Кіріспе

Эдгар Аллан Поның өлеңі "Аннабель Ли" американдық жазушы Эдгар Аллан Поның соңғы аяқталған өлеңі. Поның көптеген өлеңдеріндей, бұл өлең де әдемі әйелдің өлімі тақырыбын зерттейді. Баяндаушы, Анабель Лиге жас кезінде ғашық болған, оған деген махаббаты соншалықты күшті, тіпті періштелер де қызғанады. Ол оның өлімінен кейін де оған деген сүйіспеншілігін сақтайды. "Аннабель Ли" өлеңінің кімге арналғаны туралы пікір таластар болған. Көптеген әйелдердің есімдері айтылса да, Поның әйелі Вирджиния Элиза Клемм По ең сенімді кандидаттардың бірі саналады. 1849 жылы жазылған бұл өлең, Поның сол жылы қайтыс болғаннан кейін ғана жарияланды.

Қысқаша мазмұны

Өлеңнің баяндаушысы көп жыл бұрын "теңіз жағасындағы елде" басталган Аннабель Лиге деген махаббатын айтады. Олар жас болғанымен, бір-біріне деген сүйіспеншіліктері соншалықты күшті болды, тіпті періштелер де қызғанышпен қарады. Сондықтан, баяндаушы оның өліміне серафимдердің себепкер болғанына сендіреді. Бірақ, олардың махаббаты соншалықты мықты, одан кейін де жалғасып, баяндаушы олардың екі жаны әлі де бірігіп кеткенін ойлайды. Әр түнде баяндаушы Аннабель Ли туралы армандап, оның көздерінің жарқырауын жұлдыздарда көреді. Әр түнде баяндаушы оның қабірінің жанында, теңіз жағасында жатады.

Шабыт

Анабель Ли кейіпкерінің кімге негізделгені белгісіз. Биографтар мен сыншылар Поның «әдемі әйелдің өлімі» тақырыбын жиі пайдалануын оның өмірінде анасы Элиза По мен асырап алған анасы Фрэнсис Алланды қоса, әйелдерді қайта-қайта жоғалтуынан туындайды деп санайды. Биографтар «Аннабель Ли» поэмасы Поның екі жыл бұрын қайтыс болған әйелі Вирджинияға арналғанын, ақын Фрэнсис Саргент Осгудтың айтуынша, бірақ Осгуд өзі де поэманың шабыт көзі болуы мүмкін. Поэманың автобиографиялық тұрғыдан қарастырылуы Вирджиния мен Поның некелерін толыққанды аяқтамағаны туралы теорияны қолдайды, себебі «Аннабель Ли» «қыз» болған. Т.О. Мабботты қоса алған сыншылар, Аннабель Ли – Поның көңілсіз қиялының туындысы ғана және ол нақты адам емес деп есептеді. Поның балалық шақтағы сүйіктісі Сара Эльмира Ройстер поэма оны ойда ұстап жазылғанын, тіпті Поның өзі де солай айтқанын сендірді. Сара Хелен Уитман мен Сара Анна Льюис те поэмаға шабыттандырғанын мәлімдеді. Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласындағы жергілікті аңыз бойынша, бір теңізші Аннабель Ли есімді әйелмен танысқан. Оның әкесі бұл одақты мақұлдамағандықтан, екеуі теңізші Чарльстонда қызмет ететін уақытына дейін зиратта жасырын кездескен. Ол алысқа кеткен кезде Аннабельдің сары қызбадан қайтыс болғанын естіген, бірақ оның әкесі оны жерлеу рәсіміне қатысуға рұқсат бермеген. Оның қабірінің орнын білмей, ол жиі жасырын кездескен зиратта күткен. Эдгар Аллан Поның бұл аңызды естігеніне ешқандай дәлел жоқ, бірақ жергілікті тұрғындар оның шабыттанғанына сенімді, әсіресе Поның 1827 жылы әскерде болғанда Чарльстондағы Форт-Молтриде қысқа уақытқа орналасқанын ескерсек.

Басылым тарихы мен қабылдануы

"Аннабель Ли" 1849 жылдың мамыр айында жазылған болуы мүмкін. Томпсон оны 1849 жылдың қараша айында "Оңтүстік әдеби жаршысында" жариялаған. Набоков кейіннен осыны "Лолитаның" "екі жұмалық романының" атауы ретінде "Гарлекинге қараңыз!" шығармасында қолданды.