Кіріспе
Француз генералы (1740–1793) Адам Филипп, Кустин графы (4 ақпан 1740 – 28 тамыз 1793) – француз генералы. Француз корольдік армиясының жас офицері ретінде ол Жеті жылдық соғыста қызмет етті. Америка төңкерісінде ол американдық отаршылдарды қолдаған Рошамбоның «Арнаулы экспедициясы» (Expédition Particulière) құрамына кірді. Вирджиниядағы сәтті науқан мен Йорктаун шайқасынан кейін ол Францияға оралып, корольдік армиядағы бөлімшесіне қайта қосылды. Француз төңкерісі басталғанда ол Эстаттар генералына сайланды және кейіннен Ұлттық құрылтайда Метстен өкіл ретінде қызмет етті. Ол тамыз жарлықтарының кейбіреулерін қолдады, сонымен қатар, жалпы алғанда, корольдік құқықтарды және француз эмигранттарының құқықтарын жақтады. 1791 жылы құрылтай таратылған кезде ол армияға генерал-лейтенант ретінде қайта оралды және келесі жылы Николас Люкнерді Вогез армиясының бас қолбасшысы етіп алмастырды. 1792 жылы ол Рейннің орта және жоғарғы аймақтарында сәтті науқандар жүргізіп, Шпейер мен Майнцты басып алды және Виссембург шебін бұзды. Шарль Франсуа Дюморье сатқындық жасады деген күдіктен кейін, Қоғамдық қауіпсіздік комитеті Кустинге тергеу жүргізді, бірақ Максимилиан Робеспьердің күшті қорғанысы оны ақтады. Ол қайтадан активті қызметке оралғаннан кейін армия офицерлік құрамының көп бөлігі мен тәжірибелі әскерлерін жоғалтқанын байқады. 1793 жылы көктемде бірқатар жеңіліске ұшырағаннан кейін француздар өткен жылы басып алған аумақтың көп бөлігін жоғалтты. Солтүстік армиясына басшылық етуге бұйрық алған Кустин алдымен Рейннің маңызды Майнц арқылы өтетін өткелдерін француз бақылауында нығайтуға тырысты. Алайда, келесі жылы қоршаудағы Конде бекінісін азат етуге сәтсіздікке ұшырағандықтан, ол Парижге қайтарылды. Конде, Майнц және Шпейердің барлығынан айырылғаннан кейін ол тұтқындалды. Ол Антуан Квентин Фукие-Тенвильдің Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің революциялық трибуналы алдында ұзақ сотта болды, ал Жак Эбер өзінің «Le Père Duchesne» басылымы арқылы Кустинге шабуылдауын жалғастырды. 27 тамызда Трибунал көпшілік дауысымен Кустинге мемлекетке опасыздық жасады деген айып тақты және келесі күні оны гильотинаға отырғызды. Бірнеше айдан кейін оның ұлы да өлімге кесті, ал келіні Дельфин де Кустин бірнеше ай түрмеде азап шекті, содан кейін 1794 жылдың жазында босатылды. Ол отбасылық мүліктің бір бөлігін қалпына келтіруге қол жеткізді және Германияға, кейіннен Швейцарияға ұлы Астольф Луи Леонормен бірге көшіп кетті, ол белгілі саяхат жазушысы болды. Отбасының тағдыры Франциядағы көптеген кіші аристократияның, әсіресе әскери және дипломатиялық корпустағылардың тағдырын көрсетеді, олардың абыройын Монтаньярлар Террор билігі кезінде түсірді.
Adam Philippe, Comte de Custine (4 February 174028 August 1793) was a French general. As a young officer in the French Royal Army, he served in the Seven Years' War. In the American Revolutionary War he joined Rochambeau's Expédition Particulière (Special Expedition) supporting the American colonists. Following the successful Virginia campaign and the Battle of Yorktown, he returned to France and rejoined his unit in the Royal Army. When the French Revolution began he was elected to the Estates General and served in the subsequent National Constituent Assembly as a representative from Metz. He supported some of the August Decrees, but also supported, generally, royal prerogative and the rights of the French émigrés. At the dissolution of the Assembly in 1791, he rejoined the army as a lieutenant general and the following year replaced Nicolas Luckner as commander in chief of the Army of the Vosges. In 1792, he successfully led campaigns in the middle and upper Rhine regions, taking Speyer and Mainz and breaching the Wissembourg lines. Following Charles François Dumouriez's apparent treason, the Committee of Public Safety investigated Custine, but a vigorous defense mounted by Maximillien Robespierre resulted in his acquittal. Upon return to active command, he found the army had lost most of its officer corps and experienced troops, and in 1793, following a series of reversals in the spring, the French lost control of much of the territory they had acquired the year before. Ordered to take command of the Army of the North, Custine sought first to solidify French control of the important crossings of the Rhine by Mainz. However, when he failed to relieve the besieged fortress of Condé the following year, he was recalled to Paris. After Condé, Mainz and Speyer had all been lost, he was arrested. He was prosecuted in a lengthy trial before the Committee on Public Safety's Revolutionary Tribunal by Antoine Quentin Fouquier Tinville, and Jacques Hébert continued to attack Custine through his publication Le Père Duchesne. Custine was found guilty of treason by a majority vote of the Tribunal on 27 August, and guillotined the following day. His son was also executed a few months later, and his daughter in law Delphine de Custine suffered for several months in prison before she was released in the summer of 1794. She managed to recover some of the family property and emigrated to Germany, and later Switzerland, with her son, Astolphe Louis Léonor, who became a well known travel writer. The fate of the family is representative of the fates of many of the minor aristocracy in France, especially those in the military and diplomatic corps, whose reputations the Montagnards tarnished in the Reign of Terror.
Ерте мансап
Кустин өзінің карьерасын 1748 жылы, Германиядағы Австрия мұрагерлік соғысының соңында, бейбіт уақытта оның тәрбиесін жалғастырған маршал Саксеннің қол астында сегіз жасында бастады. Жеті жылдық соғыс (1756–63) кезінде Кустин француз армиясында неміс мемлекеттерінде қызмет етті; 1758 жылы ол Шомберг полкіндегі драгундардың капитаны болды. Пруссиялықтармен шайқасқанда, Кустин олардың жаңашыл әскери ұйымдастырылуына қызығып, кейіннен өзінің әскери стиліне әсер етті. Жеті жылдық соғыс аяқталғанда Кустин лагерь шебері болды. Герцог де Шоиз оның талантын мойындап, оған драгундар полкін құрды, бірақ Кустин оны Америкаға аттанатын жаяу әскер полкімен ауыстырды, онда ол әскери қимылдарды жалғастыра алады, қосымша тәжірибе жинап, шен алуға мүмкіндік алады. Оның полкі, Regiment de Saintonge (1,322 сарбаз және офицерлер), 1780 жылдың сәуір айында Бресттен Он үш колонияға аттанды. Ол жерде ол американдық Тәуелсіздік соғысында граф Рошамбоның экспедициялық корпусында полковник ретінде британдықтарға қарсы ерекше көзге түсті. Полк 1781 жылғы Вирджиния науқанына қатысып, Йорктаун шайқасындағы ерлігі үшін жоғары мақтаулар алды; Кустин жеке еңбегі үшін марапатталды және АҚШ үкіметінен патент алды. Рошамбоның есебінде оның адалдығы, ынтасы, батылдығы және таланты жоғары бағаланды. Ол сондай-ақ драгундар полкі де Руергтің иесі ретіндегі міндеттерін қайтадан иеленді. 1791 жылдың қазан айында Заң шығару жиналысы таратылғаннан кейін, Кустин Вогез армиясының генерал-лейтенанты болып тағайындалды. Қатаң тәртіпке қарамастан, ол сарбаздардың арасында танымал болды, олар оны «мұртты генерал» деп атады. Келесі жылы ол Николас Люкнерді алмастырып, армияның бас қолбасшысы болып тағайындалды; келесі науқанда ол 1792 жылдың қыркүйек және қазан айларында Шпейер, Вормс, Майнц және Франкфурт қалаларын басып алды. Рейн аймағында Кустин революцияны жариялау арқылы жалғастырды және аристократия мен дін қызметкерлеріне ауыр салықтар салды. Қыс мезгілінде пруссиялық армия оны Франкфуртты эвакуациялауға, Рейн өзенін қайтадан кесіп өтуге және Ландауға қайта шегінуге мәжбүр етті. Бұл Шарль Франсуа Дюмориездің австриялықтармен жасаған опасыз келісімі кезінде болды. Өзін-өзі ақтау үшін Парижге шақырылған Кустинге сатқындық тағылды, бірақ ол француз революционері және адвокаты Робеспьердің шебер қорғауына ие болды, ол Кустинге адал адам және елге қызмет еткен адам деп баға берді. Робеспьердің қорғауымен ол барлық айыптардан ақталды және кейіннен Солтүстік армиясының басшылығына тағайындалды. Кустин 15 шілдеде Парижге қайта шақырылды.
Сот алдындағы іс
Парижге келген соң, Кустин әдеттегі салқынқандылығын сақтады, бұл оның саяси жауларын ашуландырды. Ол жиһазталған қонақүйден жеке бөлмелер алды және хатшысы үшін бөлме жалға берді. Ұлы мен келінін көріп, париждік әдеттегі әлеуметтік өмірін жалғастырды: ол Король сарайы мен театр сияқты қоғамдық орындарда пайда болды, оны шулы шапалақтармен және «Vive Custine!» деген ұрандармен қарсы алды. Қоғамдық қауіпсіздік комитеті оны қайда барса да полициямен бірге жүруге бұйырды. 22 шілдеде ол тұтқындалып, Люксембург түрмесіне қамалды. 23 шілдеде Майнцтың капитуляциялағаны туралы хабар келді, ал 28 шілдеде Валенсиеннің түскені туралы хабар жетті. 28 шілдеде ол Консьержерияға ауыстырылды, оның бөлмелері, хатшысының және ұлының бөлмелері іздестіру үшін жабылды. Бұл жолы Робеспьер Кустинді қорғамады. Кустиннің әдемі келіні сот үйіне күнделікті келіп, оның етегіне отыратын болды; соңында, прокурорлар судьяларды үкімді кешіктіруде айыптап, оған тамашалау үшін осылай істегендерін айтты. Революциялық трибунал оны мемлекетке опасыздық жасады деп таныды және ол 1793 жылдың 28 тамызында гильотинамен аттырылды.
Кейіпкер
Трибунал айып таққанмен, Кустин басшылығы мен мінезі далада негізінен дұрыс екенін көрсетті. Пруссиялық қаталдық пен тәртіптің жақтасы болғандықтан, ол қатаң тәртіпті ұстанушы еді, бірақ сарбаздары оны жақсы көріп, одан шабыттанды. Кустин сөз сөйлеуді ұнатқан, тіпті сарбаздарының есімдерін білген. Ол ауруханадағы жауынгерлерді аралап, көңілді мінез танытып, тапқырлық шебері болған. Оның өткір әзілдері бүкіл армияда таралған. Дегенмен, ол тәртіпсіздік пен бағынбаушылықты көтермеген. 1792 жылы еріктілер тобы әскерге дұрыс қадам үйретеміз (республикалыққа айналдырамыз) деп мақтанғанда, ол кавалериясына оларды қоршап, қаруларын алып қоюға бұйрық берді. Кустин талантты офицерлерді танып, қабылдады. Майнц гарнизоны капитуляциялағанда, ол Майнц қолбасшысы Рудольф Эйкмейерге француз армиясында полковник болып қызмет етуге шақыру қағазын ұсынды. 1793 жылы Эйкмейер бригадир-генерал болып тағайындалды және Жоғарғы Рейн науқандарында, сондай-ақ 1796 жылғы Рейн науқанында қызмет етті. Осы науқан кезінде ол жас офицер Лоран Гувионның қызметін де алды, кейін Лоран де Гувион Сен-Сир деп танылды. Антуан Мари Шаманның айтуынша, ол Сен-Сирдің қызметін ерекше тәсілмен алды, бұл Кустин мінезі мен тұлғасын көрсетеді. Оқ атылмайтын уақытта Гувион Майнц маңындағы Экхайм жанындағы жау позицияларын, соның ішінде айналаны суреттеп жатқанда, Кустин оны алыстан көрді. Оның осы ісі ұнамаған Кустин оған қарай шапқан, қолынан қағазды жұлып алып, ашуланып не істеп жүргенін сұрады. Гувионның суреті жау позицияларымен сәйкес келетінін байқағаннан кейін, ол жас офицерді өзінің штабына тағайындады. Кустин штабының офицері Саймон Франсуа Гей де Вернон оның сарбаздарының жағдайына қамқорлық танытқанын, жақсы әкімші болғанын, өзінің ақшасынан жомарт екенін, сарбаздарды басқару тәжірибесі бар екенін, бір қарағанда мәселені түсіне алатынын, тыныш және белсенді болғанын жазды. Кустин ақылды офицерлердің кеңесін бағалап, оларға алғысын білдірді. Сен-Сирден басқа, Кустин Луи Дезе және Жан-Батист Клеберді штабына тағайындады. Оның зор мақтанышы, жоспарларының кереметтігіне сене білмеуі, олардың кемшіліктерін көре алмауы және басқа генералдарды айыптау мен жамандау әдеті Кустиннің ең үлкен кемшіліктері болды. Хошард екі армияға қолбасшылық етуге тағайындалғанда, Кустин дәл жазды: "Екі армияны басқару Хошардтың күшіне жетпейді". Бұл хат жарияланып, Кустинге адал қызмет еткен адамның сезімін ауырлатты. Кустин ақылсыздықпен соғыс министрі Жан Батист Ноэль Бушоттпен жақсы қарым-қатынаста болған генерал Пьер Жозеф Ферьер дю Шастелемен дауласты. Ол сондай-ақ Пьер де Руэль, маркиз де Берннвилль және Франсуа Кристоф де Келлерман сияқты басқа да армия қолбасшыларын жамандады.
Отбасы
1740 жылғы 4 ақпанда Метс қаласында туған Кустин, Филипп Франсуа Жозеф, граф де Кустин мен Анн Маргарита Магуеннің, Франсуа, граф д’Русси мен Маргарита де Вальтердің қызы еді. Оның әкесі, он бірінші граф, 1757 жылы Россбах шайқасында қаза тапты, ол шайқаста қаза тапқан алты француз генералының бірі болды. Кустиннің басқа титулдарының ішінде Герман де Гурне және де Сарек болды, ал 1770 жылдан кейін ол сатып алған Нидервиллердің иесі болды. Ол Аделаида Селеста Луиза Гагна де Лонгниге үйленді. 1790 жылы Кустиннің қызы Аделаида Анна Филипп, Людовик XVI-ның церемонимейстері, маркиз де Дрю Брезеге үйленді. Ол күйеуімен бірге 1790-шы жылдардың басында Ұлыбританияда босқындар ретінде көп уақыт өткізді, бірақ ол бірнеше рет Францияға өзінің иеліктерін көру үшін оралды; ол ақырында Францияның пэрі ретінде бекітілді. Кустиннің ұлы Рено Луи Филипп Франсуа, (1768 жылы Парижде туып, 1794 жылғы 3 қаңтарда қайтыс болды), сондай-ақ Арман деп аталды, Рейн армиясының бір полкінің капитаны болды. Жас кезінде ол көп саяхаттап, Берлинде соғыс өнерін жан-жақты зерттеді. Мирабо граф, әрқашан саясаткер болғандықтан, жас Кустин жақсы құрметтелетін дипломат болатынын болжады. 1792 жылы Арман Николас Люкнердің лагерь көмекшісі болды; Люкнер жұмыстан босатылғаннан кейін ол 1792 жылы Берлиндегі елшілікке қысқа мерзімге шаруа ретінде кірісті. Ақырында Франция мен Еуропаның қалған бөлігі арасындағы дипломатиялық қатынастар шиеленісе бастаған кезде, ол пруссиялық және австриялық дипломаттардың Парижге қауіпсіз оралуын қамтамасыз ету үшін кепілге алынды. Оның қайтыс болған анасы оған 700 000 ливрлік капитал қалдырды, осылайша оны бай жас жігіт етті; оның әкесі де некеде оған тиісті соманы, сондай-ақ Нидервиллердегі отбасылық мүлікті, онда алты шаруашылық бар еді, береді деп күтілді. Аристократ генерал болған Кустин және оның болашақ дипломат болған ұлы күдік тудыруға лайық нысана болып көрінді. 1792 жылы Берлинде бір жыл өткізгеннен кейін, жас Кустин Берлиндегі абай және сақтықпен жүріп-тұруына қарамастан, күдікке ілікті: ол пруссиялықтармен кез келген байланысты құжаттап, хабарлағандығына және оның барлық әңгімелері мұқият және нақты түсіндірілгеніне көз жеткізді. Ол қайын анасына жазған хатында кереметке орай қамауға алушылар тізімінде жоқ екенін және 1792 жылғы қыркүйекте Аббая түрмесіндегі қырғыннан құтылып қалғанын айтты. Ол өзінің қауіпсіз емес пошта арқылы әйеліне хат жазудан қорқатынын мәлімдеді. Ол қыста Парижде қиналды, бірақ ақырында ол әкесінің Рейн армиясындағы командасында лауазымға ие болды, Франкфуртта осы армияға қосылды. Алайда 1793 жылғы тамызда әкесі тұтқындалғаннан кейін жас Кустин өзін патшаның жақтастары деп күдіктенушілердің тізіміне енгенін байқады. Қыркүйек айындағы Күдіктілер туралы заң ұлының сотын жеделдетті. Оған қарсы ең басты дәлел – өткен көктемде әкесіне жазған хатында әскерден кетуді ұсынғандығы болды, және бұл, сондай-ақ басқа хаттар – нақты және жасалған – оның айыпталуына кепілдік берді. Ол айыпталып, бір күннен кейін гильотинаға кесілді. Ол жас ұлы Астольф Луи Леонор, маркиз де Кустинді қалдырды (18 наурыз 1790 – 25 қыркүйек 1857).
Custine's son, Renaud Louis Philippe Francois, (b. in Paris in 1768 and died 3 January 1794), also called Armand, was a captain in one of the regiments in the Army of the Rhine. As a young man, he had traveled widely, and made a long study of the art of war in Berlin. Comte de Mirabeau, ever the politician, predicted that the young Custine would become a well respected diplomat. By 1792, Armand was Nicholas Luckner's aide de camp; following Luckner's dismissal, he entered a brief embassy duty in Berlin in 1792 as chargé de affaires and eventually, as diplomatic relations between France and the rest of Europe became strained, he was a hostage for the safe return of Prussian and Austrian diplomats in Paris. His deceased mother had left him capital of 700,000 livres, making him a wealthy young man; it was assumed that his father would also settle a suitable amount on him upon his marriage as well as the family estates in Niderviller, which included six farms. Custine, as an aristocratic general, and his son, an up and coming diplomat, seemed natural targets of suspicion. In 1792, after spending part of a year in Berlin, the younger Custine found himself under suspicion, despite his careful and circumspect behavior in Berlin: he had gone out of his way to make sure that he documented and reported any contact with the Prussians, and that all reports of his conversations were carefully and specifically annotated. He wrote to his mother in law that, by a miracle, he was not on the list of those to be arrested, and had avoided the September 1792 massacre at the Prison de l'Abbaye. He reported that he feared writing to his wife by the insecure post. He languished in Paris over the winter, but eventually he secured a position in his father's command in the Army of the Rhine, joining that army in Frankfurt. By August 1793, though, following his father's arrest, young Custine found himself proscribed, that is, on the list of suspected royalists. The September Law of Suspects accelerated the son's trial. The chief evidence against him seemed to be a letter he had written to his father the previous spring, suggesting that he resign from the army, and this, as well as other letters—real and forged—guaranteed his condemnation. He was condemned and guillotined a day later. He left a young son, Astolphe Louis Léonor, Marquis de Custine (18 March 1790 – 25 September 1857).
Инвестициялар
1770 жылы Кустин Нидервилль аймағында жер иеленді, оның ішінде фаянс фабрикасы болды. Мануфактура 1735 жылы құрылған, бірақ кірісі шектеулі болды. Өндіріс ғимаратын өртеп жіберген өрт және жұмсақ паста порцеляны өндірісіне қойылған шектеулер сияқты түрлі қиындықтар бастапқы инвесторларды көңіл көшірді. Кустин 1770 жылы осы жерді сатып алғанда, ол қиын жағдайдағы инвестиция еді. Ол келесі сегіз жылда маңызды қаржылық проблемаларға тап болды және 1778 жылы банкроттыққа ұшырар жолын қарастырды. Кейін ол Франсуа Анри Ленфримен серіктестік құрды, және фабрика ағылшын стиліндегі асүй ыдыстарын шығара бастады. Ленфри өндіріс процесін де жаңартты, каилутаж әдісін енгізді, ол фаянс өндірісінің технологияларын ұнтақталған әктас пен сазды араластырудың жаңа тәсілімен біріктірді. Кустинның өлім жазасы фабриканың уақытша жабылуына себеп болды, себебі үкімет оның мүлкін тәркіледі; жұмыстан босатылған жұмысшылар Парижге жұмыс іздеуге кетті, ал бірнешеуі оны босату туралы петицияға қол қойды. Коалициямен соғыс жалғасқандықтан жұмысшылар саны 15-ке дейін азайды; бірақ фабрика сақталып қалды және он тоғызыншы ғасырдың ортасында жаңа өркендеуге ие болды. Кустин 1782 жылы Джордж Вашингтонға осы үстел жиынтығын сыйға берді.