Кіріспе
Неміс ақыны Иоганн Людвиг Вильгельм Мюллер (7 қазан 1794 – 30 қыркүйек 1827) – неміс лирикалық ақыны, ең белгілі туындылары «Die schöne Müllerin» (1823) және «Winterreise» (1828) болып табылады. Бұл туындылар кейіннен Франц Шуберттың екі ән циклын жазуға шабыт берді.
Johann Ludwig Wilhelm Müller (7 October 1794 – 30 September 1827) was a German lyric poet, best known as the author of Die schöne Müllerin (1823) and Winterreise (1828). These would later be the source of inspiration for two song cycles composed by Franz Schubert.
Өмір
Вильгельм Мюллер 1794 жылдың 7 қазанында Дессауда, тігіншінің ұлы болып дүниеге келді. Дессауда ол көрнекті академиялық мансабын бастады. Ол жергілікті гимназияда білім алды, кейін Берлин университетіне түсіп, филология және тарих салаларын терең зерттеді. 1813-1814 жылдары ол Пруссия армиясының еріктісі ретінде Наполеонға қарсы ұлттық көтеріліске қатысты. Ол Лютцен, Баутцен, Ханау және Кулм шайқастарында болды. 1814 жылы ол Берлиндегі оқуын жалғастырды. 1817-1819 жылдары Оңтүстік Германия мен Италияны аралап, 1820 жылы Италия туралы әсерлерін "Рим, римдіктер және римдік әйелдер" атты еңбегінде жариялады. 1819 жылы Дессаудағы Гелертенсхуледе классика пәнінің мұғалімі, ал 1820 жылы герцог кітапханасының кітапханашысы болып тағайындалды. Ол өмірінің соңына дейін сол жерде қызмет етті, 32 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Мюллердің ұлы Фридрих Макс Мюллер – ағылшын шығыстанушысы, діндерді салыстырмалы түрде зерттеу ғылымын қалаған адам; ал оның немересі сэр Уильям Гренфелл Макс Мюллер – британдық дипломат.
Шығармалары
Мюллердің алғашқы өлеңдері бірнеше досының 1816 жылы жарық көрген Bundesblüten атты өлеңдер жинағында кездеседі. Сол жылы ол "Blumenlese aus den Minnesängern" (Миннессингтерден жиналған гүлдер) атты еңбегін жариялады. Цикл арманға батпағандықтан ойлану қабілетін сақтайтын адамның өзін-өзі анықтауын бейнелейді. Түс, өлім және табиғат әлемі өз уәделерін орындамайды, ал саяхатшы ақыр соңында "Шен" (сыртқы көрініс) орнына "Зейн" (шынайы болуды) немесе қиялданған болашақтың орнына нақты қазіргі уақытты таңдайды. Доршельдің айтуынша, "Im Dorfe" ("Мен ұйықтап жатқандардың арасында уақытымды неге ысырап еткім келеді?") шығармасында саяхатшы арманның құндылығын белсенді түрде жоққа шығарады, ал өлім одан қашып құтылады. Бұл жай ғана кездейсоқтық емес, өйткені "Der Lindenbaum" оны мәңгілік тыныштыққа шақырғанда, ол оның азғыруынан қашуды белсенді түрде таңдайды. Доршель саяхатшыны Канттың "өзін-өзі бағындырған жетілмегендігінен шығу" ("Ausgang [. .] aus seiner selbstverschuldeten Unmündigkeit") жолына шыққан нұрлы субъектісімен сәйкестендіреді, "басқа жолсеріктер жүріп жатқан жолдар" ("die Wege, / Wo die andren Wandrer gehn") ("Der Wegweiser" [ ]) жолынан аулақ болып, өзінің жеке жолын салады.
Мұра
Мюллер халықтық және саяси әндерде өте жақсы көзге түсті, бұл әндер көптеген атақты композиторларды қызықтырды, әсіресе Франц Шуберттің «Die schöne Müllerin» және «Winterreise» атты екі ән циклі Мюллердің осы аттас өлеңдер жинағы негізінде жазылған. Ол Генрих Гейне лирикасының қалыптасуына да әсер етті. Композитор Паулин Фолькстейн (1849-1925) Мюллердің мәтінін өзінің лидтерінде музыкаға қойды. Андрес Ньюман «Ғсыр саяхатшысы» (El viajero del siglo, 2009) атты роман жазды, ол «Қысқы саяхат» («Wanderlieder von Wilhelm Müller. Die Winterreise. 12 Liedern») өлеңдерінен шабыттанды, соның бірнеше кейіпкерлерін жандандырды. Ньюман бұрын Мюллердің «Қысқы саяхат» өлеңдерін испан тіліне аударған болатын.