Кіріспе
Айдың алыс жағындағы соққы кратері – Айдың солтүстік-шығыс шетінен сәл артық орналасқан Айдың алыс жағындағы соққы кратері. Бұл аймақ қолайлы либрация кезінде көрінеді, бірақ аймаққа бүйірден қарағанда көп мәлімет көрінбейді. Ол солтүстік-батыстағы Хархеби және оңтүстік-шығыстағы Силард кратерлерінің арасында жатыр. Орбитадан қарағанда Джордано Бруно кратері айналасындағы бетке қарағанда жоғары альбедоға ие симметриялық сәуле жүйесінің ортасында орналасқан. Сәулелік материал шамамен 100 км-ге дейін созылады және ғарыш эрозиясынан айтарлықтай қараңғыланбаған. Кейбір шығарылған материалдар Boss кратеріне дейін созылып, солтүстік-батысқа қарай жетеді. Кратердің сыртқы шеті айналасына қарағанда ерекше жарық. Бұл геологиялық тұрғыдан қарағанда салыстырмалы түрде жақын арада пайда болған құрылым. Ай орбитасынан алынған фотосуреттерге сүйенсек, кратердің жасы 4 миллион жыл деп есептелген. 1976 жылы геолог Джек Б. Хартунг бұл Джордано Бруно кратерінің қалыптасуын сипаттаған деседі. Қазіргі теориялар (болжамды) астероид немесе комета Айға соқтығысқанда, бетінен көтерілетін шығарылған материалдың алауын тудырады, бұл монахтардың сипаттамасына сәйкес келеді. Дегенмен, бұл байқаулар кратердің жасы туралы мәселені шешпейді. Соңғы 3000 жылда осы көлемдегі Ай кратерінің қалыптасуының ықтималдығы 0,1% шамасында. Бұл қарама-қайшылық Джордано Бруно сол кезде қалыптасқан деген теорияға күшті қарсылық тудырады. Сондай-ақ, әлдеқайда ескі кратерлер, мысалы, Тихо (108 миллион жыл) және Коперник (шамамен 800 миллион жыл) әлі де айқын сәуле жүйелеріне ие. 2008 жылы жапондық SELENE спутнигі түсірген жоғары ажыратымдылықтағы суреттер кратердегі кіші кратерлерді және оның шығарылған шөгінділерін санау арқылы кратердің жасын анықтау үшін пайдаланылды. Бұл 4 миллион жылдық жасқа ие екенін көрсетті, бұл гипотеза үшін тым ескі. Келесі ғылыми зерттеулер бұл жасты нығайтты. Бұл монахтар не көрген деген сұрақ тудырады. Басқа бір теория бойынша, монахтар дәл уақытында, дәл жерде болып, оларға келе жатқан және Аймен сызықта болған жарылып келе жатқан метеорды көрген болуы мүмкін. Бұл монахтар оқиғаның куәсі болған жалғыз адамдар екендігін түсіндіреді; мұндай сызықтану Жер бетіндегі белгілі бір нүктеден ғана байқалады.
Giordano Bruno is a lunar impact crater on the far side of the Moon, just beyond the northeastern limb. It lies in an area that can be viewed during a favorable libration, although the area is viewed from the side and not much detail can be seen. It lies between the craters Harkhebi to the northwest and Szilard to the southeast. When viewed from orbit, Giordano Bruno is at the center of a symmetrical ray system of ejecta that has a higher albedo than the surrounding surface. The ray material extends for over and has not been significantly darkened by space erosion. Some of the ejecta appear to extend as far as the crater Boss, over to the northwest. The outer rim of the crater is especially bright compared to its surroundings. To all appearances, this is a young formation that was created in the relatively recent past, geologically speaking. Based on photos from a lunar orbiter, the crater's age has been estimated at 4 million years. In 1976, the geologist Jack B. Hartung proposed that this described the formation of the crater Giordano Bruno. Modern theories predict that a (conjectural) asteroid or comet impact on the Moon would create a plume of ejecta rising up from the surface, which is consistent with the monks' description. However, these observations do not resolve the question of the crater's age. The expected odds of formation of a lunar crater of that size in the last 3,000 years are on the order of 0.1%. This discrepancy is a major objection to the theory that Giordano Bruno was formed at that time. Also, much older craters, e. g., Tycho at 108 million years and Copernicus at an estimated 800 million years, still have prominent ray systems. High resolution images obtained by the Japanese satellite SELENE in 2008 were used to date the crater by counting the smaller craters within it and its ejecta deposits. This gave an age of 4 million years, much too old for the hypothesis. Further scientific studies have strengthened this age. This raises the question of what the monks saw. An alternative theory holds that the monks just happened to be in the right place at the right time to see an exploding meteor coming at them and aligned with the Moon. This would explain why the monks were the only people known to have witnessed the event; such an alignment would only be observable from a specific spot on the Earth's surface.
Алып тасталған астероид
2021 жылы Жердің квази-спутнигі болып табылатын 469219 Kamoʻoalewa астероидының (Күнді Жермен бірдей кезең мен фазада айналып, Жерден қарағанда Жерді айналып жүргендей көрінетін) химиялық құрамы Айдың беткі қабатына ұқсас екені анықталды. Осындай үлкен бөлшекті квази-спутник орбитасына шығаруға болатын соққылардың модельдеуіне сүйене отырып кратердің мөлшері шектелді, сондай-ақ астероид орбитасының тұрақсыздығына байланысты кратердің жасы 1 мен 10 миллион жыл аралығында шектелді. 2024 жылғы зерттеуде ең мүмкін шығу тегі Джордано Бруно кратері екені анықталды.