Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші Француз империясының маршалы (1769–1809)
Marshal of The First French Empire (1769–1809)
Жан Ланнес, 1-ші Монтебелло герцогы, Сиверц князі (10 сәуір 1769 – 31 мамыр 1809), француз әскери қолбасшысы және Француз революциясы мен Наполеон соғыстары кезінде қызмет еткен империяның маршалы. Ол Наполеонның ең батыл және талантты генералдарының бірі болды, және көптеген адамдар оны тарихтың ең ұлы әскери қолбасшыларының бірі деп санайды. Наполеон бірде Ланнес туралы: «Мен оны кішкентай деп таптым, ал алып болып өстірдім» деген. Императордың жақын досы болғандықтан, оған ресми «Сіз» емес, «Сен» деп тілдесуге рұқсат етілген.
Jean Lannes, 1st Duke of Montebello, Prince of Siewierz (10 April 1769 – 31 May 1809), was a French military commander and a Marshal of the Empire who served during both the French Revolutionary and Napoleonic Wars. He was one of Napoleon's most daring and talented generals, and is regarded by many as one of history's greatest military commanders. Napoleon once commented on Lannes: "I found him a pygmy and left him a giant". A personal friend of the emperor, he was allowed to address him with the familiar tu, as opposed to the formal vous.
Ерте өмір
Ланнес Оңтүстік Францияның Гаскония провинциясындағы Лектур деген шағын қалада дүниеге келді. Ол шағын жер иеленуші және саудагер Жаннет Ланнның (1733–1812) ұлы, ал ол фермер Жан Ланнның (1746 жылы қайтыс болған) және оның әйелі Жанна Помиес (1770 жылы қайтыс болған) баласы еді. Ланнес Пьер Лэйн мен оның әйелі Бернард Эскоссионың (екеуі де 1721 жылы қайтыс болған) немересі, сондай-ақ Бернард Фурайннан мен оның әйелі Жанна Маргарита Лаконстердің (1741–1799) қызы Сесиль Фурайннанның (1741–1799) немересі болды. Ол жасөспірім шағында бояушының шәкірті болған.
Lannes was born in the small town of Lectoure, in the province of Gascony in Southern France. He was the son of a small landowner and merchant, Jeannet Lannes (1733–1812), son of Jean Lannes (d. 1746), a farmer, and his wife, Jeanne Pomiès (d. 1770), and paternal grandson of Pierre Lane and wife Bernarde Escossio (both died in 1721), and wife Cécile Fouraignan (1741–1799), daughter of Bernard Fouraignan and wife Jeanne Marguerite Laconstère. He was apprenticed in his teens to a dyer.
Италия мен Мысыр кампаниялары
Ланнес генерал Бартелем Луи Жозеф Шерердің қол астында қызмет етіп, Лоано шайқасына қатысты, сондай-ақ әртүрлі уақытта тұрақты авангардтың 3 батальонының құрамында болды. Арколь шайқасында бірнеше рет жараланды, бірақ жеке өзі колоннасын басқаруын жалғастырды. Ланнес Клод Виктор Перриннің басшылығымен Папалық мемлекеттерге шабуыл жасаған әскерлерге жетекшілік етті, онда ерекше көзге түсті, әсіресе Сириядан шегіну кезінде. Ланнес Абукир шайқасында жараланды, содан кейін Бонапартпен бірге Францияға оралды және оған 18 Брумер төңкерісінде көмектесті, осыдан кейін ол атағын алды және Маренго шайқасында маңызды рөл атқарды.
Lannes served under General Barthélemy Louis Joseph Schérer, taking part in the Battle of Loano. and later of 3 battalions of the permanent advance guard at different times. and received multiple wounds at the Battle of Arcole but kept leading his column in person. Lannes led troops under Claude Victor Perrin in the invasion of the Papal States. in which capacity he greatly distinguished himself, especially during the retreat from Syria. Lannes was wounded at the Battle of Abukir, before he returned to France with Bonaparte, and assisted him in the Coup of 18 Brumaire. from which he afterwards took his title, and played a large part in the Battle of Marengo.
Наполеон соғыстары
Генерал Жоахим Мурат пен бригадир Жан Батист Бессиер Ланнесті бюджет тапшылығы үшін қызметтен шеттетуді жоспарлады, бірақ Аугеро оны құтқарып қалды. 1805 жылы ол Наполеонның қамқорлығына толыққанды қайта ие болды. Аустерлицте ол Grande Armée армиясының сол қанатын басқарды. Төртінші коалиция соғысы кезінде Ланнес өзінің ең жақсы деңгейінде болды, Тюрингия орманы арқылы жасалған жорықта, Саальфельд шайқасында (қазір француз штабының колледжінде үлгі ретінде зерттеледі) және Йена шайқасында корпусын ең лайықты түрде басқарды. Фридландтағы алғы шепті басқаруы одан да ерекше болды. 1807 жылы Наполеон Сиверс герцогтігін қайта құрды және Пруссия Польшаның екінші және үшінші бөлісінен алған барлық иеліктерінен айырылғаннан кейін оны Ланнеске сыйлады. Осыдан кейін Ланнес бас қолбасшы ретінде сынақтан өтті, өйткені Наполеон оны 1808 жылы Испанияға жіберді және оған армияның жекеленген бөлігін басқаруды тапсырды. Ол 22 қарашада Тудела шайқасында генерал Франсиско Кастаньосқа қарсы күшті жеңіске жетті. 1809 жылдың қаңтар айында ол Сарагосаны басып алуға жіберілді және 21 ақпанда, тарихтағы ең қатал қорғаныстардың бірінен кейін, Ланнес қаланы басып алды. Испаниядағы соңғы жорығынан кейін ол: «Осы қарғыс Бонапарт бәрімізді өлтіре жаздай» деді. 1808 жылы Наполеон оны Монтебелло герцогы етіп тағайындады, ал 1809 жылы соңғы рет оған алғы шепті басқаруды тапсырды. Ол Экмюль маңындағы шайқастарға және Венаға жасалған шабуылға қатысты. Корпусымен ол француз армиясын Дунай өзенінен өткізіп, Асперн-Эсслинг шайқасында маршал Андре Массенамен бірге ең ауыр соққыны алды.
General Joachim Murat and Chef de brigade Jean Baptiste Bessières schemed to have Lannes removed over a budget deficit, but Augereau bailed him out. In 1805, he fully regained Napoleon's favour, At Austerlitz, he commanded the left wing of the Grande Armée. During the War of the Fourth Coalition, Lannes was at his best, commanding his corps with the greatest credit in the march through the Thuringian Forest, the Battle of Saalfeld (which is studied as a model today at the French Staff College), and the Battle of Jena. His leadership of the advance guard at Friedland was even more prominent. In 1807, Napoleon recreated the Duchy of Siewierz (Sievers), granting it to Lannes after Prussia was forced to cede all her acquisitions from the second and third partitions of Poland. After this, Lannes was to be tested as a commander in chief, for Napoleon sent him to Spain in 1808 and gave him a detached wing of the army to command, with which he won a crushing victory over General Francisco Castaños at Tudela on 22 November. In January 1809, he was sent to capture Zaragoza, and by 21 February, after one of the most stubborn defences in history, Lannes was in possession of the place. He later said, "this damned Bonaparte is going to get us all killed" after his last campaign in Spain. In 1808, Napoleon made him Duke of Montebello, and in 1809, for the last time, gave him command of the advance guard. He took part in the engagements around Eckmühl and the advance on Vienna. With his corps, he led the French Army across the Danube River and bore the brunt, with Marshal André Masséna, at the Battle of Aspern Essling.
Өлім
1809 жылы 22 мамырда Асперн-Эслинг шайқасының екінші күніндегі үзіліс кезінде Ланнес арықтың жиегіне отырып, қолын көздерінің үстіне қойып, аяқтарын қиыстырды. Ол онда отырып, досы генерал Пьер Шарль Пузеттің оқтан бас жарып өлгенін көргеніне қайғырып, ойға батты. Сол кезде Энзерсдорфтан атылған екінші оқ оның қиылысқан аяқтарына тиді. Бір аяғының тізеқабырғасы сынды, екіншісінің арқасындағы сіңірлер жыртылды. Маршал: «Мен жараландым, онша емес, тұруға көмектесіңдер», – деді. Ол тұруға тырысты, бірақ тұра алмады. Оны бас хирургтар жарасын емдеген орынға көшірді. Доминик Жан Ларри Ланнның бір аяғын екі минут ішінде кесіп тастады. Ол ауыр операцияны батылдықпен көтерді. Операция аяқталмай тұрып, Наполеон таяққа жақындап, маршалды құшақтап жылады. 23 мамырда оны қайықпен Венаның Симеринг ауданындағы Каизерберсдорфтың ең жақсы үйіне жеткізді. Сегіз күннен кейін Ланнес таңертең ауыр жараларынан көз жұмды. Ол 31 мамырда жараларынан қайтыс болды. Бастапқыда ол Париж қаласындағы Лес-Инвалидке жерленді, бірақ 1810 жылы оның денесі қайта қазылып, салтанатты рәсімнен кейін Ұлттық пантеонға қойылды.
On 22 May 1809, during a lull in the second day of the Battle of Aspern Essling, Lannes went and sat down at the edge of a ditch, his hand over his eyes and his legs crossed. As he sat there, plunged in gloomy meditation on having seen his friend, General Pierre Charles Pouzet, decapitated mid conversation by a cannonball, a second cannonball fired from a gun at Enzersdorf ricocheted and struck him just where his legs crossed. The knee pan of one was smashed, and the back sinews of the other torn. The marshal said, "I am wounded; it's nothing much; give me your hand to help me up." He tried to rise, but could not. He was carried to the tête de pont, where the chief surgeons proceeded to dress his wound. One of Lannes' legs was amputated within two minutes by Dominique Jean Larrey. He bore the painful operation with courage; it was hardly over when Napoleon came up and, kneeling beside the stretcher, wept as he embraced the marshal. On 23 May, he was transported by boat to the finest house in Kaiserebersdorf [de], now a part of Simmering district of Vienna. Eight days later, Lannes succumbed to his painful wounds at daybreak, He died of his wounds on 31 May. He was initially buried in Les Invalides, Paris, but in 1810, he was exhumed and reinterred in the Panthéon national after a grandiose ceremony.
Бағалау
Ланнес Луи Николас Даву мен Андре Массенамен қатар Наполеонның ең қабілетті маршалдарының бірі саналады. Ол үнемі ең жоғары шешімділік пен батылдық талап ететін тапсырмалармен айналысты, әсіресе императордың жоспарлары әскердің бір бөлігінің немесе жасағының күші мен өзінен бұлжымайтын қайырымдылығына байланысты болғанда. Ланнес Фридланд пен Аспернде болғандай, Даву Аустерлиц пен Ауэрштедтте болды. Наполеонның қолбасшыларының қабілетін бағалауын оларды өзінің қирату соққысына дайындау үшін қаншалықты жиі пайдаланғанынан көруге болады. Кәдімгі әскери қасиеттері бар сенімді генералдар немесе Жан де Дью Соль мен Жак Макдональд сияқты сақты және ұқыпты әскер басшылары Наполеонның тікелей басқаруымен соңғы шабуылға жіберілді. Ол қиын жағдайларда екі бірге қарсы ұзақ дайындық шайқастарын, соңғы соққыны мүмкін ететін шайқастарды тек ерекше батылдығымен және жоғары басшылық қабілетімен көзге түсетін адамдарға тапсырды. Ланнес оның жүрегінде ешқашан орнын толтыра алмады.
Lannes ranks with Louis Nicolas Davout and André Masséna as the ablest of all of Napoleon's marshals. He was continually employed in tasks requiring the utmost resolution and daring, and more especially when the emperor's combinations depended upon the vigour and self sacrifice of a detachment or fraction of the army. It was thus with Lannes at Friedland and at Aspern as it was with Davout at Austerlitz and Auerstedt, and Napoleon's estimate of his subordinates' capacities can almost exactly be judged by the frequency with which he used them to prepare the way for his own shattering blow. Dependable generals with the usual military virtue, or careful and exact troop leaders like Jean de Dieu Soult and Jacques MacDonald, were kept under Napoleon's own hand for the final assault which he himself launched; the long hours of preparatory fighting against odds of two to one, which alone made the final blow possible, he entrusted only to men of extraordinary courage and high capacity for command. Lannes' place in his affections was never filled.
Әр түрлі
Оның құрметіне шоколад торт "Gâteau au chocolat de la Maréchale de Lannes" деп аталған.
A chocolate cake, the "Gâteau au chocolat de la Maréchale de Lannes", is named after him.