Кіріспе
Шобам, Суррей маңындағы британдық танкты зерттеу орталығының орналасқан жері.
Тарих
Сайттағы торф және обалар Chobham Common даласының басқа таулы емес жазықтар сияқты, кейінгі палеолит дәуіріндегі фермерлер мен отын жинаушылар елге келгенге дейін бүкіл елді жапқан алғашқы орманның көп бөлігін кесіп тастағаннан кейін, негізінен бұталар, шөп және батпаққа айналғанын көрсетеді. Бұл осы аймақтың нәзік жоғарғы қабатын ашып, нашарлатты, соның салдарынан далалық өсімдіктерге қолайлы жағдай туды. Алғашқы кесілгеннен кейін, аймақ мал жаю және отын жинау арқылы ағаштардан таза ұсталып келді. Осы аймақтың ең ерте қоныстану кезеңдері неолит және қола дәуірі болды. Оңтүстік Ұлыбританиядағы ұқсас геологиялық және қоныстану үлгілері бар жерлерден алынған торф өзегінің талдауы, Chobham Common даласы осы кезеңдердің бірінде пайда болғанын көрсетеді. 1855 жылы Парламент бір бөлігін Онслоу графына толығымен беріп, Инклюзивтік сыйлық тағайындады, ал қалған бөлігі, мысалы, 1911 жылы "бірнеше мың акр жалпы жерді" құрады, бірақ оның жерімен байланысты болды. Сол кезде Chobham Оңтүстік Англиядағы үлкен приход (ауыл немесе қала) болып қала берді. 1853 жылғы Ұлы лагерьге қоса, ортақ жерде 1871 жылдың қыркүйегінде Chobham Common шайқасы өтті, ол сол жылғы күзгі маневрлердің бір бөлігі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1915 жылдың тамызында Китченердің үшінші армиясы Францияға жұмылдырылуы алдында окоп қазу оқулары өткізілді.
In addition to the Great Camp of 1853, the Common also hosted the Battle of Chobham Common in September 1871, as part of the Autumn Manoeuvres of that year. During the First World War, trenching exercises were held in August 1915 in advance of Kitchener's Third Army's mobilisation in France.
Ескерткіштер
Chobham Common-да үш жоспарланған ескерткіш бар: қола дәуірінен қалған оба және "Бигарденс" деп аталатын, құрылған мерзімі мен тегі белгісіз екі топырақ үйінді. 1853 жылы Қырым соғысы кезінде Қырымға аттанғанға дейін, Королева Виктория Коммонға орналасқан әскерлерді, оның ішінде "Жеңіл бригаданың шабуылымен" танымал Жеңіл бригаданы тексерді. Осы оқиғаны еске алу үшін 1901 жылы осы жерге Виктория монументі орнатылды.
Ұлттық деңгейдегі ыстық жерлердің жоғалуы
Бұрын Оңтүстік Британияның кең аумақтарын жапқан жартастардың 80% астамы жоғалды, сондай-ақ, мұхиттық қоңыржай аймақтардағы қалған жазық жартастар да жақын континентте де жойылды. Бұл күрт азаю XVIII және XIX ғасырларда ауыл шаруашылығының өзгеруіне байланысты басталды, нәтижесінде жартастардағы мал жаю тоқтады, ал арзан көмірдің басқа отынға балама ретінде қолжетімділігінің артуы көптеген аймақтарда дәстүрлі жартас шаруашылығын тоқтатып берді. Ауыл шаруашылығын "жетілдіру" және қоршау, егістік шаруашылығының дамуымен бірге, жартастардың үлкен аумақтары қараусыз қалды немесе осы өзгерістерге ұшырады. XX ғасырда 1919 жылы қалған жартастардың 50% коммерциялық орман шаруашылығына айналдырылды, ал даму және бұталардың таралуы салдарынан маңызды аумақтар жойылды. Геологиялық және топырақтық тұрғыдан алғанда, ол құмды Багшот формациясында орналасқан, ол Суррей маңындағы ауылдың атымен аталған. Топырақпен жабылған жерлерде бұл табиғи түрде ылғалды, қышқыл жартас топырағы, ал дренаж және осы материалдың химиялық құрамына байланысты құрғақ, қышқыл жартас топырағының шағын участалары бар. Бұл Англия топырағының 1,9%-ын және Уэльс топырағының 0,2%-ын құрайды. Ең ылғалды участақтарда, шөлейттерде бұл қарағайлар мен қылқан жапырақты ландшафттар үшін ең қолайлы топырақ түрі болып табылады.
Сақтау
Chobham Common-ның кең жазықтық даласы ретінде сақталуына негізінен Чобхэм аймағының тарихи оқшаулануы себеп болды, онда дәстүрлі далалық жерлерді басқару жиырмасыншы ғасырдың басына дейін жалғасты. Егер 20-ғасырдың басында шөп кесу әлі де шағын көлемде жүргізілсе, ол сол кезде ортақ жерді басқарудың маңызды факторы болмай қалды. 1914 жылдан кейін мал жаю және жусан, қызыл қамыс және кішкентай ағаштарды кесу азая бастады және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін толығымен тоқтатылды. Фотосуреттер мен ауызша хабарламалар ХХ ғасырдың басында Calluna vulgaris (жусан) өсімдіктерінің кең аумақтары, ылғалды далалар мен ашық батпақтардың ортақ жерді басып алғанын көрсетеді. Аз ғана бұталар болды және ірі ағаштар тек Степл төбесіндегі «Топ» және Бигарденнің оңтүстігіндегі «Жалғыз қарағайда» ғана өсті.
Менеджмент
1984 жылы Суррей округі кеңесі Чобхэм Коммон үшін алғашқы басқару жоспарын жасады, онда бұл аумаққа ең үлкен қауіптер – бұталардың өсуі, өрт және тозу екені мойындалды. Суррей табиғатты қорғау қоры (қазір Суррей жабайы табиғат қоры деп аталады) 1974 жылдан бастап шағын көлемде бұталарды тазалау жұмыстарын жүргізіп келді, ал Суррей округі кеңесі 1970 жылдардан бастап Коммон аумағындағы бұталарды тазалауға кірісті; алайда, барлық күш-жігеріне қарамастан, бұталардың өсуі тоқтамады. 1984 жылғы басқару жоспарында қайын және қарағайдың Коммонға енуі «табиғатты қорғау үшін ең қиын мәселе болуы мүмкін» деп сипатталған, сонымен қатар «Бұталардың кең таралуын бақылауды қаржылық тұрғыдан негіздеу қиын. Сондықтан араласу басқаруы негізінен маңызды ашық орталармен және ағаш жамылғысының қанағаттанарлық деңгейін төмен құнмен сақтауға болатын жерлермен шектеледі». 1980 жылдардың соңынан бастап, бұталарды басқаруға көбірек белсенділік танылып, мектептер мен еріктілер үшін «Қарағайды тазарту» және «Рождестволық ағаштан құтылу» сияқты ірі жылдық шаралар ұйымдастырылды. Бұл шараларға кейбір жылдары 1500-ден астам еріктілер қатысып, қарағайдың Коммонға қауіпті күрт азайтты, бірақ қайын бұл аумақ үшін маңызды қауіп болып қала берді. 1992 жылғы басқару жоспарында Чобхэм Коммонды қорғауды басқаруға оң көзқарас қабылданды. Сол жылы бұл аумақ ұлттық табиғи қорық (ҰТҚ) мәртебесіне ие болу үшін ұсынылды және Суррей округі кеңесіне Ауылдық басқару схемасы аясында Коммонның 280 гектарын басқаруға он жылдық грант берілді. 2002 жылдың қазан айында бұл схема ҰТҚ-ның барлық аумағын қамту үшін тағы 10 жылға ұзартылды. Қазіргі уақытта жыл сайын кем дегенде 17 гектар бұталық жерді басқару, кем дегенде 20 гектар жерді қорғау және кесу, сондай-ақ қоңыр жерді бақылау жұмыстары жүргізілуде. Биологиялық әртүрлілікті арттыру мақсатында жерді тазалау, шөп кесу, көлдер, шалшықтар мен ойыстар құру да жүргізілуде. Чобхэм Коммон аумағындағы қорғалған жайылымдарды қайта жаңғыртуды аумақ менеджерлері басымдыққа бөледі.
Өрт
Өрттер 1950 және 1960 жылдары жиі орын алды. Ал бүкіл Чобхэм орманы 1970-жылдардың басында және ортасындағы ірі өрттерден ауыр зақым көрді, бұл осы аумақтан тегіс жыланның (Coronella austriaca) және құм кесірткесінің (sand lizard) жоғалуына әкеліп соқты, сондай-ақ қызғылт қоңыр шөп (purple moor grass) пен жусанның (bracken) кең аумақтарының өсуіне жағдай жасады. 1976 жылдан бері өрт жолдары мен өртке қарсы жолақтар желісі құрылып, үнемі жаңартылып келеді. 1990 жылдан бастап рейнджерлер мен еріктілер жоғары тәуекел кезеңдерінде өртке бақылау жүргізеді, ал 2006 жылы рейнджерлер өрт сөндіру жүйесімен жабдықталды. Бұл шаралар, сондай-ақ Суррей өрт қызметімен тығыз байланыс өрттің жиілігі мен ауқымын азайтуға септігін тигізді. Чобхэм орманы арқылы өтетін маңызды коммуникациялар 1950 және 1960 жылдары салынған. 1974 жылы М3 тас жолы аяқталды, ол осы аумақты екіге бөлді. Сол кездегі әрекеттердің салдарынан зиянды азайтуға талпыныстар жасалды, бірақ кейіннен олар тиімсіз және жеткіліксіз болып шықты. Автокөлік жолының екі жағындағы бұзылған аймақта үлкен жусан (Ulex europeaus) тоғдары пайда болды, бұл орманды одан әрі бөліп, өрт қаупін арттырды. 2001 және 2002 жылдардағы ірі өрттерден кейін Көлік министрлігі бұзылған аймақтағы жусанды тазалауға қаржы бөлді, және бұл аймақ жусанның қайта өсуін тежеу үшін жыл сайын шабылады. Жазғы ыстық ауа қышқыл топырақтағы ұзын шөптерді, бұталарды және ағаштарды кептіруі мүмкін. Өрт шыққан кезде Суррей өрт сөндіру және құтқару қызметі (2010 жылдың мамырындағы ірі өртке қызығушылық танытқандардың көп болуына байланысты Суррей полициясы және Хэмпшир өрт сөндіру және құтқару қызметі де көмектесті) түрлі көліктер мен топтармен сөндіреді. 2020 жылдың тамызында ормандағы өрт Wentworth Club-тың гольф алаңына таралып, Роза әйелдер сериясының соңғы жарысының тоқтатылуына әкеп соқты.
Эрозияны азайту
Chobham Common-тағы алғашқы автотұрақтар 1936 жылы Staple Hill және Монументке оңтүстік жағында салынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Common-ның демалыс мақсатындағы қолданылуы күрт өсті. Бұл қолданылу жоспарсыз дамыды, серуендеушілер мен атпен жүрушілер іздер жасап, олар шағылысып, өткісіз болғанда жаңа бағыттарға ауысты, нәтижесінде аумақтың кең ауқымды эрозиясына себеп болды. Сондай-ақ, 1950-1960 жылдары келушілердің Chobham Common-ға көліктермен жиі келіп, жағдайды одан да ушықтырғаны туралы хабарлар тарады. 1964 жылы түсірілген әуе суреті Tank Hill және Staple Hill-дегі эрозияның ауыр проблемаларын анық көрсетеді. Суррей округі кеңесі 1968 жылы Chobham Common-ды сатып алған кезде, осы жоспарға кіретін аумақта тоғыз автотұрақ болды. Бастапқыда Кеңес ауылдық саябақ құруды жоспарлаған, бірақ бұл жоспарлар тез арада тоқтатылып, бейресми демалыс пен табиғатты қорғауға басымдық берілді. 1970-ші және 1980-ші жылдар бойы эрозия мен бұзылу проблемалары күрделі болып қала берді. Жылқыға мініп жүруге тыйым салу әрекеттері сәтсіз аяқталса да, 1980-ші жылдардың соңына қарай жаяу жүргіншілер мен атпен жүрушілердің үлкен бөлігі жоғары сапалы өртке қарсы жолдар желісіне көшті. 1992 жылы атпен жүрушілер мен басқа қолданушылар арасындағы ұзаққа созылған мүдделер қақтығысын шешу және туристердің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін, сонымен қатар сезімтал орта және түрлерді қорғау мақсатында жолдар желісінің құқықтарын реттеу үшін кеңесу процесі басталды. 1996 жылы өткізілген қоғамдық тыңдаудан кейін, қазіргі жолдар желісі және өртке қарсы жолдар желісін қамтитын атпен жүруге рұқсат етілген маршруттар құрылды. Содан бері эрозия мәселелері азайып, бұзылулар едәуір төмендеді.
Қол жеткізу
Чобхэм Коммоны көпшілікке ашық, алты тұрақ, кең жаяу жолдар желісі, ат жолдары, басқа да жолдар мен үш өзіңізбен жүретін бағыттар бар.