Кіріспе

Француз карикатурисі Эмиль Евгений Жан Луи Коль (Émile Eugène Jean Louis Cohl; Kol; туған Courtet; 4 қаңтар 1857 – 20 қаңтар 1938) – «Анимациялық мультфильмнің әкесі» атанған, Инкoгеренттік қозғалыстың француз карикатурисі, суретші-карикатурист және аниматор.

Өмірбаян

Эмилдің әкесі Эли каучук сатушы, ал анасы Эмили Лоре зығыр мата тігуші еді. Эли жұмыс істейтін каучук фабрикасының жағдайы жиі өзгеріп тұрды, соның салдарынан отбасы Парижде бір тұрғыннан екіншісіне көшіп өтті.

Алғашқы жылдар

Эмильдің әкесі көбінесе жұмыста болып, 1863 жылы қайтыс болғанға дейін ауру анасымен бірге тұрды. 1864 жылы, 7 жасында, ол Pantin кәсіби мектебіне, оның негізін қалаушысының атымен Institute Vaudron деп аталған интернатқа қабылданды. Дәл сол жерде оның сурет салуға деген қабілеті ашылып, дамытылды. Келесі жылы суық тигендіктен, ол әкесінің пәтерінде қалып, марка жинауды бастады, бұл хобби өмірінде бірнеше рет жалғыз табыс көзіне айналды. Франко-прусс соғысы мен Парижді қоршаудың салдарынан туған хаос Ели Кортедің резеңке фабрикасының жабылуына әкелді. Эмиль аз мәнді Эколь Тургоға ауыстырылды, бірақ оның сабақтары көп ұзамай ұмытылды, себебі ол Париж көшелерінде тарихи оқиғаларды бақылаумен айналысты. Ол өмірін бағындыратын екі нәрсені ашты: Гвиньоль қуыршақ театры және саяси карикатура. Гвиньоль – әдетте махаббат үшбұрыштарын қамтитын драманың бір түрі, онда кейіпкерлер марионеткалар арқылы ойнатылады. Гвиньольдің бір түрі – Fantoche, қуыршақ ойнаушының басын қара матадан жасалған тесік арқылы кіргізіп, астынан кішкентай қуыршақ денесін шығаратын қуыршақ ойыны. Саяси карикатура Францияда Екінші Империя кезінде пайда болды, бірақ Наполеон III-тің тыйымымен тоқтатылды. Коммунаның 11 апталық еркіндік кезеңінде карикатуристер көшеде баршаға көрінетін үлкен парақтарды жариялауға мүмкіндік алды. Бұл оқиғалардың орталығы Эколь Тургодан бірнеше блок қашықтықта орналасқан Рю-дю-Кроасан көшесі болды. 1872 жылы Эли Корте 15 жасар ұлын үш жылдық зергерлік оқуға жіберді. Эмиль карикатуралар салып, Чербург полкіне қатысып, одан әрі суреттер салды. Эли оны теңіз сақтандыру брокеріне орналастырды. Эмиль брокерліктен бас тартып, филателистпен бұрынғыдан гөрі аз төлемақымен жұмыс істеді және сурет салуды, богемиялық өмір салтын және қажет болған жағдайда аш қалуды артық көретінін мәлімдеді.

Андре Гиллмен бірге өткен жылдар

1878 жылы Эмиль Этьен Каржаттан ұсыным хат алып, сол кездегі ең танымал карикатурашы – Андре Гиллге жұмысқа түсу үшін баруға тырысты. Гилл он жыл бұрын Наполеон III-ті сынаған «Лунь» журналын жариялап, атаққа ие болған. Оның баспаханасы қиратылып, өзі түрмеге қамалған. 1876 жылы ол өзінің жұмысын жалғастыру үшін «Лунь Русс» газетін шығарды. Осы кезде ол жеке адамдарды сынаудан гөрі, жалпы конформистік буржуазиялық құндылықтардың абдырап тұрған жайларын баяндауға көшкен. Алайда, үкімет либералды болып бара жатқандықтан, оған танымал нысаналар азайып қалды. Соның салдарынан «Лунь Русс» 1879 жылы жабылды. Эмиль Курте Гиллдің бірнеше көмекшісінің бірі ретінде фонды толтырумен айналысты; ол кейбір суреттерді өзі салған болуы мүмкін. Осы процесте ол Гиллдің стиліне негізделген карикатура стилін қалыптастырды. Гиллдің айрықша белгісі – кішкентай қуыршақ денесінің үстінде орналасқан, нысананың үлкен, танымал басы (көбінесе мейірімді мінез-қалпымен) болатын. Бұл, әрине, Фантош қуыршақтарының өнеріне негіделген. Эмиль бұл стильді алып, Гвиньол қуыршақтарынан қозғалыс пен бейнелерді қосып, жетілдірді. Осы шамада ол Эмиль Коль деген псевдонимді қабылдады. «Коль» сөзінің мағынасы белгісіз: ол «коль» деп аталатын пигменттен шыққан болуы мүмкін, немесе Эмиль өзінің ұстазы Гиллге желімдей жабысқан («colle» француз тілінде) дегенді білдіреді. Мүмкін, ол экзотикалық дыбыстағандықтан таңдалған шығар. Кольдің бірнеше карикатураларында паста банкасының суреті кездеседі. Адольф Тьердің орнын консервативті монархист Патрис МакМахон, Маджента герцогі, Седан шайқасында болған адам басты. Ол карикатуралардың шабуылына ұшырағаннан кейін бірте-бірте танымалдығын жоғалтты. Олардың бірі, «Aveugle par Ac Sedan» (француз тілінде «көзсіз» және «Седандағы амалсыздық») деген француз тіліндегі ойын, оның авторы Эмиль Кольді 1879 жылдың 11 қазанында түрмеге қамап, оны бірден танымал етті. Үш айдан кейін МакМахон ұятпен отставкаға кетті – карикатурашылар олардың бұған кінәлі екендеріне сенді. Оның орнын президенттік билікті премьер-министр мен заң шығарушы органға берген Жюль Греви иеленді. Бұл Франция үшін ішкі тұрақтылық пен өркендеу кезеңіне әкелді. Гилл арқылы Коль (сол кездегі аты) «Гидропаттар» деп аталатын өнер тобымен танысты. Топты түрлі «заманауи» идеялар мен поэзияға құштарлық біріктірді. Бұл топ, сол кездегі көптеген топтар сияқты, өздерінің іс-әрекеттерінің көп бөлігін адамдарды таң қалдыруға бағыттады. Жаңа танымал болғандықтан, Коль 1879 жылдың қазан айында топтың «L'Hydropathe» газетінің редакторы болып тағайындалды. Осы шамада Кольдің әкесі қайтыс болып, оған шағын мұра қалды. Коль өзінің қабілеттерін ашуға бел буды, екі сатирикалық пьеса жазып, оларды сахнаға қойды, бірақ олар сәтсіз аяқталды. Екі пьесаның да авторы – Сейн жағалауындағы богемиялық өмірге берілген бұрынғы сәулетші, америкалық Норес (Эдуард Норес псевдонимі) болды. Жақын достықтан басқа, Норес Кольге ағылшын тілін үйретті, бұл кейінірек оған өте пайдалы болды.

Гидропаттардың соңы

Коль 1881 жылғы 12 қарашада үйленді; әйелі кейіннен оны бір жазушымен тастап кетті. Осы уақытта Андре Гилл Шарентон психиатриялық ауруханасына жатқызылды. Ол бірнеше айдың ішінде жазылып, 1882 жылы Салонға өзінің алғашқы маңызды картинасын – «Le Fou» («Жынды») ұсынды. Салон суретшілерінің картинаны жақсы қабылдамауы оны қайтадан Шарентонға жіберді. Осы арада 1882 жылы Гидропаттар тарап кетті. Коль өмірінде олардың орнын Жюль Леви құрған «Incoherents» тобы басты, ол «les arts incohérents» терминін «les arts décoratifs» деген кең таралған сөз тіркесіне қарсы қойды. «Incoherents» Гидропаттардан да саяси жағынан кем белсенді болды. Олардың ұраны: «Гейти – француз, демек, француз болайық» еді. Назар абсурдқа, қорқынышты көріністерге және балалардың сурет салу стиліне аударылды. Кольдің «Incoherents» өнері оның карикатураларымен және «La Nouvelle Lune» газетіндегі сатирикалық жаңалықтарымен бірікті, онда ол маңызды авторы және әрекеттегі редактор болды. 1883 жылғы қарашада ол бас редактор болып тағайындалды. Сол кезде «Incoherents» отандық кеңшілікке ие болғандықтан, Вивьен галереясында көпшілікке ашық көрме ұйымдастырылды. Ол «сурет салуды білмейтін адамдардың суреттерінен көрме» деп аталды. Кольтің үлесі «Portrait garanti ressemblant» («Портрет – сәйкестік кепілдігі») деп аталды. Көрмеге кез келген туынды қабылданды, егер ол әдепсіз немесе тым ауыр болмаса. Көрме көпшіліктің қызығушылығын тудырды, ал түскен табыс халыққа көмек көрсетуге бағытталды. 1884 жылы екінші көрме өтті, ал 1885 жылғы көрме маскарадты кешпен ауыстырылды (Коль баклажан болып келді). 1886 жылы Коль «Incoherents» рухындағы ең ерекше және өзіндік туындысын жасады: «Abus des métaphores» («Метафоралардың шабуылы») – оннан астам түрлі-түсті тіркестерден тұратын жинақ.

Андре Гиллдің өлімі

Кольдің жеке өмірі оның кәсіби өмірі сияқты жарқын болған жоқ, тіпті 1883 жылдың мамыр айында қызы Марсель Андре дүниеге келгеніне қарамастан. Гилл ешқашан ақыл-сақасын жинай алмады, ал бірнеше айдан кейін Шарентон оның мүлкін және суреттерін тартып алып, қарыздарын төлеу үшін аукционға сатты. Коль өзінің құрметтейтін адамын көпшілік назарында ұстай алмады. Гилл 1885 жылдың 1 мамырында көз жұмды, оның қасында тек Коль болды. Коль Гиллді достары мен жұртшылықтың тастап кетуін ешқашан ұмытпады. 1888 жылы "Түйсіксіздер" қозғалысы құлдырады. Әйелімен арадағы қарым-қатынасы ажырасқаннан кейін Коль француз суретшілеріне маманданған "Pick Me Up" атты әзіл-сықақ журналында жұмыс істеу үшін Лондонға көшіп кетті (сол кезде ол ұзақ жылдар бойы филателист ретінде атқаратын екінші жұмысынан бас тартты). 1896 жылдың маусым айында Парижге оралып, Гиллдің ізбасарларының бірінің қызы Сюзанна Дельпиге үйленді. 1899 жылдың 8 қарашасында ұлдары Андре Жан дүниеге келді. Осы кезде Коль карикатурадан алыстап, велосипед журналдарына, отбасылық журналдарға және балалар журналдарына күлкілі суреттер жіберді. Сонымен қатар, ол француз тарихы, почта маркалары және балық аулау туралы мақалалар жазды. 1898 жылдың шілдесінде ол "L'Illustré National" журналына материалдар жаза бастады. Осыдан Кольдің комикстері бастау алды. Сонымен бірге, Кольдің өнері көрініс суретінен әңгіме айтуға, Гиллдің фантош стилінен импрессионизмге ауысты. Осы кезеңде оның қызығушылығына жұмбақтар, ойыншықтар (оның өзі бірнеше жаңасын ойлап тапты) және балауыздан жасалған фигуралардың суреттері де кірді. Саяси аренада ол "La Libre Parole Illustrée" журналына Дрейфусқа қарсы суреттерін ұсынды.

Кинофильмдер

1907 жылға қарай 50 жастағы Эмиль Коль, Париждің барлық халқы сияқты, қозғалыс суреттері туралы хабардар болды. Оның осы бизнеске қалай кіргені туралы әңгімелер көп. 1930 жылы жарық көрген кітабында Жан Жорж Ориольдың айтуынша, бір күні Коль көшеде келе жатып, өзінің бір суретінен ұрланған фильмді жарнамалаған плакатты көреді. Ашуға мініп, ол кінәлі студияның (Гамонт) менеджерімен сөйлесіп, сол жерде сценарист болып жұмысқа орналасады (фильмдер үшін бір беттік сюжеттік идеяларды жазумен айналысады). Оқиғаның қай сурет пен қысқа фильм туралы екені күмәнді; сондай-ақ, бұл оқиғаның мүлдем жалған болуы мүмкін, және Кольге жұмыс ұсынысын режиссер Этьен Арно немесе көркемдік директор Луи Фойлад жасаған, екеуі де бұрын карикатуралық басылымдарда жұмыс істеген, сондықтан Кольді жеке танымаса да, оның есімімен таныс болуы мүмкін. Гаумонтта Коль басқа режиссерлермен мүмкіндігінше жұмыс істеді, Арнодан кинематографияны үйреніп, қуғын-сүргін, комедия, фери ("ертегілер") және шерулерді режиссерлік етті. Бірақ оның маманы анимация болды. Ол студияның бір бұрышында тік орнатылған Гамонт камерасымен және оны басқаруға бір көмекшімен жұмыс істеді. Ол ай сайын төрт тізбек жасап, көбінесе жанды түсірілімдерге енгізді. Студия директоры Леон Гамонт бір рет келіп, оны "Бенедиктин" деп атады. Анимация жасау идеясы Vitagraph шығарған және режиссері J. Stuart Blackton режиссері "Құқықлы қонақ үй" фильмінің үлкен табысынан туды. Ол 1907 жылдың сәуір айында Парижде көрсетілді және бірден оның керемет объектілік анимация әдістерін қолдана отырып, көбірек фильмдерге сұраныс туды. 1922 жылы Арно айтқандай, Гамонт өз қызметкерлеріне "Құқықлы қонақ үйдің" құпиясын ашуды бұйырған. Коль фильмді кадрдан кадрға зерттеді және осылайша анимация әдістерін ашты. Өмірінің соңында өзінің беделін арттыруға ұмтылған Коль бұл әңгімені ешқашан растамады. Сондай-ақ, 1907 жылға дейін Blackton және басқалар жасаған бірнеше фильмдер болды, оларда тоқтатылған қозғалыс және/немесе анимация бар, олардың кез-келгені Кольді анимацияға үйретуі мүмкін еді, егер ол техниканы өздігінен ойлап таппаса. "Құқықлы қонақ үйдің" маңыздылығының басты себебі - ол анимациядағы ауыр жұмысты табысты етуге жеткілікті танымал болды. Коль "Фантасмагорияны" 1908 жылдың ақпаннан мамыр немесе маусым айына дейін жасады. Бұл - толық анимациялық фильм. Ол 700 суреттен тұрады, олардың әрқайсысы екі рет көрсетілген ("екілік" анимацияланған), бұл екі минутқа жуық уақытқа әкелді. Ұзақ болмаса да, шығарма "ағын арнасы" стилімен жасалған материалмен толтырылған. Ол Blackton-нан "бор сызығы әсерін" (ақ қағазға қара сызықтарды түсіру, содан кейін теріс қарағаннан кейін қара тақтаға ақ сызықтар сияқты көрінуі), суретшінің қолымен салынған басты кейіпкерді және клоун мен джентльменнің басты кейіпкерлерін алды (бұл Blackton-ның "Күлкілі бет-әлпеттердің күлкілі кезеңдерінен" алынған). Фильм өзінің барлық айқын трансформацияларымен, сол кезде ұмытылған Incoherent қозғалысына тікелей құрмет көрсетеді. Атауы - "фантастографқа" сілтеме, бұл - XIX ғасырдың ортасында қабырғаларға елес бейнелерді проекциялаған сиқырлы фонарьдың түрі. "Фантасмагория" 1908 жылдың 17 тамызында көрсетілді. Содан кейін 1908 жылы "Le Cauchemar du fantoche" ("Күшелектің қасіреті") және "Un Drame chez les fantoches" ("Күшелік драма", американдық фильмдер үшін "Ойыншықтар еліндегі махаббат оқиғасы" және британдық фильмдер үшін "Серс махаббат жасау") атты тағы екі фильм түсірілді. Бұл үш фильмді олардың сызықтық стилі, таяқ фигурасы клоунның басты кейіпкерлері және тұрақты трансформациялар біріктіреді. Коль фильмдерді түсіріп жатқанда сюжетті ойлап тапты. Ол жарық қорабына сурет салып, оны суретке түсіріп, келесі параққа кішкене өзгерістермен сызып, суретке түсіріп, осылай жалғастырды. Бұл суреттердің қозғалмауы мен сюжеттің спонтандығын қамтамасыз етті. Коль уақытты алдын ала есептеп шығуға тиіс болды. Бұл процесс көп уақытты талап ететін және қиын болды, сондықтан ол "Un Drame chez les fantoches" фильмінен кейін анимациядан алыстады. Коль Гамонт үшін түсірген қалған фильмдері таңғажайып трансформацияларды ("Les Joyeux Microbes" [The Joyous Microbes, aka The Merry Microbes (UK)] (1909)), керемет матт эффекттерін ("Clair de lune espagno" [Spanish Moonlight, aka The Man in the Moon (US), aka The Moon Struck Matador (UK)] (1909)), және сүйікті қуыршақ анимациясын ("Le Tout Petit Faust" [The Little Faust, aka The Beautiful Margaret (US)] (1910)) қамтиды. Басқа фильмдерде біріктірілген кесулер немесе анимациялық ойыншықтар қолданылды (кейінгісі Кольдің ең сүйіктісі). Кольдің өмірінде ең танымал фильмі - 1910 жылы түсірілген "Le Peintre néo impressionniste" ["Жаңа импрессионист суретшісі"]. Суретші классикалық киімдегі модельді, таяқ ретінде шүбірге ұстап сурет салады, сол кезде коллекционер кіріп, жұмысының қалай жүріп жатқанын білуді талап етеді. Суретші коллекционерге бірнеше бос түсті полотноларды көрсетеді (фильм түсті). Олардың абсурдты атауларын айтқанда, коллекционер оларды полотноға салынғандай көреді. Мысалы, қызыл полотно - "Қызыл теңіздің жағасында лобстер жеп отырған кардинал". Коллекционер тез арада қанша полотноны көре алатынын сатып алады. Әрине, суретші жаңа импрессионист емес (аты Париждегі соңғы модадан алынған), ол - Incoherent. Кольдің анимациялық фильмдері Kleine арқылы американдық дистрибуциясы арқылы үлкен әсер етті. Олардың көптегені сауда журналдарында мақтауға ие болды, бірақ Коль тек "Гамонттың аниматоры" деп танылды. Бұл "Фантасмагорияға" жауап ретінде Winsor McCay "Little Nemo" (1911) фильмін жасады. McCay-дің кейінгі фильмдерінде Кольдің мотивтерін табуға болады: "Little Nemo" құрастыратын нүктелер "Un Drame Chez les Fantoches" және "Les Joyeux Microbes" фильмдеріндегі әсерлерге ұқсас; гүлдің ханшайымға айналуы "Фантасмагориядан" шабыттанған болуы мүмкін; "The Story of a Mosquito" (1912) атты кейіпкердің өзінің тұмсығын кезеп алуы "Un Drame Chez les Fantoches" фильмінен алынған; McCay-дің "Gertie the Dinosaur" (1914) фильміндегі жанды түсірілім мен анимацияның өзара әрекеттесуі "Clair de lune espagnol" фильміндегі матадордың айға шабуына жауап болуы мүмкін. Бірақ McCay Кольден кейбір элементтерді алған болса, оның фильмдеріндегі стиль мен рухтың байлығы да өзіне тән болды. 30 қараша 1910 жылы Коль Гамонттан Pathé компаниясына өтті, мүмкін, көбірек ақша үшін. Ол эксклюзивті жанды түсірілімдер режиссері болуға мәжбүрленгенге дейін тек екі анимациялық фильм жасады, олардың ішінде Jobard (Lucien Cazalis) жұлдызы бар бурлесктер. Коль 1911 жылдың наурыз айынан мамыр айына дейін Jobard туралы он фильм жасады, содан кейін демалысқа кетті. Көрінетіндей, осы фильмдердің бірі пикселяцияның, адамдарға тоқтатылған қозғалыс техникасын қолданудың бастауы болды. Осы екі анимациялық фильмнің бірі "Le Ratapeur de cervelles" ["Миді жөндеу"], бұл "Les Joyeux Microbes" фильмінің психикалық ауруды қолдана отырып қайта жасалған нұсқасы. Бұл фильмдегі трансформациялар Кольдің мансабындағы ең таңғажайып (және мағынасыз) трансформациялардың бірі: екі адам профильде қол алысқанда, олардың басқарылары үлкен қиылысқан құс тұмсықтарына дейін кеңейеді, экранды толтырып, тек олардың ортақ көзі көрінеді, ол да өз кезегінде үрлегішке дейін кеңейеді. Екінші фильм, "La Revanche des esprits" [Рухтың кек алуы] (қазіргі кезде жоғалған), жанды түсірілімге тікелей сурет салу арқылы жанды түсірілім мен анимацияны біріктірген алғашқы фильм болуы мүмкін (бұрынғы жұмыстарда тек матттар қолданылған). 1911 жылдың қыркүйек айында Эмиль Коль өзінің қызы Андренің түсік тастағанын білді. Pathé компаниясынан қанағаттанбаған және Гамонтқа қайтуға мақтан еткен Коль қыркүйекте Eclipse компаниясымен келісім жасады. Кольдің Eclipse фильмдерінің тек екеуі сақталды; олардың бірі, "Les Exploits de Feu Follet" (a. k. a. "The Nipper's Transformations"), аяқталмаған...

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылғы 11 наурызда Коль отбасы Сюзаннаның отбасындағы қайтыс болған адамға байланысты Нью-Джерсиден Парижге кетті. Олар ешқашан қайтып оралмады. Сегіз күннен кейін өрт Эклардың американдық фильмдерінің көп бөлігін, соның ішінде Кольдің барлық фильмдерін (Ол портреті үшін позда берді және Сиқырлы отпандар [aka Les Allumettes ensorcelées (Fr.)]) жойды. Соңғысы Коль жасаған анимациялық фильмдердің тірі қалған жалғыз фильмі. Кейін американдық студия Аризона штатының Тусон қаласына көшті. Өрт салдарынан туындаған хаос Эклардың Франциядағы жұмысын тоқтатты. Коль Францияда Эклар үшін бірнеше фильм түсірді, бірақ 1914 жылғы 3 тамызда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, бұл фильмдер көп жылдар бойы шығарылмауға мәжбүр болды. 11 тамызға дейін француз киноиндустриясының 80%-ы әскери қызметке шақырылды немесе әскери тізімге алынды. Коль (57 жаста) соғысуға тым ескі болды, бірақ ол Экларда жұмыс істеп жүргенде барынша ерікті болып көмектесті. Оның сүйікті әйелі Сюзаннаның баяу өліп бара жатқанына байланысты ол жұмысына құштарлық танытпады. 1916 жылы американдық мультфильмдер Францияны басып алды. Гамонт "Анимациялық ашуланшақтарды қуу" фильмін импорттады және Блэктонның ерте фильмдерінен бері алғаш рет анимациялық фильмдер аниматоры Рауль Барренің аты мен бейнесімен жарнамаланды. Егер Барре Кольдің техникасын "ұрлаған" болса, бұл Кольді ашуландырған болуы керек (оның бұрынғы жұмыс берушісі барлық шуды жасағаны да көмектеспеді). Осы сәтте Кольге балалар кітаптарының танымал суретшісі Бенджамин Рабиер келді. Рабиер Кольдің кейіпкерлерін анимациялауын қалады. Сериалдың продюсері Рене Наварр болды, ол 1913 және 1914 жылдары фильмдер сериясында анти-батыр Фантомас рөлін ойнаған бұрынғы актер болды. Дистрибьютор Agence Générale Cinematographique (AGC) болды. Үшіншісі Кольдің жарнамада өзін көрсетпегеніне наразылық білдіріп, тарап кетті. "Бенджамин Рабиердің анимациялық суреттері" сериясы. "Соғыс иті" Фламбо басты рөлде ойнады. 1917 жылы жарық көрген "Фламбоның үйлену тойы" ("Les Fiançailles de Flambeau") атты жалғыз сақталған фильмде Рабиердің әдемі натуралистік кейіпкерлері мен Кольдің қабақтанған, қараңғы юморы бар. Коль кеткен кезде, Рабиер екі көмекшінің көмегімен анимацияны жалғастыруға жеткілікті білім алған. Бұл серия бірнеше жыл бойы жалғасты. Коль осы апат кезінде Эклармен жұмысын жалғастырды, көбінесе киножурналдарға қосымша материалдар жасады. Қалған фрагменттерге сүйенсек, "Les Aventures des Pieds Nickelés" сериясы Кольдің мансабындағы ең жақсы жұмысы болуы мүмкін. Ол Луис Фортонның жұмысшы сыныбының комиксі бойынша анархистік жастар тобының қылмыстық әлеммен және заңмен үнемі қақтығысуы туралы. Сериал соғыс салдарынан тоқтатылды, өйткені Éclair Journal студиясы американдық соғыс пропагандасын жасау үшін басып алынды. Коль соғыстың қалған уақытын елге қызмет етумен өткізді. 1918 жылғы 11 мамырда ол ерікті ретінде АҚШ Әуе күштеріне қосылды. Оның ұлы Андре өткен қарашада Американың көлік бөлімшесіне қосылған еді. Соғыс аяқталғаннан кейін Коль 1920 жылғы мамырда Эклардан кетіп, өзінің соңғы маңызды фильмін – "Күшемет пәтер іздеп жүр" ("Fantoche cherche un logement") түсірді. Ол 1921 жылғы сәуірде AGC компаниясы шығарған "Күшемет сарайы" ("La Maison du fantoche") деген атпен жарық көрді. Кәсіби журналдарда оған берілген жалғыз хабарлама – бір жолды сюжеттік сипаттама. Ешкімге Кольдің жұмысы, тіпті басқа француз режиссерлерінің жұмысы да қызығушылық танытпады. Кольдің мансабы аяқталды, өйткені жанды түсірілімдер әлемінде анимациялық фильмнің құнын ақтауға ешқандай мүмкіндік болмады. Ұлы депрессия кезінде Кольдің қаржылық жағдайы нашарлап, ол жылдар бойы қатты кедейлікке ұшырады. Оның әріптесі Жорж Мелиес 1931 жылы Құрмет легионы медалімен марапатталса, Кольдің анимациялық фильмдегі пионерлік жұмысына аз көңіл бөлінді. 1937 жылдың көктемінде 80 жасында оның бетіне шамның жануынан күйік тиді. Қайырымдылық ауруханасында бірнеше ай болған кезде жас киножурналист Рене Жанн Кольдің жұмысын көрсету үшін кинотеатрлық көрсетілім ұйымдастыруға көмектесті, ол 1938 жылғы 19 қаңтарда Шанз-Элизе кинотеатрында өтті, Кольдің өлімінен бір күн бұрын, 81 жасқа толуынан екі апта өткен соң. Қызығы, Жорж Мелиес бірнеше сағаттан кейін қайтыс болды. Кольдің күлі Париждегі Пэр-Лашез зиратының колумбариумында сақталады.