Кіріспе
Арчи Шепп (1937 жылғы 24 мамырда туған) – американдық джаз музыканты, саксофонист, педагог және драматург. 1960 жылдардан бері авангардтық джаздың дамуында маңызды рөл атқарып келеді.
Archie Shepp (born May 24, 1937) is an American jazz saxophonist, educator and playwright who since the 1960s has played a central part in the development of avant garde jazz.
Ерте өмір
Шепп Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласында дүниеге келді, бірақ Филадельфияда өсті. Ол әкесімен банджомен ойнауды бастады, содан кейін Германиядағы орта мектепте оқығанда фортепиано мен саксофонды үйренді. 1955-1959 жылдары Годдард колледжінде драма өнері бойынша білім алды. Авангардты пианист Сесил Тейлордың тобына қосылғанға дейін ол қысқа мерзімге латын джаз тобында ойнады. Шепптің жеке атымен шыққан алғашқы альбомы – «Арчи Шепп – Билл Диксон квартеті» 1962 жылы Savoy Records лейблында жарық көрді, онда Орнет Коулманның шығармасы орын алды. 1962 жылы ол Финляндияның Хельсинки қаласында өткен 8-ші Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалінде Диксонмен бірге өнер көрсетті. Альт-саксофоншы Джон Тчикай және трубашы Дон Черримен бірге «Нью-Йорк қазіргі бестігін» құрды. Джон Колтрейннің Шеппке деген құрметі «Импульс!» Records лейблында жазуға мүмкіндік берді, алғашқысы 1964 жылы «Four for Trane» альбомы болды. Бұл альбом негізінен Колтрейннің шығармаларынан тұрды, оған Тчикай, тромбонист Розуэлл Радд, трубашы Алан Шортер, басист Реджи Уоркман және барабаншы Чарльз Моффетт қосылды.
Ерте мансап
Шепп 1964 жылдың соңында Колтрейннің "A Love Supreme" альбомының жазуларына қатысты, бірақ ол қатысқан нұсқалардың ешқайсысы түпкілікті LP шығарылымына енбеді (олар алғаш рет 2002 жылы қайта шығарылғанда қолжетімді болды). Ол Африкалық Бірлік Ұйымының қатарында Дейв Беррелл, Санни Мюррей және Клиффорд Торнтонмен бірге болды. Бұл ансамбль Париждегі BYG Actuel студиясында бірнеше жазу сессиясын өткізді. Шепп жаңа онжылдыққа қадам басқанда да эксперименттерін жалғастырды, әртүрлі уақытталар гармоника ойнаушыларын және сөздік поэзияны өз ансамбльдеріне қосты. 1972 жылғы "Attica Blues" және "The Cry of My People" альбомдарымен ол азаматтық құқықтарды қорғады; алғашқы альбом Аттика түрмесіндегі көтеріліске жауап ретінде жазылған. Екеуі де Роберт Калфинмен "Челси" театр орталығында шығарылды. 1960 жылдардың соңында Шепп Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы SUNY университетінде афроамерикандық зерттеулер профессоры болып оқытушылық қызметін бастады. 1971 жылы Шеппті Массачусетс Амхерст университетінің профессоры Рэндольф Бромери шақырып алды, осымен ол 30 жылдық музыка профессоры мансабын бастады. Шепптің алғашқы екі курсы "Афроамерикандық музыкадағы революциялық концепциялар" және "Театрдағы қара музыкант" деп аталды. 1970 жылдардың соңында және одан кейін Шепптің мансабы әртүрлі бұрынғы және жаңа бағыттар арасында өрілді. Ол африкалық музыканы зерттеуді жалғастырды, сонымен қатар блюз, балладалар, спиричуэлдерді (1977 жылы Горас Парланмен бірге "Goin' Home" альбомында) және Чарли Паркер мен Сидни Бечет сияқты дәстүрлі джаз тұлғаларына арналған құрметтерді жазды, ал кейде R&B-ге де үңіліп, Жаспер ван’т Хоф, Чангодей және Дреш Михай сияқты әртүрлі еуропалық артистермен бірлесіп жұмыс істеді.
Кейінгі мансап
Шепп 1981 жылы түсірілген "Imagine the Sound" деректі фильмінде өзінің музыкасы мен поэзиясын талқылап, орындайды. Шепп сондай-ақ 1984 жылы Сун Ра туралы француз деректі фильмі "Мистерия, Мистер Ра" фильмінде де пайда болады. Фильмде Шепптің Sun Ra's Arkestra тобымен бірге ойнаған кадрлары да бар. 1990 жылдардың басынан бері ол француз трубашысы Эрик Ле Ланнмен жиі бірге ойнайды. 1993 жылы ол Мишель Херрмен бірлесіп "Жалғыз достар" фильміне түпкілікті музыкалық қосымша жасады. 2002 жылы Шепп Red Hot Organization ұйымның Фела Кутиге арналған құрмет альбомы "Red Hot and Riot" альбомында қатысты. Шепп "No Agreement" атты әнге Res, Тони Аллен, Рей Лема, Бааба Маал және Positive Black Soul артистерімен бірге орындады. 2004 жылы Арчи Шепп Монетт Бертомиермен бірге өзінің "Archieball" атты жеке жазбалар компаниясын құрды. Компания Париж қаласында орналасқан және оның құрамында Жакус Курсил, Моника Пассос, Бернард Лубат және Франк Кассенти сияқты әртістер бар.