Serbian military officer in history.
Алғашқы жылдар
Мишичтің әкесі Мионица маңындағы Струганикте дүниеге келген. Оның ата-анасы Радован мен Анджелия (туған Дамьянович Коштунжич) он үш бала тәрбиелеген. Живожин – ең кіші бала еді, ол дүниеге келген кезде оның сегіз бауыры мен апасы тірі қалған. Алты жасқа келгенде ол қойшы болды. Бастауыш мектепті Крагуевац қаласында бітірді. Ол естеліктерінде қала балаларының шаруа тегінен келеке еткенін айтады. 1868 жылы Крагуевацта гимназияда оқуға түсып, 1-ші, 2-ші және 6-шы сыныптарды аяқтады. 3-ші және 4-ші сыныптарды Белградта бітірді. Гимназияның алғашқы бес сыныбында ол аса жақсы оқушы болған жоқ, бірақ 6-шы сыныпты үлкен жетістікпен бітірді. Осының нәтижесінде 1874 жылы әскери академияға 19-шы болып қабылданды. Әр мерекеде ауылына барып, ағаларымен бірге егін шаруалығымен айналысқан. Кейін, 1884 жылдың 25 қарашасында Белградтағы Асенсия шіркеуінде неміс әйелі Луиза Крикнерге (1865-1956) үйленді, олардың үш ұл және үш қызы болды. Ол 1876 және 1878 жылдарғы серб-түрік соғыстарына жаяу әскерінің лейтенанты дәрежесімен және 1885 жылғы серб-болгар соғысына Дрин дивизиясының 5-ші жаяу әскер полкінің толық лейтенанты, рота командирі ретінде қатысты. Патша Александр Обреновичтің қазасынан кейін ("Мамыр төңкерілісін" қараңыз), ол "Қара қолдың" ықпалымен зейнетке шығуға мәжбүр болды, себебі ол Обреновичтер әулетіне тым жақын деп есептелді, бірақ Сербия армиясының Бас штабының бастығы, генерал Радомир Путниктің жеке тікелей талабымен қайта қызметке кірді, ол оны өзінің көмекшісі етіп тағайындады.
Mišić's grandfather was born in Struganik near Mionica. His parents Radovan and Anđelija (born Damjanović Koštunjić) had thirteen children. Živojin was the youngest child, and when he was born, only eight of his brothers and sisters were still alive. When he turned 6, he became a shepherd. He finished primary school in Kragujevac. In his memories, he mentions troubles he had with the city kids that teased him because of his peasant origin. In 1868, he started his gymnasium education in Kragujevac, where he finished the 1st, 2nd, and 6th grade. He finished the third and fourth grade in Belgrade. In the first five gymnasium grades he was not a particularly good student, but he finished the 6th grade with much greater success. Because of that, he was admitted to the Military Academy in 1874, ranked 19th. On every holiday he visited his village, and often he worked in the field with his brothers. Later, on 25 November 1884, he married a German woman, Louise Krikner (1865 1956), at Ascension Church in Belgrade, and they had six children, three sons and three daughters. He participated with distinction in the Serbo Turkish wars of 1876 and 1878 with the rank of lieutenant JG of the infantry and in the Serbo Bulgarian War of 1885 as a full lieutenant a company commander in the 5th infantry regiment of Drinska division. Sometime after the assassination of King Aleksandar Obrenović (see May Overthrow), he was forced to retire, supposedly through the influence of the "Black Hand" as he was considered too close to the Obrenović dynasty, but was reactivated on the personal insistence of the Chief of Staff of the High command of the Serbian Army, General Radomir Putnik who made him his aide.
Әскери мансап
Балқан соғыстарында Мишич – Радомир Путник жоғарғы қолбасшылығы штабының бастығының көмекшісі, оның оң қолы болды. Бірінші Балқан соғысындағы Куманово шайқасынан кейін генерал шеніне көтерілді. Екінші Балқан соғысындағы Брегальница шайқасында болгарлардың күтпеген шабуылының шешуші сәттерінде, штабтың көпшілігі серб әскерін екінші қорғаныс шебіне көшіруді ұсынғанда, Мишич (әлі де штаб бастығының көмекшісі) мұны қабылдамай, Путникты армияға шабуылды бірінші шепте тойтаруға бұйрық беруге көндірді, осылайша серб әскерінің шайқаста жеңіске жетуіне зор үлес қосты. 1914 жылғы шілде дағдарысы кезінде Мишич ауруға шалдыққан Путниктың (сол кезде Венгриядағы санаторияда емделіп жатқан) міндетін тиімді түрде атқарды. Сербияға Аустро-Венгрияның басқыншылығына қарсы қорғаныс ұйымдастырғанда Мишич (зейнеткерлікке шығып, қайта қызметке келген) Сербияның бірінші армиясына қолбасшылық етті. 1914 жылдың желтоқсанында Колубара шайқасында шешуші жеңіске жетіп, Аустро-Венгрия әскерлерін Сербиядан қорлаумен аяқтады. Осы үлкен серб жеңісіне қосқан еңбегі үшін фельдмаршал шеніне көтерілді. Мишич 1915-16 жылдардың қысында Албания таулары арқылы серб әскерінің қиын шегінуіне қатысты, осы кезде екінші біріктірілген неміс және австро-венгр күштері (кейін Болгария да қосылды) серб әскерін қысымға ұшыратты. Дегенмен, ол Сербияның біріктірілген жауына қарсы соңғы тұруды ұсынды. Алайда, Пеште өткен кеңесте патша Петр мен басқа армия командирлері оның ұсынысын қабылдамады, содан кейін серб әскері Черногория және Албания арқылы шегінді. Эпикалық шегіну кезінде ауа райынан қатты зардап шеккен Мишич денсаулығын қалпына келтірді. 1916 жылы Салоники майданында Мишич Бірінші армияға қолбасшылық етті, ол Горничево шайқасында болгар әскерін тоқтатып, кері шегінуге мәжбүр етті. Соғыстың соңына қарай, 1918 жылдың маусымында Мишич жоғарғы қолбасшылықтың бастығы болып тағайындалды және 1918 жылдың қыркүйегінде Салоники майданының бұзылуы кезінде серб әскеріне басшылық етті. Ол Белградтағы әскери академияда оқытушы болып жұмыс істеді, ал 1918 жылы Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің армиясы Бас штабының бастығы болып тағайындалуымен әскери мансабы аяқталды.
In the Balkan wars Mišić was the assistant chief of staff of the Supreme Command of vojvode Radomir Putnik, his right hand man. After the Battle of Kumanovo of the First Balkan War, he was promoted to General. During the critical moments of the Bulgarian surprise offensive at the Battle of Bregalnica of the Second Balkan War, when most of the staff suggested that the Serbian army should withdraw to the second line of defence, Mišić (still the Aide of the Chief of Staff) strongly disagreed and persuaded Putnik to order the army to repel the attack on the first line, thus contributing greatly to the Serbian victory in the battle. During the July Crisis of 1914 Mišić effectively deputised for the ailing Putnik (then recuperating at a spa in Hungary). Defending against the Austro Hungarian invasion of Serbia, Mišić (who had emerged from retirement to do so) was placed in command of the Serbian First Army; in December 1914, he won a decisive victory at the Battle of Kolubara that resulted in the humiliating expulsion of Austro Hungarian forces from Serbia. He was subsequently promoted to the rank of Field Marshal in recognition of his efforts in winning such a sweeping Serbian victory. Although Mišić participated in the great retreat of the Serbian Army through the winter mountains of Albania during the winter of 1915–16, harried by the second combined German and Austro Hungarian invasion force (ultimately joined by Bulgaria), he remained in favour of halting and making a final stand against Serbia's combined enemies. He was over ridden however by both King Peter and the other Army commanders at a meeting in Peć, and was followed by the withdrawal of the Serbian army through Montenegro and Albania. Having suffered badly from exposure during the epic retreat, Mišić recovered. At the Thessaloniki front in 1916, Mišić commanded the First Army, which stopped and forced the withdrawal of the Bulgarian army at the Battle of Gornicevo. Towards the end of the war in June 1918 Mišić was appointed Chief of the Supreme Command and commanded the Serbian army during the breakthrough of the Salonika front in September 1918. He was a lecturer at the Military Academy in Belgrade, and the end of his military career was greeted in 1918 with appointment as the Chief of General Staff of Army of The Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes.
Мемуарлары
Францияда ауруханада жатқан кезінде Мишич өзінің естеліктерін жаза бастады, ол "Moje uspomene" ("Менің естеліктерім") деп аталды. Ол өмірін Екінші Балқан соғысының басталуына дейін баяндауға тырысты, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғысты және одан кейінгі оқиғаларды жазуға үлкермей қайтыс болды. Кітабында атақты генерал Сербиядағы өмірдің шындығын, соғысқа қатысудың қиындықтарын, көбінесе тәжірибесіз шаруалардан құралған Сербия армиясының жағдайын, сондай-ақ 19 ғасырдың екінші жартысында серб шаруаларының жер иелігіне қатысты жаңа заңдармен және Сербиядағы саяси өмірдің басталуымен байланысты проблемаларын жасырмады. Мишичтің кітабындағы ерекшелік – ол замандас сербтердің ойсыздығы мен артық идеализмге бой ұрғаны туралы айтқан сөздері: "Орыс жеке атты әскерлері шайқасқа кіргенде, мен халқымыздың қаншалықты ойсыз екенін көрдім, себебі біз бәріміз олардың төбелерде түріктермен күресіп, кереметтер жасайтынына сене білдік, соның арқасында түріктерді шайқастан ығыстыра аламыз деп ойладық. Бірақ орыс әскерлері тез тарап, басқа бағытқа бұрылды".
During his hospitalization in France prior to his death Mišić began writing his memoirs, titled Moje uspomene ("My memories" in English). He managed to cover his entire life up to the start of the Second Balkan War but died before he could cover it and the First World War. In his book, the famous general did not hesitate to present the reality of life in Serbia and the harsh parts of participating in war; the reality of the Serbian Army, which had mostly inexperienced peasants; and the problems Serbian peasants had at beginning of the second half of the 19th century with new laws about land peasants owned and the beginning of political life in Serbia. Notable in Mišić's book was his observation of how contemporary Serbs were naive and overly idealistic: "As the Russian lancer squadron moved into a battle, I noticed how our people are naive, since we all believed that that squadron will make miracles up on hills fighting Turks, and that we will succeed in pushing Turks out from battle. But the Russian squadron soon broke apart and they went in some other direction."
Өлім
Мишич 1921 жылы Белградтағы ауруханада өкпе рагынан қайтыс болды.
Mišić died in a Belgrade hospital of lung cancer in 1921.
Мұра
Ол "Ең көрнекті сербтердің 100-і" тізіміне енген.
He is included in The 100 most prominent Serbs.
Жасалған әшекейлер
Сербтік әскери наградаларыҚаражордже жұлдызының қылышы бар ордені, Үлкен крест шеніҚаражордже жұлдызының қылышы бар ордені, Ұлы офицер шеніҚаражордже жұлдызының қылышы бар ордені, Командор шеніҚаражордже жұлдызының қылышы бар ордені, Офицер шеніҚаражордже жұлдызының ордені, Офицер шеніАқ бұрқұт ордені, Ұлы офицер шеніАқ бұрқұт ордені, Офицер шеніТаково кресінің ордені, Ұлы офицер шеніТаково кресінің ордені, Командор шеніТаково кресінің қылышы бар ордені, Кавалер;Сербтік қызмет медальдарыСербтік Қызыл Крестінің медаліБатылдық үшін медаль, АлтынБатылдық үшін медаль, КүмісПётр I патшаның естелік медаліТүркиямен соғыстардың естелік медалі 1876-1878Болгариямен соғыс естелік медалі 1885Әскери еңбек медаліЖақын қызмет медаліВидовдан медаліБірінші Балқан соғысының естелік медаліЕкінші Балқан соғысының естелік медаліБірінші дүниежүзілік соғыстың естелік медаліАлбаниялық естелік медальХалықаралық және шетелдік наградаларСент-Майкл және Сент-Джордж ордені, Құрметті Ұлы крест шені (Ұлыбритания)Франц Иосиф ордені, Шығар кресті (Австрия-Венгрия)Құрметті легион, Ұлы крест (Франция)Құрметті легион, Ұлы офицер (Франция)Құрметті легион, Командор (Франция)Құрметті легион, Офицер (Франция)Құрметті легион, Шевалье (Франция)1914–1918 соғыс кресі, Қола бұтағы (Франция)Құтқарушы ордені, Ұлы крест (Грекия)Италия коронасының ордені, Ұлы крест шені (Италия)Әскери еңбек кресі (Италия)Данило I князінің ордені, Командор шені (Черногория)Меджидие ордені, II класс (Осман империясы)Меджидие ордені, III класс (Осман империясы)Корона ордені, Ұлы офицер (Румыния)Святой Станислав ордені, Ұлы офицер (Ресей империясы)Святой Георгий ордені, IV класс (Ресей империясы)Баня ордені, Командор шені (Ұлыбритания)Әскери еңбек кресі (Австрия-Венгрия)Британдық Қызыл Крестінің Балқан соғысы медалі (Ұлыбритания)Армияның еңбегі үшін медаль (АҚШ)Американдық Қызыл Крестінің ең жоғары еңбегі үшін медалі (АҚШ)
Serbian military decorationsOrder of the Karađorđe's Star with Swords, Knight Grand CrossOrder of the Karađorđe's Star with Swords, Grand OfficerOrder of the Karađorđe's Star with Swords, CommanderOrder of the Karađorđe's Star with Swords, OfficerOrder of Karađorđe's Star, OfficerOrder of the White Eagle, Grand OfficerOrder of the White Eagle, OfficerOrder of the Cross of Takovo, Grand OfficerOrder of the Cross of Takovo, CommanderOrder of the Cross of Takovo with swords, Cavalier;Serbian Service MedalsMedal of the Serbian Red CrossMedal for Bravery, GoldMedal for Bravery, SilverCommemorative medal of the King Petar ICommemorative medal of the wars with Turkey 1876 1878Commemorative medal of the war with Bulgaria 1885Medal for Military MeritMedal for Devoted ServiceMedal of VidovdanCommemorative Medal of the First Balkan WarCommemorative Medal of the Second Balkan WarCommemorative Medal of the First World WarAlbanian Commemorative MedalInternational and Foreign AwardsOrder of St Michael and St George, Honorary Knight Grand Cross (United Kingdom)Order of Franz Joseph, Knight's Cross (Austria Hungary)Legion of Honour, Grand Croix (France)Legion of Honour, Grand Officer (France)Legion of Honour, Commandeur (France)Legion of Honour, Officer (France)Legion of Honour, Chevalier (France)War Cross 1914–1918, Bronze palm (France)Order of the Redeemer, Grand Cross (Greece)Order of the Crown of Italy, Knight Grand Cross (Italy)War Merit Cross (Italy)Order of Prince Danilo I, Knight Commander (Montenegro)Order of the Medjidie, II class (Ottoman Empire)Order of the Medjidie, III class (Ottoman Empire)Order of the Crown, Grand Officer (Romania)Order of Saint Stanislaus, Grand Officer (Russian Empire)Order of St. George, IV class (Russian Empire)Order of the Bath, Knight Commander (United Kingdom)Military Merit Cross (Austria Hungary)The Balkan war medal of the British Red Cross (United Kingdom)Army Distinguished Service Medal (United States)Medal for Highly Meritorius Service of the American Red Cross (USA)