Кіріспе

Жапонияның рух медиумдары, қатаң түрде соқыр әйелдер – кәсіп (イタコ), сондай-ақ (市子) немесе (オガミサマ) деп те аталады, – Жапонияда рухани медиум болуға дайындалатын соқыр әйелдер. Бұл көптеген отбасыларды жас соқыр қыздарын итако шәкірттігіне жіберуге әкеп соқты.

Бүгінде итако ең көп Аомори префектурасындағы Осоре тауымен байланысты. Онда итаколар жыл сайынғы фестивальға жиналып, мыңдаған туристер үшін қайтыс болғандардың рухтарын шақырады, соның ішінде түсік тастаған және өлі туған балалардың да рухтарын. Бұл тұтқындаулар туралы газет хабарлары көрсетіп тұрғандай, итаколар жиі ауруларды мысықтар мен түлкілердің иелігіне байланыстырып айтқан.

Сипаттама

Итако әдетте бірнеше артефактілерді алып жүреді. Бұлардың ішінде (外法箱) деп аталатын, қорғаныш рухтардың немесе камилердің бейнесі болуы мүмкін құпия заттар салынған қорап бар. Бұл рәсімде иттің мойнына дейін көміп, аштықтан өлтіреді, ал ол қол жеткізе алмайтын тамаққа қадалып қарайды. Итако жануардың бас сүйегін қорапқа салып, оның рухына күнделікті тамақ сыйлайды. Қарсылықта, рух оның қамқорларының үйіне кіріп, қайтыс болған адам туралы толыққанды ақпарат береді. Бір теория бойынша, бұл термин "эта но ко", яғни "этаның баласы" деген сөзден туындаған, бұл бір кезде өліммен байланысты болған жапондық буракумин әлеуметтік тобына сілтеме жасайды. Антрополог Вильгельм Шиффер соқыр әйелдерді шамандыққа тарту туралы жергілікті аңызды сипаттайды. Аңызға сүйенсек, бұл практика белгісіз дәуірде, соқыр балалардың 5 жыл сайын өлтірілуімен басталған. Бір жергілікті шенеунік, соқыр әйелдің көру қабілеті болмаса да, айналасын сипаттау дағдысына таңсылып, соқырлардың ерекше күші болуы керек деп шешкен. Ол оларды өлтірудің орнына, некромантияны оқытуға ынталандырған. Дәстүр бойынша, бұл рәсім қайтыс болғандардың ата-бабаларының үйінде өткізілген. Итаконың кейбір әндері Йошида Синтоның құпия тәжірибелеріне ұқсас және Исе ғибадатханасындағы рәсімдермен байланысты болуы мүмкін. Бұл рәсім 1024 жылы "(栄花物語)" еңбегінде жазылған. Рәсім жерлеу кезінде немесе қайтыс болған күнінің жылдығында өткізіледі. Қайтыс болған адамның рухы келіп, өмірі мен өлімнен кейінгі әлемі туралы естеліктерімен бөліседі және қамқорлардың сұрақтарына жауап береді. Соңғы кездері бақылаушылар итаконың трансқа түспей, өз дауыстарында ән айтқанын атап өткен. Ритуалдық әндер әдетте көптеген қамқорларға қайталай орындалады, бұл итаконың тіпті олардың қамқорлары тарапынан да театрлық актерлер ретінде қарастырылатынын көрсетеді.

Жаңа жылдық эбису

Итако Жаңа жылды мерекелеу үшін, көктемнің басында саяхаттап жүріп, Жаңа жылдық Эбису (正月えべす) деп аталатын ән үйренуі керек. Бива хоши, көшпенді соқыр дін қызметкерлерінің де осы аспаппен байланысты тарихы бар. Мерекеге дайындық кезінде "ұйқысыздық, жартылай аштық және қатыгез суық" сезілгені айтылады. Бұл процесс көбінесе ес-түссіздікке әкеледі, ол Фудо Мёо, Ниттенсама немесе басқа да құдайлардың итако денесіне кірген сәті деп сипатталады. Басқа жағдайларда түрлі құдайлардың аттары жазылып, шашыратылады, ал итако олардың бірін қармағанша щеткамен сүртіп тұрады, бұл иеленген рухтың атын білдіреді. Бұл рәсім бастау ретінде орындалады. Итаколарға көбінесе күмәнмен қаралады және қазіргі білім беру жүйесі соқырларға арнайы оқыту қажеттігін жоққа шығарды. Олар сондай-ақ Кавакура Саинокаварадағы жазғы фестивальге қатысады. Жапонияда көптеген діни ұйымдар мен храмдар осы дәстүрді мойындамаса да, екі шара да туристерді қызықтырады және жүздеген адамдарды тартады. Жергілікті билік туристік буклеттерге итаконың суретін қосты және жыл бойы тұрақты туризмді қолдау үшін жақын жердегі храмда итаконың тұрақты лауазымын қаржыландыруға тырысты. Итаколардың саны азайып бара жатса да, олар "итако ко" атты бірлестік құрды және көбінесе буддалық храмдармен жұмыс істейді, әдетте жаназа рәсімдеріне көмектеседі.