Кіріспе

The Curse of Fatal Death – Doctor Who арнаулы эпизоды, ол Ұлыбританиядағы Red Nose Day қайырымдылық телемарафоны үшін арнайы түсірілді және бастапқыда 1999 жылдың 12 наурызында BBC One арнасында «Doctor Who and the Curse of Fatal Death» деген атаумен төрт бөлімнен көрсетілді. Кейінгі үй видеонарықтамалары екі бөлімге бөлінді және атаудан «және» деген сөз алынып тасталды. Бұл телемарафондар үшін қысқа, көңіл көтеруге арналған арнайы бағдарламалар жасауды дәстүрге айналдырған танымал британдық телебағдарламалардың ұзақ тарихымен үйлеседі. Doctor Who тақырыбындағы қайырымдылық туындыларының арасында ерекше мәртебеге ие. Бұл эпизод екі рет «Doctor Who Magazine» журналының мұқабасында пайда болды – бұл тіпті тұрақты эпизодтар үшін де сирек кездесетін жағдай. «DWM Archives» бөлімінде Comic Relief бойынша жарық көрген жалғыз туынды осы эпизод, ал бұл бөлім әдетте тұрақты сериалдың өткен эпизодтарын талқылауға арналған. Сонымен қатар, бұл BBC ресми сайтында кеңінен жарық көрген сахна артындағы материалдары бар жалғыз пародиЯ, сондай-ақ BBC Video арқылы жеке видеонарықтамасы бар туынды. Бұл 1996 жылғы Doctor Who телефильмі мен 2005 жылғы «Rose» эпизоды арасындағы BBC тапсырысымен түсірілген жалғыз тікелей эфирлі Doctor Who өндірісі де болды. Ақырында, ол 1963 және 2005 жылғы бағдарламалар арасындағы өндірістік байланыс құралы болып табылады. «Ескі» және «жаңа» нұсқалар арасындағы көптеген байланыстардың ішіндегі ең маңыздысы – бұл Стивен Моффаттың Doctor Who үшін жазған алғашқы телесценарийі, The Mill компаниясының бағдарлама бойынша алғашқы пост-өндірістік жұмысы, Верити Ламберт пен Сюзи Лиггаттан кейін бағдарламаның эпизодын өндірген жалғыз әйел, және Далектерге дыбыс берген ең тәжірибелі актер Рой Скелтонның соңғы рөлі. Бас продюсер Ричард Кертис кейіннен 2010 жылы «Vincent and the Doctor» эпизодын жазды. Ондық Доктор рөлін ойнаған Ричард Грант кейіннен жетінші серияның басты қарсыласы – Ұлы Зиялы рөлінде пайда болды, ал бұрын Scream of the Shalka анимациялық веб-сериалында Тоғызыншы Доктордың баламалы нұсқасына дауыс берген еді.

Сюжет

Әңгіме Қожайынының өз жауын жою үшін жасаған соңғы жоспарымен басталады. Алайда, тек қана Доктор мен оның серігі Эмманы алып экранда тыңдаудың орнына, ол өзінің микрофоны қосылғанын білмейді, сондықтан олар оның жоспарларын естиді. Ашулы, ол қателігін жасыруға тырысады, ол, әрине, Доктордың оның жоспарларын білгенін, оның кек алуын одан да тәтті етуін қалағанын айтты, экранды сөндіріп, тағы да қуанып-шананып. Алайда, Қожайыны микрофонды әлі де қосып қойған, сондықтан Доктор оның әлі де құлағына естіледі. Содан кейін Доктор өзінің ескі жауын Терсура планетасындағы сарайға шақырады. Бұл планета қираған күйде, бір кездері ол қазір жойылып кеткен, өте білімді, барлық адамдар жек көретін, себебі олар желдің көтерілуін қарым-қатынас құралы ретінде қолданған. Олардың барлығы отты ашқанда қайтыс болды. Қожайыны бір ғасыр бұрын уақытқа оралып, сарайдың сәулетшісін құпия тұзақ орнатуға көндіргенін айтып, көңілін көтереді. Доктор мұны алдын ала көріп, бұрынғы архитекторды тұзақты бұзуға көндірді. Қожайыны да мұны алдын ала болжап, қосымша тұзақты ұйымдастырды, өйткені Доктор да оның қозғалысын күткен еді. Доктор "табиғи әлемдегі әрбір планетаны кем дегенде 27 рет құтқарып қалғанын" және ғарышкерлермен шайқастардан және "тұнбайтын қиыршық тас карьерлерінен" шаршағанын есептеп, Қожайынына ол зейнеткерлікке шығатынын, сүйікті серігі - Эмманы тапқанын айтады. Қожайыны тағы бір тұзақты қаратады; Доктордың аяғының астында тұзақ есігі Терсустың кең канализациясына әкеледі, ол сәулетшіге уақытты қайтадан қайтарып, оған қымбат кешкі ас сатып алғаннан кейін ұсыныс жасамақ. Алайда, Доктор сәулетшіге кешкі асқа ақша төлеп қойған еді, сондықтан Қожайыны рычагты тартқанда, оның астында тұзақ есігі ашылады. Бірнеше секундтан кейін Доктор мен Эмма кетіп бара жатқанда, Қожайыны кіріп келеді. Ол 312 жыл бойы суға секіріп шыққаннан кейін, ағын суға толы қарт адам болып шығады. TARDIS-ті қазіргі уақытта пайдалану арқылы ол одақтастарын - Далектерді алып келді (олардың мұрны жоқ, олар онымен ешқандай байланысы жоқ жалғыз нәсіл). Сонымен қатар, ол Далектердің жоғары технологиясымен, Далектердің сорғыш қолына ие. Қожайыны қатты қайғырады, ол Емманың сорғыш ыдыстың не үшін екенін сұрағанда жауап бере алмайды. Қожайыны өзін Докторға лақтырады, бірақ қайтадан канализацияға құлайды, және дереу қайтадан 312 жасқа толы және таяқпен қашып кіреді. Далектер Докторды қуып жетіп, Қожайынды тағы да канализацияға лақтырады. Жалпы 936 жыл кәрізде болғаннан кейін ол зимерлік кадрды (жол жүргішті) қолдана отырып, қайта оралады және баяу қозғалатын Далектерден оңай озып кетеді. Эмма мен Доктор Далектерге толы бөлмеге тап болған кезде тұтқындалады. Олар бірден жойылудың орнына, Далектер кемесі бортындағы орындықтарға байланады, Далектер Эммаға "кейін түсіндіреді" деп уәде береді, өйткені олар орындықтарға ие. Қожайыны Далек технологиясымен қайтадан жетілдірілгенін айтады, оны жастандыру және оның көкірегіне "Далек дөңгелектерін" қосу, олар "эфирлік сәулелерді анықтаушы" ретінде де әрекет етеді. Доктор "бұлшықеттерді" көкірекпен салыстырып, Қожаға қорлық жасайды. Өзінің жетістіктері үшін Қожайыны Далектерге Зектроник энергия сәулесін беруге келісті. Бұл қару "Далектерге бірнеше минут ішінде ғаламды жаулап алуға мүмкіндік береді". Доктор Далектерге "ондағы сақал мен көкірекпен" ғаламды бөлісуге тура келетінін айтқанда, олар Докторға, оларға көмектескеннен кейін Қожайынды жоюды жоспарлап отырғандарын айтады. Доктор өзінің әріптесі Уақыт Иесін ескерту үшін Терсура тілін (ауыру) қолданады. Қожайыны Доктор мен Эммаға қашып құтылуға көмектеседі, бірақ Доктор Далектерден өлімге ұшырағанға дейін. Ол Эммаға (Терсуран тілінде, оны Ұстаз аударады) сүйетінін айтады, содан кейін өледі. Доктор әдемі және жыныстық құштарлық танытатын жаңа Доктор (Ричард Э. Грант) болып қайта пайда болады. Далек қаруын жөндеуге мәжбүр болған ол да электр тогымен соқтығысып, ұялшақ, орта жастағы және артық салмақты дәрігерге айналады (Джим Бродбент). Тағы бір апат көркем, сыпайы дәрігерге (Хью Грант) әкеледі, бірақ бұл дәрігер де қаруды жөндеу кезінде қаза табады. Zektronic энергия сәулесінің регенерациялық процестерді тоқтатуға қабілеттілігіне байланысты Доктор мәңгілік өледі. Қожайыны өзінің қаза тапқан жауларының есінде қаһарман өмір сүруге ант береді, Далектер сияқты. Ғаламның еркімен Доктор қайтадан қайтадан пайда болады, бірақ бұл жолы әйел (Жоанна Ламли) ретінде, о�...

Жалғастығы

Бұл оқиға повестволық құрылымы мен өндіріс элементтері арқылы басқа оқиғалармен байланысты. Оқиғаның көптеген актерлерінің де бағдарламамен басқа байланыстары бар, бірақ олардың көпшілігі негізгі өндірісте рөл алуға жақын болған актерлер сияқты.

Жазба

Терсурус планетасы алғаш рет "Өлімге душар қылмыскер" кітабында еске алынды, онда соңғы регенерациясының соңында өте нашарлаған Қожайын табылған. Джон Пилдің "Даллектердің мұрасы" романы Қожайынның сол планетаға қалай келгеніне дейін болған оқиғаларды айтады.

Осы эскизге болашақтағы сілтемелер

Кейін Доктор Стивен Моффаттың "The Wedding of River Song" атты туындысында Ривер Сонгқа үйленді. Қожайын киген Далек дөңгелектері, сол кездегі Уақыт Господтарының жынысын өзгерте жаңғыру мүмкіндігіне қатысты күмәнділікті білдіруі мүмкін. Стивен Моффат кейін "Dark Water" атты туындысында Қожайынның әйел түріндегі бейнесі – Миссиді, және еркектен әйелге жаңғырған алғашқы Уақыт Господы болды. Осыған ұқсас жағдай "Twice Upon a Time" атты туындысында Доктормен де болды, онда Джоди Уиттакер алғашқы әйел Доктор атанды, бұл Моффаттың Джоанна Ламлиді ойнатуымен бұрыннан болжағандай болды. Танысы ретінде, екеуі де 13-ші Доктор рөлін сомдады. "Ешқашан қатыгез немесе қорқақ емес" деген сипаттаманы Емма Докторға берген еді, ал кейін Моффат "The Day of the Doctor" атты туындысында бұл "уәде" екенін, "Доктор" есімін қабылдау арқылы берілгендігін көрсетті. Бұл туралы Пол Корнеллдің романында осы эскиз эфирге түсуге дейін жазылған болатын, бірақ түпнұсқасы 1970 жылдардағы Терренс Дикстің "The Making of Doctor Who" еңбегінен алынған (жасырын түрде сілтеме жасалған). Бұл туралы 12-ші Доктор "Twice Upon a Time" атты туындысында жаңғыру алдында қайта айтты.

Өндіріс

Атау тізбегі Том Бейкер дәуірінде қолданылғанмен бірдей, бірақ Том Бейкердің бейнесі алынып тасталған. Тардис ғарышта ұшып бара жатқанда, Шебердің бақылауындағы көрініс «Доктор Ху» телефильмінің басынан алынған. Стивен Моффат, сол кезде балалар драмасы «Пресс-банда» (басты рөлде Джулия Савалха) арқылы танымал болған, «Доктор Ху» жанкүйері ретінде белгілі болды және сценарийіне көптеген сабақтастық сілтемелерді қосты. Ол 2005 жылы сериал жаңғырғаннан бері «Бос бала» / «Доктор билейді» екі бөлімдік сериясынан бастап, бірнеше эпизодтардың авторы болды, ал 2010 мен 2017 жылдар аралығында бағдарламаның бас жазушысы және атқарушы продюсері қызметін атқарды. «Құтты өлім қарғысы» атауы – таутлогия (өлімнің қаталдығы болмайды), бұл түпнұсқа серияның кейде мелодрамалық және таутлогиялық атауларын пародизациялайды (мысалы, 1976 жылғы «Қастандықшы» сериясы). Бұл 2005 жылға дейінгі BBC өндірісінің жалғыз мысалы, онда Тардис интерьері сырттан қарағанда жарықтанған болып көрінеді. Бұл 1996 жылғы телефильмде басталған дәстүрді жалғастырады және 2005 жылғы серияда кең таралған. Визуалды эффект алғаш рет «Доктор Ху және Далектер» фильмінде пайда болды. Сыртқы Тардис тұғыры 1980 жылдарда және 30 жылдық мерекелік «Уақыт өлшемдері» оқиғасында қолданылған Mark II шыны талшықтық нұсқасы болды. «Құтты өлім қарғысы» тұғыры соңғы рет қолданылған оқиға. «Доктор Ху» сериалының басқа да арнайы эпизодтарына «Уақыт өлшемдері» (1993), ресми атауы жоқ 2005 жылғы арнайы шағын эпизод және «Уақыт апаты» (2007) – барлығы «Мұқтаж балаларға көмек» акциясы үшін түсірілді, «Ғарыш» және «Уақыт» (2011) – «Comic Relief» үшін түсірілген екі бөлімдік шағын оқиға және «Доктордың түні» (2013) жатады. «Уақыт апаты», «Доктордың түні» және «Ғарыш» және «Уақыт» Моффаттың туындылары.

Музыка

Өндіріс әдейі Төртінші Доктордың дәуіріне негізделген, және осы дәуірдің эпизодтарынан тікелей алынған белгілерді пайдалануға қастық күш жұмсалды. Дегенмен, осы саундтректердің қолжетімсіздігі шоудың музыкалық директоры Марк Айрсті көбінесе Бесінші Доктор дәуіріндегі материалды қолдануға мәжбүр етті. Тақырыпты қайта пайдаланудан басқа, музыкалық белгілердің көп бөлігі Меглос пен Андрозани үңгірлері арасындағы эпизодтардан алынған, сондай-ақ Үшінші Доктордың "Теңіз шайтандары" сериалынан қысқаша үзінді, және Жетінші Доктордың "Галактикадағы ең үлкен шоу" сериалынан (өзі Айрес жазған) үзінді де қолданылды. Мысалы, эпизодтың соңғы сахнасындағы музыка, Логополисте Төртінші Доктордың Бесіншіге айналуының соңында ойнаған музыкамен сәйкес келеді. Эпизодта бейнеленген әрбір айналудан кейін Меглостан музыка қолданылады.

Актерлер

Ричард Грант кейінірек 2003 жылы анимациялық 40 жылдық мерекелік "Шалканың айғайы" атты шытырман оқиғасында Доктор рөлін ойнады, бірақ 2003 жылдың қыркүйегінде жаңа сериал жарияланғаннан кейін оның мәртебесі ресми емес деп саналды. Кейін ол 2012 жылғы "Қар адамдары", 2013 жылғы "Сент-Джон шіркеуінің қоңыраулары" және "Доктордың аты" фильмдерінде зұлым Ұлы Зиялыны (Уолтер Симеон кейіпінде) сомдады. Джим Бродбент бұрын Виктория Вудтың скетчінде Доктор рөлін ойнаған, ол сериалдың сексизмін, төмен құнын және техникалық сөйлеуді сатиралаған. Рой Скелтон 1967 жылдан бері Далектерге дауыс беріп келеді. Джулия Савалха жиырма жетінші маусымда таныстырылатын "мысық ұрысы" рөліндегі жаңа серікке үміткер болып қарастырылды. Осыған байланысты, "Doctor Who Magazine #255" журналындағы "Егер..." мақаласында ол Ричард Гриффитс сомдаған гипотетикалық Сегізінші Доктормен бірге осы рөлде бейнеленді, ал Гриффитс бір кезде Бесінші Доктор рөліне қарастырылған болатын. Хью Грантке Кристофер Экклстоннан бұрын Доктор рөлі ұсынылды, ол кейін сериалдың қаншалықты керемет екенін көргеннен кейін көп ойланбастан одан бас тартқанына өкіндігін және оның орнына ағымдағы бағдарламада жаман рөлді ойнауға үміттенедінін жариялады. Рассел Т. Дэвис кейін Хью Гранттың орындалуын "шағын ғана сәтте" Доктор рөліндегі ең жақсы орындаулардың бірі деп сипаттады. Джоанна Ламли – Доктордың кейіптерін сомдаған алғашқы әйел. Екіншісі – Арабелла Уэйр, ол "Doctor Who Unbound" Big Finish эпизодындағы "Шеттегі" рөлінде ойнады. 2017 жылдың 16 шілдесінде Джоди Уиттакер ресми Төртінші Доктор ретінде танылды, ол "негізгі" сериалда Доктор рөлін сомдаған алғашқы әйел атанды.

Эфирлер мен релиздер

Бастапқыда хабардың тақырыбы "Доктор Ху және қатаң өлім қарғысы" деп аталды. Төрт эпизод кейіннен екі бөлімдік сюжетке қайта өңделіп, эфирден кейін бірнеше ай өткен соң үйге таратылды, түскен қаражат қайтадан Comic Relief қайырымдылық қорына берілді. Титрлер Роуэн Аткинсонның суреті қосылып жаңадан жасалды. VHS нұсқасында атау жай ғана "Қатаң өлім қарғысы" деп қысқартылды. Сериал 2003 жылы UK Gold телеарнасында 40 жылдық мерекелік марафон барысында екі рет қайта көрсетілді. Классикалық дәуірдің жанкүйерлері таңдаған эпизодтар арасында бес минуттық үзіліс ретінде пайдаланылған ол бастапқы атауына және төрт эпизодтық форматына қайта оралды. "Қатаң өлім қарғысы" iTunes (тек Ұлыбританиядағы дүкенде) арқылы цифрлық форматта жарық көрді және YouTube-тағы Red Nose Day және Doctor Who арналарында қолжетімді. 1999 жылдың 6 қыркүйегінде VHS форматында шығарылғанмен, "Қатаң өлім қарғысын" DVD-ге шығару жоспарланбаған, алайда BBC Worldwide барлық классикалық сериялардың DVD-лері шыққаннан кейін мүмкін екенін мәлімдеді.