Кіріспе

42 типті эсминец

HMS Эдинбург – Корольдік теңіз-жаяу әскері флотының 42 типті (3-ші партия) эсминеці. Эдинбург Біркенхед қаласындағы Камелл Лэрд компаниясымен салынды. Ол 1983 жылдың 14 сәуірінде суға түсіріліп, 1985 жылдың 17 желтоқсанында қолданысқа берілді. 42 типті эсминецтердің ең ірісі болған Эдинбург "Теңіз бекінісі" атымен танымал болды. Эдинбург – Корольдік теңіз флотында қызмет еткен соңғы 42 типті эсминец және 2013 жылдың 6 маусымында қызметтен босатылды.

Өзгешелігі

Эдинбург өзінің ерекше қондырғысымен оңай көзге түсетін. Осы класс кемелеріне «Фаланкс» CIWS орнату туралы шешім қабылданғанда, «Эдинбургке» 4,5 дюймдік зеңбірегі мен «Sea Dart» атқышының арасына бір CIWS орнатылмақ болған. Осы мақсатта, оның су кескіштері кеңейтіліп, 22-типті фрегаттардағыдай биік қоршаумен жабдықталды. Аталмыш орын, кемеде жасалған өзгерістерге қарамастан, «Фаланкс» жүйесі үшін тым ылғалды болып шықты. Сондықтан «Эдинбургке» кейіннен осы класс кемелеріндегідей қанатқа орнатылған CIWS жұбы қосылды, бірақ ол өзінің ерекше қоршауын және кеңейтілген су кескіштерін сақтап қалды.

1990-2001 жылдар

1990 жылы Эдинбург қайта жаңартылудан өтті, оның ішінде Phalanx Close in weapon system (CIWS) жақын қорғаныс қару жүйесі орнатылды. 1994 жылы Эдинбург 1944 жылғы D күні қонуының 50 жылдығын мерекелеу үшін өткен Флоттік парадқа қатысты. 1998 жылы Эдинбург Оңтүстік Атлантикаға жол тартты, онда ол Фолкленд аралдары маңындағы суларда күзеттік қызмет атқарды, сондай-ақ Оңтүстік Американың әртүрлі портына шаруашылық сапарлар жасады.

2002-2010 жылдар

2002 жылдың 27 қыркүйегінде Эдинбург Мерси өзеніне «Clipper Round the World Yacht Race» жарысының аяқталуымен байланысты яхталарды сүйемелдеу үшін кірді. 2003 жылдың қаңтарында Эдинбург Парсы шығанағына жөнелтіліп, кейіннен диктатор Саддам Хусейнге қарсы Екінші Парсы шығанағы соғысына қатысты. Ол жерде Эдинбург жағалаудағы Корольдік теңіз жаяу әскерін қолдау, сондай-ақ тікұшақ тасымалдаушыға сүйемелдеу сияқты түрлі міндеттерді орындады. Ол мамыр айында Портсмутқа, үй базасына оралды. 2004 жылдың сәуірінде Эдинбург Жерорта теңізіне жөнелтіліп, онда алғаш рет Жерорта теңізі тұрақты теңіз күштеріне (STANAVFORMED) қосылды. Сонымен қатар, ол «Террорға қарсы күрес» аясында теңіз жолдарын бақылауға арналған «Active Endeavour» операциясына қатысты. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Эдинбург Розитте кең ауқымды жөндеуден өтті. 2005 жылдың қыркүйегінде Розиттен шығып, жаңа жылда операциялық жаттығулар жүргізу үшін, кеменің толыққанды жұмысқа дайын екенін қамтамасыз ету мақсатында сынақтардан өтті. Содан кейін Эдинбург Шотландия жағалауында «Neptune Warrior» жаттығуына қатысып, «Sea Dart» зымырандық жүйесін ашық теңізде сынақтан өткізді, одан кейін Балтық теңізінде көпұлттық «BALTOPS» жаттығуына қатысты. Балтық теңізінде болған кезеңде Швеция, Германия және Эстонияны аралады. Эстонияға жасаған сапары барысында Эдинбург эстондық ұлттық мерекеге арналған әскери-теңіз шеруіне қатысты. 2006 жылдың күзінде Эдинбург Фолкленд аралдарына жөнелтіліп, 2007 жылдың маусымына дейін онда болды. Ұзақ мерзімді жөнелтілу «Sea Swap» сынағы арқасында мүмкін болды, бұл кемені операциялық аймақта ұстап, экипаждарды алмастыру арқылы операциялық жөнелтілуді ұзартуға бағытталған бастама болды; осы жағдайда HMS EXETER және EDINBURGH экипаждары. Алмастыру наурыз айында аяқталды және толыққанды табысқа жетпесе де, кемені ұзақ мерзімге тоқтату мақсатына қол жеткізді. Эдинбург 2007 жылдың маусымында Фолкленд аралдарын азат етудің 25 жылдығын тойлаудың орталық оқиғасы болды және 2007 жылдың тамызында Рио-де-Жанейро, Бразилиядағы Форталеза және Тенерифе арқылы Портсмутқа оралды. Екі кеменің экипаждары 2007 жылдың қыркүйегінде қайта алмастырылды. Эдинбург 2008 жылдың ақпанынан шілде айының соңына дейін «Orion 2008» аясында Таяу және Тым Шығысқа жөнелтіліп, Сингапурға сапар жасады және Парсы шығанағында операциялар жүргізді, оның барысында есірткі жүкті ұстауға қатысты.

2010 жылғы жөндеу

Эдинбург 42-типті жойғыш, ол 2010 жылғы 25 қаңтарда Портсмут әскери-теңіз базасындағы BAE Systems Surface Ships кеме құрылыс орнатылысында құрғақ докқа кірді. Бұл 2013 жылға дейін кемені пайдалануда ұстау мақсатында жасалған жөндеу жұмысы болды. 17,5 миллион фунт стерлингтік келісімшарт бойынша компания жойғыштың қару-жарақ және байланыс жүйелерін жаңартты, корпуска трансомды жапсырма қосты және International Paint компаниясының Intersleek 900 ластануға қарсы бояуын жағды. Жөндеу жұмысына экипаж тұрғын үйлерін, тамақтандыру орындарын және кір жуу жабдықтарын жаңарту кірді. Эдинбургтің төрт Rolls Royce газ турбиналық қозғалтқышы алынып тасталды, олардың екеуі жаңа бірліктермен ауыстырылды (оң жақ Olympus TM3B және сол жақ Tyne RM1C). BAE Systems компаниясы 2010 жылғы 18 қаңтардағы мәлімдемесінде бұл өзгерістер отын тұтынуды 15 пайызға төмендетуі мүмкін екенін хабарлады. Эдинбург 2010 жылдың қыркүйегінде жөндеуден шығып, кемедегі қозғалтқыш машиналарын, радар және байланыс жабдықтарын, сондай-ақ ұшу операцияларын жүргізу қабілетін сынау үшін теңіз сынақтарынан өтті. Теңіз сынақтарынан бұрын Эдинбургтің радарлық көрінуі, жылудық, магниттік және акустикалық сипаттамалары бағаланды, содан кейін орта және жақын қашықтықтағы қарулардан тікелей атыс жасалды. Кеме 2010 жылдың қазан айының соңында қайтадан флотқа қабылданды, ал қараша айының басында қайта бағыштау рәсімі өтті.

2011-2013 жылдар

2011 жылдың сәуірінде Эдинбург кемесі Sea Dart зымырандарын сынаудан сәтті өтті. 2011 жылдың мамыр айында кеме сегіз айлық сапарға шығып, Кап-Верде және Фолкленд аралдарын аралады. 2013 жылдың 7 мамырында Эдинбург Лондон портына келді, бұл Ұлыбритания бойынша қоштасу турының бастамасы болды. 15-21 мамыр аралығында Эдинбург қаласына тоқтады, содан кейін құрылған орны – Камелл Лэрд, Биркенхедке барды. Турдың соңғы аялдамасы 29 мамырда Лайм-Регис болды, одан кейін Портсмутқа демилитаризацияға (қызметтен шығаруға) аттанды. 31 мамырда Портсмутқа жетіп, 1 және 2 маусымда жұртшылыққа көрсетілді. 6 маусымда кеме қызметтен шығарылды.

Тағдыр

2013 жылдың мамыр айында Эдинбургті Лит портына жеткізіп, оны мұражайға айналдыру жобасы қолға алынды. Бірақ бұл жоба сәтті болмады және Эдинбург 2015 жылдың 12 тамызында Портсмуттен Түркияға сүйретіліп, құрастырылысын бөлшектеу үшін жіберілді.