Мафалда: Аргентиналық әзілкеш суретінің тарихы

Кіріспе

Аргентиналық комикстер, Квино, 1964–1973 жылдар

Комикстер

Мафальда (maˈfalda) – аргентиналық комикстер, суретші Квиноның жазып, салған туындысы. Комиксте алты жасар Мафальда есімді қыз бейнеленген. Ол аргентиналық орта тап пен прогрессивті жастарды көрсетеді, адамзат пен әлемдік бейбітшілік туралы ойланады және мәселелерге қарапайым, бірақ салғылы көзқарасқа ие. Комикстер 1964 жылдан 1973 жылға дейін жарық көрді және Латын Америкасы, Еуропа, Квебек және Азияда кең танымал болды. Оның танымалдылығы кітаптар мен екі анимациялық сериалға әкелді. Мафальда шебер сатира ретінде жоғары бағаланған.

Тарих

[[Файл:Puertas Quino Mafalda. jpg|thumb|left|250px|Буэнос-Айрестегі шағын тұрғын үйдің кіреберісі, осы үй Куино 22 жыл бойы қарапайым өмір сүрген үйдің жанында орналасқан. Бұл орын Мафальданың үйінің суретін салуға шабыттандырған болуы мүмкін. Қазіргі уақытта мультфильмге арналған ескерткіш тақта орнатылған. Ол әріптесі Мигель Браскодан ұсыныс алды, комикс Siam Di Tella компаниясының "Mansfield" өнімдерінің жасырын жарнамасы ретінде жасалуы тиіс еді. Кейіпкерлер осы өнімдерді қолданар еді, және олардың барлығының есімдері "М" әрпімен басталар еді. "Мафальда" есімі 1962 жылғы аргентиналық "Dar la cara" фильмінің кейіпкерлерінің біріне құрмет көрсету мақсатында таңдалды. Комикс "Астық шаян" және "Блонди" комикстерінің қосындысы ретінде жоспарланған. Куино мен Браско комиксті "Кларьин" газетіне ұсынды, бірақ олардың жарнамалық сипатын байқап, жариялаудан бас тартты. Жасырын жарнамалық кампания жүзеге аспады, бірақ Браско осы комикстердің бөліктерін "Leoplán" журналында жариялады. "Primera Plana" журналының бас редакторы Джулиан Дельгадо Куиноға жарнамаларды алып тастаса комиксті жариялауды ұсынды. Комикс алғаш рет 1964 жылдың 29 қыркүйегінде жарық көрді. Бастапқыда онда тек Мафальда мен оның ата-анасы болды. Фелипе қаңтар айында енгізілді. 1965 жылы Куино журналдан кетіп, комикс "El Mundo" газетінде жариялана бастады.

Кейіпкерлер

Комиксте басты кейіпкер Мафальда, оның ата-анасы және басқа балалар тобы бар. Алайда, топ мақсатпен құрылмаған, керісінше, комикстің дамуының нәтижесі болды. Басқа балалар бірінен соң бірі жаратылып, Мафальданың белгілі бір аспектілеріне қарсы қойылды. Бұл ерекшелік Гилльге де қатысты – Мафальданың інісі, ол автордың басқа идеялары болмаған кезде пайда болды. Мафальда: Адамзаттың жағдайына қатты алаңдайтын алты жасар қыз. Ол үлкендер мен күрделі тақырыптар туралы сұрақтар қойып, ата-анасын таң қалдырады. Мысалы, ол Қытай коммунизмі туралы сұрағаннан гөрі, балаларға лайық нәрселермен айналысуын естітеді; жауап ретінде ол көпіршік ойнап жатқандай болады, бірақ бірден аяқтап, Қытай туралы тағы да сұрайды. Ол өзінің зиясын қолданып, кейде ата-анасын қалағанын істеуге көндіреді, бірақ ол өте мейірімді және адал, отбасы мен достары үшін бар күшін салады. Мафальда көбінесе достарынан пессимист деп айыпталады, бірақ ол жағдай соншалықты нашар емес, оны талқылауды тоқтатудың қажеті жоқ деп жауап береді. Оның тұрақты ерекшелігі – шұбатты ұнатпауы. Мама ("Ана") (Ракель, 6 қазан 1964) және Папа ("Әке") (Альберто, 29 қыркүйек 1964): Мафальданың ата-анасы – сыртқы саяси немесе әлеуметтік мәселелерге қарағанда отбасының әл-ауқатын көбірек ойлайтын қарапайым жұп. Мафальда анасының үй шаруасындағы әйел рөлін оңай қабылдауына жиі сын айтады; әкесі Мафальданың өткір сөздерінен және терең сұрақтарынан аулақ болуға тырысады, бірақ ол баланың мектеп өміріне деген қорқынышына шынайы риза болады. Ол бағбандыққа құмар және мүмкіндік болса, белгілі бір тақырыптар туралы ұзақ сөйлей алады. Ракель талантты пианист болған, бірақ үйленіп, отбасы құру үшін колледжді бітірмей қалған. Мафальданың әкесі сақтандыру агенті болып жұмыс істейді және кейде темекі шегеді. Олардың машинасы – 1960 жылдары аргентиналық орта тап үшін танымал болған Citroën 3CV хетчбек. Фелипе ("Филип") (19 қаңтар 1965): Топтың ең ақылды және үлкен мүшесі, Фелипе – жақсы мінезді арманшыл, көбінесе өзінің қиялы мен ойларында адасып, сонымен қатар мектептен қатты қорқады. Ол жиі өзінің ар-ұжданымен, жауапкершілік сезімімен және жек көретін мектептегі жақсы бағаларымен күреседі ("Бұл – маған естілген ең жаман жаңалық!"). Ол асығыс адам, ковбой ойнауды және комикстер оқуды жақсы көреді, әсіресе "Жоңайлы сарайшыны". Сериалдың соңында ол Сюзаннитаның берген атымен Мюриэльге ғашық болады. Ол шашы мен тістерімен ерекшеленеді. Мафальда онымен ұқсас сурет салғанда, ол модель ретінде бұрышпен тік тұрған сәбізді аяқ киім қолданғанын айтады. Манолито (Мануэль Горейро-младший, 29 наурыз 1965): Испан дүкеншісінің ұлы, оны кейде галисийлік деп атайды. Оның тегі осындай шығу тегіне сілтеме жасайды, бірақ Аргентинада барлық испандық көшпендерді галисийліктер деп атау қалыпты жағдай. Манолито мен оның әкесі аргентиналық "галисийлік" стереотипін ұстанады, ол – жайбарақат және ашкөз. Оның отбасылық бизнесі шағын, жергілікті азық-түлік дүкені болса да, ол мансабымен амбициялық көрінеді және бизнестің, капитализмнің және долларлардың түсініктерімен басқа нәрселерден гөрі көбірек қамқорлық жасайды. Ол әрқашан дүкенді және оның өнімдерін көшедегі граффити арқылы, тіпті қарапайым әңгімелерде де жарнамалайды. Ол қарапайым адам, бірақ кейде бизнес жоспарларына келгенде шығармашылықпен айналысады. Ол әкесі дүкенді басқаратындықтан ешқашан демалуға бармайды, екеуі де ақша табуды ұнатады және Манолито дүкенді жабылып, бірнеше күн демалуға баруды ұсынғанда, әкесі шоктан есінен таныған сияқты. Сатылатын өнімдердің сапасы көбінесе күмәнді, өйткені көптеген адамдар оған және/немесе оның әкесіне жиі шағымданады. Манолитоның ерекшелігі – оның қылқалам тәрізді шашы, ол отбасының еркектерінде жүреді, ал бір жолақта ол қырқылғаннан кейін тез өсіп шығады. Сюзаннита (Susana Beatriz Clotilde Chirusi, 6 маусым 1965): Стереотиптік әйелдік қасиеттерді көрсететін, бұйра сары шашы бар, еріншек қыз. Оның өмірі әйелдік, уәде, неке және ана болу туралы армандар және әйелдер арасындағы қарама-қайшылыққа байланысты. Оның арманы – ана және үй шаруасына берілген әйел, ол жиі мүмкіндіктер туралы қиялдайды, бұл көбінесе Мафальдамен пікірталасқа әкеледі. Алайда, ол соңғысының ең жақсы досы, олардың қақтығысына қарамастан ("Жарайды, сені біреуге қарағанда маған ашуланып айтуды артық жақсы көремін"). Ол және Манолито бір-біріне қарсы тұрады, бірақ Мафальда үшін төзеді, әсіресе Сюзаннита олардың пікірталастарының себебін көбінесе тудырады. Манолито көбінесе жағдайдан тыс қалады, бірақ кейде үстемдік табады. Кейде ол Фелипеге ғашық болады. Ол кейде шексіз жеуге құмар, көбінесе достарымен бөліскеніне немесе олардан дәмді тағамды алдағанына өкінеді. Ол сонымен қатар белгілі бір деңгейде нәсілшіл, бірақ бір сәтте осыны жоққа шығарады (бірақ өзінің пікірін жоққа шығаратын нәсілшіл ескерту жасайды). Мигелито (Miguel Pitti, 1966): Фелипеден екі жас кіші, Мафальда мен басқалардан бір жас кіші, оның шашы мару тастықтарына ұқсайды. Ол кейін сериалда пайда болады. Біраз көтерілісшіл, көбінесе философиялық пікірталасқа тым құштар. Достары оны "күнәсіз" деп сипаттаса да (және кейде өте наив екенін дәлелдейді), ол цинизмге, педантикаға және тіпті социопатияға толы пікірлермен оларды таң қалдырады. Итальяндық иммигранттардың ұрпағы, оның атасы Бенито Муссолиниді жақсы көреді. Оның үйді ұқыпты ұстайтын қатал анасы бар, ол одан қорқады. Гиль (Guillermo, 1968) немесе кейбір аудармаларда – Нандо: Мафальданың кіші інісі. Ол шұбатты жақсы көреді (қарындасының наразылығына қарамастан), оның сорғышына патологиялық тәуелді, және олардың үй жануары – тасбақа, оның аты Бюрократия. Ол біраз циник және гистерияға бейім, оның негізгі нысаны – анасы. Ол біраз бұзықшыл және қарындасы сияқты ұятты тақырыптарды көтеруге бейім. Либертад (5 ақпан 1970): "Либертад" – испан тілінде "Бостандық" деген мағына беретін есім. Қыздың бойы кішкентай (Гильден сәл кішкентай, бірақ басқа балалардың жасына шамалас), бұл бостандықтың әлсіздігін көрсетеді. Либертад сериалда Мафальда демалыс кезінде жағажайда онымен танысқаннан кейін пайда болады, ол Мафальдаға өзін таныстырады, содан кейін ұзақ үнсіздіктен кейін: "Сенің ақымақ қорытындыларыңды қазірдің өзінде жасадың ба? Әркім мені көргенде ақымақ қорытынды жасайды". Ол комикстегі ең радикалды саяси кейіпкер, тіпті Мафальдадан да. Ол саяси мәселелерді көтеруді тоқтатып, Мафальданың талқылау тақырыптарын кеңейтті. Ол қарапайым адамдарды жақсы көремін десе де, достарының қарапайым тақырыптарға қатысты пікірлеріне жиі тым көп ойланып, немесе шамадан тыс реакция жасайды. Ол көзқарасы үшін мұғалімдермен проблема тудырады. Мюриэль: Фелипе ғашық болған қыз. Ол көршісімен сөйлесе алмаса да, Сюзаннита оның бәрін біледі, өйткені ол әңгіме айтуға құмар. Ол топтың мүшесі болмаса да, Фелипе оның жанында болғандағы шоғырлануының жоқтығын немесе онымен әңгімелесуге тырысуын көрсететін эпизодтарда пайда болады, бірақ Фелипе өте ұялшақты болғандықтан оған ешқашан жете алмайды. Кейіпкерлер сценарий жүрген кезде нақты уақыттың жартысына жуық қартаюда. Олар да шағын өзгерістерге ұшырады...

The comic strip is composed of the main character Mafalda, her parents and a group of other children. However, the group was not created on purpose, but was instead a result of the development of the comic strip. The other children were created one at a time, and worked by countering specific aspects of Mafalda. The exception was Guille, Mafalda's brother, who was introduced during a period when the author did not have other ideas. Mafalda: A six year old girl with a great concern for the state of humanity. She often leaves her parents at a loss by asking about mature or complex topics. As an example, she gets chided to concern herself with childlike things instead of asking about China's communism; in response, she pretends to play with bubbles in soapy water only to promptly proclaim that she is done and then ask about China once more. Although she uses her intelligence to manipulate her parents into letting her do what she wants at times, she is shown to be very benevolent and righteous, and does what she can for her family and friends. Mafalda is generally a pessimist to the point of being accused of being so by her friends; to this she responds that things are not so bad as to stop discussing them. A constant trait is her dislike of soup. Mamá ("Mom") (Raquel, 6 October 1964) and Papá ("Dad") (Alberto, 29 September 1964): Mafalda's parents are a very normal couple, more concerned with family welfare than external political or social issues. Mafalda is often critical of her mom's ready acceptance of housewife status; her dad often tries to avoid Mafalda's snarky remarks and probing questions, although he very much sympathizes with the kid's scary view of school life. He is an avid horticulturist, and proven capable of rambling on about specific topics if given the chance. Raquel appears to have been a talented pianist who left college before graduating in order to marry and raise a family; Mafalda's father has a job as some sort of insurance agent and occasionally smokes. Their car is a Citroën 3CV hatchback, which was a popular entry level model for middle class Argentines in the 1960s. Felipe ("Phillip") (19 January 1965): The brightest and oldest member of the gang, Felipe is a good natured dreamer who is usually lost in his fantasies and imagination and is also deeply scared of school. He often wages intense internal battles with his conscience, innate sense of responsibility, and top school grades that he hates ("That is the worst good news I've ever been given!"). A consummate procrastinator, he loves to play cowboys and read comics, especially the Lone Ranger. Late in the series, he also has a crush on a girl named Muriel (name given by Susanita). He is characterized by his hair and buckteeth. When Mafalda drew a picture with an uncanny likeness to him, she says she used a shoe with a carrot at an angle for a model. Manolito (Manuel Goreiro Jr., 29 March 1965): The son of a Spanish shopkeeper, he is sometimes referred to as gallego (Galician). His surname hints at such an origin, but it is common practice in Argentina to refer to all Spanish migrants as Galicians. Manolito and his father follow the Argentine stereotype of the gallego, dull and stingy. While his family business is but a small, local grocery store, he seems ambitious with his career and is more concerned with notions of business, capitalism, and dollars, than anything else. He's always promoting the store and its products in street graffiti and even in ordinary conversations. He's shown to be simple minded, but sometimes appears creative when it comes to business plans. He never goes on a vacation because of his father, who owns the store they work in; both appear to enjoy making money and upon Manolito suggesting closing shop and going on a vacation for a few days, his dad appeared to have fainted from shock. The quality of the products sold is often questionable, as many people have complained to him and/or his father often. Manolito is characterized by his brush like hair, which runs in the males of the family, and in one strip it is seen as growing quickly back right after it has been shaved. Susanita (Susana Beatriz Clotilde Chirusi, 6 June 1965): A frivolous girl with curly blond hair, who displays stereotypical feminine traits; her life revolves around femininity, gossip, dreams of marriage and maternity, and woman antagonism. Her dream is to be a mother and dedicated housewife and she often fantasizes about the possibilities, which often leads to arguments with Mafalda. She is, however, the latter's best female friend despite their bickering ("Well you know I'd rather freak out at you than at a complete stranger") She and Manolito seem to be at odds, but tolerate each other for Mafalda's sake, although it is shown that Susanita is more often the perpetrator of their bickering; as the attacks are often one sided, Manolito is caught off guard most of the times, but on occasion he gains the upper hand. At times, she seems to have a crush on Felipe. She is sometimes shown as a glutton, usually regretting sharing with her friends or tricking them out of their snack. She is also racist to a major extent, though at one point she denies this (and unknowingly makes a racist remark that contradicts her point). Miguelito (Miguel Pitti, 1966): About two years younger than Felipe and one year younger than Mafalda and the others, characterized by his lettuce shaped hair. He appears in the series sometime later. Somewhat of a rebel, most of the time he is a little too eager to get into philosophical debates. Although he is characterized as "innocent" by his friends (and, indeed, proving to be very naive at times), he often surprises them with comments ridden with cynicism, pedantry, and even sociopathy. A descendant of Italian immigrants, his grandfather is very fond of Benito Mussolini. He appears to have a harsh, houseproud mother, of whom he is frightened. Guille (Guillermo, 1968) or Nando in some translations: Mafalda's little brother. He loves soup (much to his sister's chagrin), has a pathological dependence on his pacifier, and he and Mafalda have a pet tortoise called Burocracia (Bureaucracy). He is somewhat cynical and prone to histrionics, with the prime target being his mother. He is a bit of a troublemaker and appears to share the same trait as his sister in terms of bringing up awkward topics of discussion. Libertad (5 February 1970): "Libertad" is a given name in Spanish, which means "Freedom". The girl is of small stature (a little shorter than Guille although she is around the age of the other kids), a reference to the impotence or small stature of freedom. Libertad appears somewhat later in the series, after Mafalda befriends her at the beach during a vacation, where she introduces herself to Mafalda, and, after an awkward silence, she inquires: "Have you drawn your stupid conclusion yet? Everyone draws their stupid conclusion when they meet me". She is the most politically radical character of the comic strip, more even than Mafalda herself. She took the place of being the political one while Mafalda became more well rounded in her topics of discussion. Although she claims to be fond of simple people, she often overthinks or overreacts to her friend's opinions on simple topics like vacations or pets. She often gets in trouble with her teachers due to her point of view. Muriel: Felipe's crush. Although he could never actually speak to his neighbor, it appears that Susanita knows everything about her, as well as everything else, because of her gossipy behaviour. Although she is not part of the gang, she appears occasionally on strips always featuring Felipe's lack of concentration when she is near, or his attempts to encourage himself to make conversation with her, attempts of which Felipe has never been able to carry out due to his extreme shyness. The characters aged at about half the real time scale while the script ran. They also went through minor changes largely due to the evolution of Quino's drawing style.

Бейімделулер

Квино Мафальданы киноға немесе театрға бейімдеуге қарсы болды; алайда Мафальданың екі қысқаметражды анимациялық сериясы жасалды. Біріншісі, 260 90 секундтық фильмдерден тұратын серия, 1972 жылдан бастап Аргентина теледидары үшін Даниэль Малломен жасалған. Бұл фильмдер 1979 жылы Карлос Маркес тарапынан толық метражды фильмге өңделді және 1981 жылы көрсетілді. Ол көбіне танылмаған күйде қалды. 1993 жылы Кубалық режиссер Хуан Падрон, Квиноның жақын досы, испандық продюсерлердің қолдауымен 104 қысқа анимациялық Мафальда фильмін түсірді.

Салыстырулар

Мафальда кейде Шарль Шульцтің "Жеміс бағы" (Peanuts) комиксінен әсер алғаны айтылады, әсіресе 1968 жылы екі кейіпкерді салыстырған Умберто Эко осы туралы мәлімдеген. Эко Мафальда мен Чарли Браунды солтүстік және оңтүстік жарты шарлардағы балалардың естілмеген дауысы деп есептесе, Куино Мафальданы отбасылық құндылықтарға тығыз байланысты әлеуметтік-саяси комикс ретінде қарастырды. Стрипте ересектердің маңызды рөл атқаруының себебі де осында, ал олар "Чарли Браун" әлемінде көрінбейді. Дегенмен, Куино Шульцтің туындыларының өзіне әсер еткенін мойындайды, себебі ол 1963 жылы жарнамалық кампанияға дайындалу үшін Шульцтің кітаптарын мұқият зерттеді. Бұл жарнамалық кампания кейіннен тоқтатылды, бірақ бір жыл өткен соң Куино осы материалдың бір бөлігін "Мафальда" комиксі үшін пайдаланды. Мафальда кейіпкерінің сыртқы түрі АҚШ комиксі "Нэнси" (Латын Америкасында "Перикита" деп белгілі) басты кейіпкеріне ұқсас. Комикстің бір эпизодында Мигельито Нэнси суреті бар журнал сатып алады және Мафальдаға өзіне кім ұқсайтынын сұрайды. Келесі кадрда Мафальданың "¡Tu abuela!" ("Сенің әжең!") деп жауап бергені көрсетіледі, бұл сөз тіркесі ағылшын тіліндегі "Your mama!" ("Сенің анаң!") дегенге ұқсас. Мигельито журналға қарап, ойша: "Менің әжем бе?" - деп сұрайды.

Тану

2009 жылы Буэнос-Айрестің Сан-Телмо ауданындағы Куиноның бұрынғы үйінің алдына Мафальданың нақты көлеміндегі мүсіні орнатылды. 2010 жылы Канаданың Квебек провинциясындағы Гатино қаласы, танымал комикстер мен «банди-десине» кейіпкерлерінің аттарымен аталатын аудан құру жобасының аясында Мафальданың атымен көше атауын беруге немесе қайта атауға рұқсат сұрап, оны алды. 2014 жылы Мафальданың нақты көлеміндегі мүсіні Астурия княздығының (Солтүстік Испания) астанасы Овьедодағы Кампо де Сан-Франциско саябағына орнатылды, бұл Куиноға «Мафальданы» жасағаны үшін «Коммуникация және гуманитарлық ғылымдар» санатында Астурия князьдігі сыйлығын табыс еткеннен кейін жасалды.