Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словениялық математик, физик және артиллерия офицері.
Slovene mathematician, physicist, and artillery officer
Әскери қызмет
Вега мектеп бітіргеннен кейін бес жыл өткен соң Люблянадан кетіп, 1780 жылы Венадағы артиллерия мектебінде математика профессоры болып әскери қызметке кірді. Сол кезде ол өзінің тегін Вега деп жазуға кірісті, енді Веха емес. Вега 33 жасында Чехияның Ческе Будежовице қаласынан шыққан 16 жастағы асыл әйел Жозефа Свободаға (1771–1800) үйленді. Вега бірнеше соғысқа қатысқан. 1788 жылы ол Австрия императорлық фельдмаршалы Эрнст Гидеон фон Лаудонның (1717–1790) басшылығымен Белградта түріктерге қарсы жорықта қызмет етті. Оның бірнеше миномет батареяларына басшылығы Белград бекінісінің құлауына үлкен үлес қосты. 1793 және 1797 жылдар аралығында ол Австрияның генералы Дагоберт Сигисмон де Вурмсердің (1724–1797) басшылығымен француз революционерлеріне қарсы, Еуропалық коалиция құрамында шайқасты. Ол Форт-Луис, Мангейм, Майнц, Висбаден, Кель және Диц қалаларында шайқасты. 1795 жылы ол үш мың метрге дейін ату қашықтығына ие, конустық тесігі бар және үлкен заряды бар 30 фунт (14 килограмм) салмақты минометтерді құйды. Ескі 60 фунт (27 кг) салмақты минометтердің ату қашықтығы тек 1800 метрді құрады. 1802 жылдың қыркүйегінде Вега жоғалып кеткені хабарланды. Бірнеше күн іздеуден кейін оның денесі табылды. Полиция оның өлімінің жазатайым оқиға салдарынан болғанын анықтады. Ол 1802 жылдың 26 қыркүйегінде Австрия астанасы Венаға жақын, Дунайдағы Нуссдорф қаласында қайтыс болды деп есептеледі.
Vega left Ljubljana five years after graduation and entered military service in 1780 as a professor of mathematics at the Artillery School in Vienna. At that time he started to sign his last name as Vega and no longer Veha. When Vega was 33 he married Josefa Svoboda (Jožefa Swoboda) (1771–1800), a Czech noble from České Budějovice who was 16 at that time. Vega participated in several wars. In 1788 he served under Austrian Imperial Field Marshal Ernst Gideon von Laudon (1717–1790) in a campaign against the Turks at Belgrade. His command of several mortar batteries contributed considerably to the fall of the Belgrade fortress. Between 1793 and 1797 he fought French Revolutionaries under the command of Austrian General Dagobert Sigismond de Wurmser (1724–1797) with the European coalition on the Austrian side. He fought at Fort Louis, Mannheim, Mainz, Wiesbaden, Kehl, and Dietz. In 1795 he had two 30 pound (14 kilogram) mortars cast, with conically drilled bases and a greater charge, for a firing range up to 3000 metres (3300 yards). The old 60 lb (27 kg) mortars had a range of only 1800 m (2000 yd). In September 1802 Vega was reported missing. After a few days' search his body was found. The police report concluded that his death was an accident. It is believed that he died on 26 September 1802 in Nußdorf on the Danube, near the Austrian capital, Vienna.
Мұра
Идриядағы Юрий Вега гимназиясы (Gimnazija Jurija Vege) 1901 жылы алғашқы словендік Реалшюле ретінде құрылды. 1935 жылы Ай бетіндегі Вега кратері оның құрметіне аталды. 1993 жылғы наурыз айында Словения Ұлттық Банкі оның құрметіне 50 толарлық банкнота шығарды, ал 1994 жылы Словения поштасы Веганың құрметіне марка басып шығарды. 2004 жылы Словения оның 250 жылдығына арналған монеталар шығарды. 1997 жылғы 30 шілдеде ашылған 14966 Юрьевка астероиді оның есімімен аталады. Словенияның Вега астрономиялық қоғамы Юрий Веганың және Вега жұлдызының есімімен аталған. Дегенмен, жұлдыз Юрий Веганың құрметіне аталмаған, оның аты одан әлдеқайда ертерек. Сондай-ақ, 3D деформацияланатын нысандарды модельдеуге арналған ашық кодты, тегін физикалық кітапхана Vega FEM оның есімімен аталған.
Jurij Vega High School (Gimnazija Jurija Vege) in Idrija was founded in 1901 as the first Slovene Realschule. In 1935, Vega (crater) on the Moon was named after Vega. The National Bank of Slovenia put into circulation a 50 tolar banknote in his honour in March 1993, and the Slovene Post Office issued a stamp honouring Vega in 1994. In 2004 Slovenia issued coins commemorating his 250th birthday. The asteroid 14966 Jurijvega, discovered on July 30, 1997, is named after him. Slovenia's Vega Astronomical Society is named after both Jurij Vega and the star Vega. The star, however, is not named after Jurij Vega and its name is much older. A free open source physics library for 3D deformable object simulation, Vega FEM, has also been named after Vega.
Ғылыми санжыра
Вега сонымен қатар Игнац Линднердің тәлімгері және академиялық жетекшісі болғандықтан, оның есімнен танымал ғылыми шежіре пайда болды (теориялық физиктердің академиялық шежіресін қараңыз: Юрий Вега).
Vega is also notable as the tutor and academic advisor of Ignaz Lindner, resulting in a notable scientific genealogy (see Academic genealogy of theoretical physicists: Jurij Vega).