Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық суретші (шамамен 1480–1556/57)
Italian painter (c. 1480–1556/57)
Лоренцо Лотто (шамамен 1480–1556/57) – итальяндық суретші, сызбашы және иллюстратор, дәстүрлі түрде Венеция мектебіне жатқызылған, бірақ оның мансабының көп бөлігі Солтүстік Италияның басқа қалаларында өтті. Ол негізінен алтарьлық суреттер, діни сюжеттер мен портреттер салған. Ол Жоғарғы Ренессанс және манерлік кезеңнің бірінші жартысында активті болды, бірақ оның туындылары мансабы бойында Жоғарғы Ренессанс стилін сақтап келді, алайда оның шаршаңқы және ерекше поздары мен бұрмалаулары флоренциялық және римдік манершілерге көшу кезеңін білдірді.
Lorenzo Lotto (c. 1480 – 1556/57) was an Italian painter, draughtsman, and illustrator, traditionally placed in the Venetian school, though much of his career was spent in other north Italian cities. He painted mainly altarpieces, religious subjects and portraits. He was active during the High Renaissance and the first half of the Mannerist period, but his work maintained a generally similar High Renaissance style throughout his career, although his nervous and eccentric posings and distortions represented a transitional stage to the Florentine and Roman Mannerists.
Шолу
Өмірінде Лотто беделді суретші болды және Солтүстік Италияда кең танылды; ол дәстүрлі түрде Венеция мектебіне жатқызылады, бірақ оның тәуелсіз карьерасы оны Венеция өнер ортасынан тысқары қойды. Ол Венецияда, әрине, жұмыс істеген басқа қалалардағыдай жоғары бағаланбады, себебі оның стильдік ерекшелігі, тіпті өзгеше стилі болды (бұл стиль Кеш Ренессанс кескіндемесінің шеңберінде болса да). Ол қайтыс болғаннан кейін біртіндеп назардан тыс қалды, содан кейін жартылай ұмытылды. Мұның себебі оның туындылары қазір көбінесе белгісіз шіркеулерде немесе облыстық мұражайларда сақталуы мүмкін.
During his lifetime Lotto was a well respected painter and certainly popular in Northern Italy; he is traditionally included in the Venetian School, but his independent career actually places him outside the Venetian art scene. He was certainly not as highly regarded in Venice as in the other towns where he worked, for he had a stylistic individuality, even an idiosyncratic style (although it fits within the parametres of High Renaissance painting), and, after his death, he gradually became neglected and then almost forgotten. This oblivion could be attributed to the fact that his works now remain in lesser known churches or in provincial museums.
Өмірбаян
Венецияда туған ол Тревизода (1503–1506); Маркеде (1506–1508); Римде (1508–1510); Бергамода (1513–1525); Венецияда (1525–1549); Анконада (1549) жəне, соңында, францискандық дүйен ретінде Лоретода (1549–1556) қызмет етті.
Born in Venice, he worked in Treviso (1503–1506); in the Marche (1506–1508); in Rome (1508–1510); in Bergamo (1513–1525); in Venice (1525–1549); in Ancona (1549), and finally, as a Franciscan lay brother, in Loreto (1549–1556).
Үйреншік
Оның білімі туралы көп мәлімет жоқ. Венециялық болғандықтан, ол Джованни Беллинидің ықпалында болды, себебі ол заманауи Венециялық сурет өнерінен хабардар еді. Беллини, әрине, оның ұстазы болмағанмен, оның ерте туындысы "Бейнекей мен бала және Әйетті Жерім" (1506; Эдинбург, Шотландия Ұлттық галереясы) картинасындағы ықпалы анық көрінеді. Дегенмен, оның портреттерінде және ерте картинасы "Тақуалық пен Керік-құлықтың аллегориясы" (1505; Вашингтон, Ұлттық өнер галереясы) Джорджоненің натурализміне ұқсас. Өсіп, есейген сайын оның стилі өзгерді, мүмкін дамыды, Джорджонеге тән классицизмнен Пармалық замандасы Корреджионың еске түсіретін, көрікті, драматикалық композицияға ауысты.
Little is known of his training. As a Venetian he was influenced by Giovanni Bellini as he had a good knowledge of contemporary Venetian painting. Though Bellini was doubtless not his teacher, the influence is clear in his early painting Virgin and Child with St. Jerome (1506; National Gallery of Scotland, Edinburgh). However, in his portraits and in his early painting Allegory of Virtue and Vice (1505; National Gallery of Art, Washington), he shows the influence of Giorgione's Naturalism. As he grew older his style changed, perhaps evolving, from a detached Giorgionesque classicism, to a more vibrant dramatic setpiece, more reminiscent of his contemporary from Parma, Correggio.
Тревизо (15031506)
Лотто көп ұзамай Венециядан кетіп қалды, себебі онда жас суретші үшін бәсекелестік тым күшті болар еді, атақты Джорджоне, Палма-Ақсақал және әрине Тициан сияқты суретшілердің қатысуымен. Дегенмен, Джорджио Вазари өзінің «Өмірлер» атты кітабының үшінші бөлімінде Лоттоның Палма-Ақсақалмен достығы болғанын айтады. Ол Венеция республикасының құрамындағы өркендеген Тревизо қаласына келіп, епископ Бернардо де Россидің қамқорлығына ілікті. Бұрын айтылған «Алигория добродетели и порока» картинасы оның (1505) жылы салған епископтың портретіне аллегориялық қаптама ретінде арналған (қазір Неапольдегі Каподимонте ұлттық мұражайында сақталуда), ол бір кезде қастандықтан аман қалған еді. «Шөлдегі Әйегі Жером» (1500 немесе 1506; Лувр, Париж) картинасы оның жас кезінде сурет салудағы тәжірибесіздігін көрсетеді, алайда драматикалық тасты пейзаж әулиенің қызыл киімімен ерекшеленеді, сонымен бірге оның миниатюра шебері ретіндегі дағдысының алғашқы көрінісін береді. Ол Сан-Кристина-аль-Тивероне (1505) шіркеуі үшін және Асоло соборының баптистериясы үшін (1506) алғашқы алтарьдық суреттерін жасады, олар әлі де сол шіркеулерде көрсетілуде.
Lotto soon left Venice, because there the competition for a young painter would have been too great, with established names such as Giorgione, Palma the Elder and certainly with Titian. Nevertheless, Giorgio Vasari mentions in the third part of his book Vite that Lotto was a friend of Palma the Elder. In Treviso, a prospering town within the domain of the republic of Venice, he came under the patronage of bishop Bernardo de' Rossi. The already mentioned painting Allegory of Virtue and Vice was intended as an allegorical cover of his portrait (1505) of the bishop (now in National Museum of Capodimonte in Naples), who had survived an assassination attempt. The painting St. Jerome in the Desert (1500 or 1506; Louvre, Paris) shows his youthful inexperience as a draughtsman, however the dramatic rocky landscape is accentuated by the red garment of the saint, while at the same time giving an early impression of his skill as a miniaturist. He painted his first altarpieces for the parish church San Cristina al Tiverone (1505) and the baptistery of the Cathedral of Asolo (1506), both still on display in those churches.
Реканати (15061508) және Рим (15081510)
1508 жылы ол Сан-Доменико шіркеуі үшін Реканати полиптигін салуды бастады; бұл екі қабатты және салыстырмалы түрде дәстүрлі боялған полиптих алты панельден тұрады. Оның Венадағы Күнтақтағы тарих музейіндегі "Ақ перде алдындағы жас адам" (1506 ж. шамасы) және Краковтағы Ұлттық музейдегі "Балаға құрмет көрсету" (1508 ж. шамасы) картиналары, сондай-ақ Кипр патшайымы Екатерина Корнароның Әйіс Қызыл кісі ретінде бейнеленгені осы кезеңге жатады. Ол құрметті суретші болғандықтан, Лоретодан (Реканати маңындағы қасиетті орын) өтіп бара жатқан папалық сәулетші Браманте оның еңбектерін байқады. Лотто папалық пәтерлерін безендіру үшін Римге шақырылды, бірақ осы жұмысынан ештеңе сақталмады, себебі ол бірнеше жылдан кейін жойылды. Бұл, мүмкін, Папалық сарайда жылдам дамитын Рафаэльдің стилін еліктеуінен болды; ол мұны бұрын да жасаған, Реканати полиптигінің "Трансфигурациясында".
In 1508 he began the Recanati Polyptych altarpiece for the church of San Domenico; this two tiered and rather conventionally painted polyptych consists of six panels. His portrait Young Man against a White Curtain in the Kunsthistorisches Museum, Vienna (c. 1506) and Adoration of the Child (c. 1508) in the National Museum in Kraków with Catherine Cornaro, Queen of Cyprus portraited as Saint Catherine, are paintings from this period. As he became a respected painter, he came to the attention of Bramante, the papal architect, who was passing through Loreto (a pilgrimage site near Recanati). Lotto was invited to Rome to decorate the papal apartments, but nothing survives of this work, as it was destroyed a few years later. This was probably because he had imitated the style of Raphael, a rapidly rising star in the Papal court; indeed he had done it before, in the Transfiguration of the Recanati polyptych.
Марке (1511-1513) және Бергамо (1513-1525)
1511 жылы ол Джессидегі Buon Gesù қауымдастығында жұмыс істеп, қабірге қою (Pinacoteca Civica, Jesi) суретін салған; көп ұзамай ол Реканатидегі құрбандық үстелдерін суретке түсірді: Трансфигурация (шамамен 1512 жылы, қазір Пинакотека Коммунале, Реканатиде) және Сан-Доменико шіркеуі үшін фреска (Сан-Винсент Феррер). Оның Бергамодағы жұмысы, Венеция республикасының ең батыс қаласында, оның ең жақсы және ең өнімді көркемдік кезеңі болды. Ол бай саудагерлерден, білімді мамандардан және жергілікті аристократтардан көптеген тапсырыстар алды. Ол шебер колорист және тәжірибелі суретші болды, сонымен қатар өзінің үлгілерінің ой-сезімін ашатын психологиялық портреттерді жасау тұжырымдамасын дамытты. Ол Антонелло да Мессина бастаған дәстүрді жалғастырды, мысалы, кітап оқып отырған жас адамның портреті (қазір Венециядағы Академияда). 1513 жылы ол Бергамодағы Санти Бартоломео е Стефано доминикан шіркеуі үшін "Мартиненго құрбандық үстелінің" монументалды суретін бастады. Бұл құрбандық үстелінің тапсырысын атақты кондотьер Бартоломео Коллеонидің немересі граф Алессандро Мартиненго Коллеони берді, ол 1516 жылы аяқталды және Браманте мен Джорджоненің ықпалын көрсетеді. Оның келесі тапсырмасы Сан-Бернардино және Сант-Алессандро шіркеулерін фрескалармен және бояулармен безендіру болды. 1521-1523 жылдары ол тағы бес құрбандық үстелінің суретін жасады. 1523 жылы ол Маркеге қысқа уақытқа барды, онда ол Венецияда болған кезінде сурет салатын бірнеше құрбандық үстелдеріне тапсырыс алды. Оның келесі жұмыстары көбінесе қабырға суреттері болды: 1524 жылы ол Трескордағы (Бергамо маңындағы) Суарди капелласында әулиелердің өмірінен (мысалы, әулие Барбара) фрескалар сериясын салған. Ол әр қасиеттінің өмірінен көріністерді бейнеледі, мысалы, Сент-Клэрдің шейіт болуының фрескасында. Сол фрескада ол Исаны қолынан жүзім бұтағы өсіп тұрған күйде бейнелейді, Жаңа өсиеттегі: "Мен жүзім бұтасымын, сендер – сабақтарсың" деген сөздерді түсіндіреді. 1524 жылы ол Бергамодағы Санта-Мария-Маджоре шіркеуінің хоры үшін интарсия панельдерінің үлгілері ретінде Ескі өсиет оқиғаларын бейнелейтін эскиздерді жасады. Сол кезеңде 20-дан астам жеке суреттер салынды; олардың көпшілігі діни және ізгілік тақырыптарда, мысалы, Мадонналар немесе үйде ғибадат ету үшін қолданылатын қабірге қою рәсімі. Лотто классикалық дәстүрде сурет салғанмен, оның туындыларына ерекше эмоционалдық тереңдік қосты. Ол қарама-қарсы позалар мен қозғалыстарды қолдана отырып, періштелер мен әулиелердің айналасындағы Мәриямның дәстүрлі симметриясын бұзды.
In 1511 he was at work for the confraternity of the Buon Gesù in Jesi, painting an Entombment (Pinacoteca Civica, Jesi); soon after he was painting altarpieces in Recanati: a Transfiguration (c.1512, now in the Pinacoteca Comunale, Recanati and a fresco (St Vincent Ferrer) for the church of San Domenico. His work in Bergamo, the westernmost town of the Venetian republic, was to prove his best and most productive artistic period, when he received many commissions from wealthy merchants, well educated professionals and local aristocrats. He had become a rich colourist and an experienced draughtsman, who also developed the concept of the psychological portrait that revealed the thoughts and emotions of his subjects. In this he was continuing the tradition begun by Antonello da Messina and a good example would be his Portrait of a Young Man with a Book (now in the Accademia, Venice). He began 1513 with a monumental altarpiece: the "Martinengo Altarpiece" in the Dominican church of the Santi Bartolomeo e Stefano in Bergamo. This altarpiece was commissioned by Count Alessandro Martinengo Colleoni, grandson of the famous condottiere Bartolomeo Colleoni, which would be finished in 1516 and shows us the influence of Bramante and Giorgione. His next assignment was the decoration of the churches of S Bernardino and of Sant'Alessandro in Colonna, with frescoes and distemper paintings. He would finish five more altarpieces between 1521 and 1523. In 1523 he went for a brief stay in the Marche, obtaining there several commissions for altarpieces, which he would paint during his stay in Venice. His next works are mostly wall paintings: in 1524 he painted a series of frescoes with the lives of saints (such as Saint Barbara) in the Suardi Chapel in Trescore (near Bergamo). In the details he depicts scenes of each saint's life, such as in the fresco Martyrdom of St. Claire. In the same fresco he portrays Christ with vines sprouting from his hands, illustrating the words of the New Testament: "I am the vine, you are the branches". In 1524 he also painted cartoons with Old Testament stories, as models for the intarsia panels for the choir stalls of Santa Maria Maggiore in Bergamo. More than 20 private paintings date from the same period; they are mostly of religious and pious subjects, such as Madonnas or a Deposition, used for worship at home. Though he painted in the Classical tradition, Lotto adds a personal touch to the intense emotions. Using contrasting poses and opposing movement, he breaks the traditional symmetry of the Virgin surrounded by angels and saints.
Венеция (1525-1532)
Венецияда Лотто алдымен Санти-Джованни-э-Паоло доминикандық монастырында тұрды, бірақ бірнеше айдан кейін интерсия суретшісі Фра Дамиано да Бергамомен туған жанжалдан кейін кетіп қалуға мәжбүр болды. Көптеген тапсырыстарды орындау үшін ол шеберхана ашты. Ол Маркедегі шіркеулерге бес алтарьлық сурет және Бергамоның жанындағы Селанодағы Санта-Мария-Ассунта шіркеуіне тағы біреуін жіберді. Тағы бір алтарьлық сурет Венециядағы Санта-Мария-дей-Кармини шіркеуі үшін жасалды, онда Баридің Әулие Николасы даңқпен бейнеленген. Венеция зор байлыққа және танымалдылыққа ие қала болғандықтан, ол жеке суреттерге көптеген тапсырыстар алды, соның ішінде он портрет, олардың арасында "Жас адамның портреті" (Gemäldegalerie, Берлин). Оның Андреа Одонидің портреті (Royal Art Collection, Hampton Court) (1527) кейін Тицианның Жакопо Страданың портретіне (1568) әсер етті (Kunsthistorisches Museum, Вена). Бірақ Венецияда оны Тициан басып озды, ол өнер саласына үстемдік етті.
In Venice, Lotto first resided at the Dominican monastery of Santi Giovanni e Paolo, but he was forced to leave after a few months after a conflict with intarsia artist Fra Damiano da Bergamo. To cope with the many commissions he started to receive, he founded a workshop. He shipped five altarpieces for churches in the Marche and another one for the church Santa Maria Assunta in Celano (near Bergamo). Another altarpiece was for the Venetian church of Santa Maria dei Carmini, portraying St. Nicholas of Bari in Glory. As Venice was a city of great wealth and as popularity increased, he received many orders for private paintings, including ten portraits, among them, Portrait of a Young Man (Gemäldegalerie, Berlin). His portrait of Andrea Odoni (Royal Art Collection, Hampton Court) (1527) would later influence the portrait of Jacopo Strada by Titian (1568) (Kunsthistorisches Museum, Vienna). But in Venice he was overshadowed by Titian, who dominated the artistic scene.
Венеция, Венето және Марке (15321556)
Өмірінің соңғы кезеңінде Лоренцо Лотто қаладан қалаға жиі көшіп, меценаттар мен тапсырыстар іздеді. 1532 жылы ол Тревизоға барды. Содан кейін, 1540 жылы Венецияға оралғанға дейін Маркеде (Анкона, Мацерата және Джеси) шамамен жеті жыл өткізді. 1542 жылы ол тағы да Тревизоға, ал 1545 жылы Венецияға көшті. Ақырында ол 1549 жылы Анконаға оралды. Бұл оның өміріндегі жемісті кезең болды, оның барысында ол бірнеше алтарьлық суреттер мен портреттер салды. Өмірінің соңында Лоттоның күнкөріс табуы қиын болды. Сонымен қатар, 1550 жылы, шамамен 70 жасқа келгенде, Анконада оның бір туындысы аукционда сәтсіз сатылды. Бұл оны терең күңкілдікке түсірді. Өмірінің барлық кезеңінде дінге берілген адам болғандықтан, 1552 жылы ол Лоретодағы Киелі Орынға қосылып, дін қызметкері болды. Сол кезде ол Санта-Мария базиликасын безендіріп, Лоретодағы Апостольдық сарай үшін ғибадатханадағы Таныстыруды суреттеді. Ол 1556 жылы қайтыс болды және өтініші бойынша доминикан киімімен жерленді. Джорджо Вазари Лоттоның өмірбаянын өзінің «Вите» кітабының үшінші томына енгізді. Лоренцо Лотто өзі көптеген хаттар мен егжей-тегжейлі күнделік (Libro di spese diverse, 1538–1556) қалдырды, олар оның өмірі мен шығармашылығына түсінік береді. Оның ықпалымен көптеген суретшілер, оның ішінде, мүмкін, Джованни Бузи және Арчевияда туып, Джеси маңында жұмыс істеген Эрколе Рамаццани сезімді. Тағы бір шәкірті Дюранте Нобили болды. Өнер тарихшысы Бернард Беренсонның жұмысының арқасында Лотто 19 ғасырдың соңында қайта жаңғырылды. Содан бері Лоренцо Лоттоға арналған көптеген монографиялар мен бірнеше көрмелер ұйымдастырылды, мысалы, 1953 жылы Венецияда және 1998 жылы АҚШ-тың Вашингтон қаласындағы Ұлттық өнер галереясында өткен көрмелер.
In this last period of his life, Lorenzo Lotto would frequently move from town to town, searching for patrons and commissions. In 1532 he went to Treviso. Next he spent about seven years in the Marche (Ancona, Macerata and Jesi), before returning to Venice in 1540. He moved again to Treviso in 1542 and back to Venice in 1545. Finally he went back to Ancona in 1549. This was a productive period in his life, during which he painted several altarpieces and portraits. At the end of his life, Lotto found it difficult to earn a living. Furthermore, in 1550, when he was about 70, one of his works had an unsuccessful auction in Ancona. As recorded in his personal account book, this deeply disillusioned him. As he had always been a deeply religious man, in 1552 he joined the Holy Sanctuary at Loreto, becoming a lay brother. During that time he decorated the basilica of Santa Maria and painted a Presentation in the Temple for the Palazzo Apostolico in Loreto. He died in 1556 and was buried, at his request, in a Dominican habit. Giorgio Vasari included Lotto's biography in the third volume of his book Vite. Lorenzo Lotto himself left many letters and a detailed notebook (Libro di spese diverse, 1538–1556), giving insight to his life and work. His influence was felt by many painters, including probably Giovanni Busi, and Ercole Ramazzani, born in Arcevia and active near Jesi. Another pupil was Durante Nobili. Thanks to the work of the art historian Bernard Berenson, Lotto was rediscovered at the end of the 19th century. Since then, many monographs and several exhibitions have been dedicated to Lorenzo Lotto, such as the exhibition in Venice in 1953 and one in the National Gallery of Art, Washington, USA, in 1998.