SMS Лейпциг: Неміс Жеңіл Круизерінің Тарихы

Кіріспе

Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының жеңіл крейсері

SMS Лейпциг ("Ең Ұлылық Кемесі Лейпциг") – Лейпциг қаласының атымен аталатын Императорлық Неміс Әскери-теңіз флотының жеті кемесінің алтыншысы. Ол 1904 жылы Бремендегі AG Weser компаниясымен салына бастады, 1905 жылдың наурыз айында суға түсірілді және 1906 жылдың сәуір айында қолданысқа берілді. Он қарудан тұратын негізгі батареясы және екі торпедалық түтікпен қаруланған Лейпциг ең жоғары жылдамдыққа ие болды. Лейпциг өзінің қызметін шетелдегі базаларда өткізді. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Мексика жағалауында теңіз саяхатында болды. Шығыс Азия эскадрильясына қосылғаннан кейін Оңтүстік Америка суларына бағытталды, онда Коронел шайқасына қатысты, онда неміс эскадрильясы британдық екі бронелинейлік крейсерді жеңіп, батырды. Бір айдан кейін ол Фолкленд аралдары шайқасында қайтадан қатысты, онда Шығыс Азия эскадрильясы талқандалды. Лейпциг крейсерлермен қуып жетеліп, батырылды. Оның экипажының көп бөлігі шайқаста қаза тапты, тек 18 адам ғана аман қалды.

Дизайн

1898 жылғы неміс әскери-теңіз заңы флоттың ескі кемелерін – булы корветтерді, қорғалмаған крейсерлерді және авизоларды заманауи жеңіл крейсерлермен ауыстыруды көздеді. Бұл талапты орындайтын алғашқы кемелер, бастапқыда "Газелле" және "Валькирие" деп аталған, Германияның отар империясында флотты барлаушы және станциялық кемелер ретінде қызмет етуге арналған. Олар 1901–1903 жылдары жобаланған "Бремен" түрінен бастап, кейінгі кемелердің негізін қалады. Басты жақсартулар – қосымша қазандықтарды орнатуға және жоғары жылдамдыққа мүмкіндік беретін үлкен корпус болды. "Лейпциг" кемесінің жалпы ұзындығы метр, ені метр, алғы бөлігіндегі сусыру тереңдігі метрді құрады. Оның жобаланған суыруы тоннаны, ал толық жүктемеде тоннаға дейін жетеді. Оның күштік қондырғысы екі үш кеңейімді бу машинасынан тұрады, буы көмірмен қыздырылатын, "Marine" түріндегі су түтік қазандықтарының оннан беріледі. Күштік қондырғысының қуаты жоғары жылдамдыққа ие "Лейпциг" үшін тонна көмірге дейін, ал оның қозғалыс ауқымы шақырымды құрады. Кеме экипажы 14 офицер және 274–287 сарбазды құрады. Кемеде бір ұяда орналасқан он SK L/40 зеңбірегі болды. Екеуі алдыңғы бөлігіндегі бастионда, алтауы орталық бөлігінде, әр жағынан үштен, және екеуі артқы бөлігіндегі бастионда орналастырылған. Зеңбіректер шақырымға дейінгі нысаналарды жоюға қабілетті болды және әр зеңбірекке 150 снарядтан тұратын 1500 оқ-дәрімен жабдықталды. Торпедалық катерлерге қарсы қорғаныс үшін ол жеке орнатылған он Maxim пулеметін алып жүрді. Сонымен қатар, екі торпеда түтігімен бес торпедамен жабдықталған. Олар бортында су астында орналасқан. Кемеге 50 теңіз минасын тасуға да мүмкіндік берілді. Кеме қалыңдығы метрге дейін жететін брондалған палубамен қорғалған. Бастион қабырғаларының қалыңдығы метр, ал зеңбіректер қалыңдығы метрлік зеңбірек қалқандарымен қорғалған.

Қызмет тарихы

"Лейпциг" кемесі "N" келісімшарт атауымен тапсырылды және 1904 жылғы 12 шілдеде Бремендегі AG Weser кеме жасаушылығында салынды, ал 1905 жылғы 21 наурызда суға түсірілді, содан кейін жабдықтау жұмыстары басталды. 1906 жылғы ақпан айына дейін кемедегі жұмыс, қару-жарағын орнатудан басқа, аяқталды, одан кейін кеме құрылыс сынақтарынан өтті. Содан кейін кеме Вильгельмсхавенге қаруларын орнату үшін барып келді. 1906 жылғы 20 сәуірде ол Ашық теңіз флотына қабылданып, маусымның ортасына дейін теңіз сынақтарынан өтті. Осы кезеңде фрегат капитаны (FK – фрегат капитаны) Франц фон Хиппер кеменің алғашқы командирі болып қызмет етті. Кеме алғашқы қызмет кезеңін император Вильгельм II-нің жылдық жазғы круизі кезінде сүйемелдеуші кеме ретінде аяқтады, ол HAPAG лайнерімен саяхаттап жатқан еді. Содан кейін Хиппер кемеден босады.

Шығыс Азиядағы бейбіт өмір жолы

Лейпциг Шығыс Азия эскадрильясына тағайындалды, ал оның экипажы 19 тамызда теңізден тыс сапарға дайындала бастады. Ол 8 қыркүйекте Вильгельмсхавеннен шығып, Голландиялық Шығыс Үндістан аралдарынан өткен соң, 1907 жылы 6 қаңтарда Гонконгқа келді. Сол жерде ол Шығыс Азия эскадрильясының тағы бір мүшесі – қорғалған крейсермен кездесті. 25 қаңтардан 10 наурызға дейін «Лейпциг» Циньдаодағы күзет кемесінде болды. Кейіннен ол Янцзы өзенінің бойында эскадрилья командирі, вице-адмирал Карл фон Кёрпермен бірге жүзіп кетті. Маусым айында ол эскадрильяның қалған крейсерлеріне қосылып, солтүстіктегі порттарды аралады. 1908 жылдың бірінші жартысында Шығыс Азия эскадрильясы Солтүстік Шығыс Азия суларында тағы бір ұзақ круизге шықты. «Лейпциг» тамызда Сары теңізде қысқа сапар жасады; сол айда корветтенкапитан (KK – корвет капитаны) Ричард Энгель кемеге қолбасшылықты алды. Қыркүйек пен қазан айларында ол Қытайдың Шанхай қаласына барып, Янцзы өзенінің бойымен тағы бір сапарға шықты. 17 қарашада ол Германияның атынан Жапонияның Кобе қаласында өткен ірі әскери-теңіз парадында болды. Сол айда КК Карл Хаузер Энгельді кеме капитанынан босатады. 1909 жылдың қаңтар айында «Лейпциг» кемесін Гонконгке жөндеуге апарып, жөндеу жұмыстары аяқталған соң Германия Самоасына жөнелту туралы бұйрық алды. Германия билігіне қарсы тәртіпсіздіктер басталуы мүмкін еді, ал отаршылдық губернаторы Вильгельм Сольф Шығыс Азия эскадрильясынан көмек сұрады. Гонконгтан ол Филиппиндегі Манилаға барды; онда Кёрпер Самоаға сапарға шыққан кемеге отырды. Кеме 19 наурызда Неміс Самоасының астанасы Апияға келді. 28-і күні оған жеңіл крейсер, канонерлік қайық, сондай-ақ 100 жергілікті полиция қызметкерін алып жүретін «Титания» пароходы қосылды. Бұл қозғалысты басқарған жергілікті басшыны және оның кейбір жақтастарын «Ягуар» кемесімен Сайпанға алып кетіп, сонда жер аударылды. Кемелер сәуір айына дейін Самоа жағалауында қарауылдады, бірақ мамыр айының басында кемелер тарап кетті. «Аркона» мен «Титания» 6 мамырда кетіп, «Лейпциг» Кёрперді Фиджидің Сува қаласына алып барды, ол 14-17 мамырда тоқтады. Сол жерден ол басқа кемеге отырып, үйіне қайтып оралды. Содан кейін «Лейпциг» қысқа уақытқа Самоаға оралды, бірақ 21 мамырда қорғалмаған крейсермен ауыстырылды. Сол жерден «Лейпциг» Америка Самоасындағы Паго-Пагоға жүзіп, Апиаға қысқа уақыт тоқтап, Циньдаоға жөнелтілді. Жылдың қалған бөлігінде «Лейпциг» эскадрильяның флагманы – бронекермен бірге солтүстік суларда жүрді. 1910 жылдың басында «Лейпциг» пен «Шарнхорст» Гонконгте гарматалық қайықты кездестіріп, үш кеме оңтүстікке қарай сапар шегеді. «Лейпциг» пен «Шарнхорст» бірге, кейде «Лухпен» бірге Сиамға және Оңтүстік Қытай теңізіндегі түрлі порттарға барды. Осы кезеңде, ақпан айында, ФК Герман Шрёдер кеме командирі ретінде Хьюзердің орнын басады. Содан кейін екі крейсер сәуір мен мамыр айларында Жапонияға бару үшін солтүстікке қарай жүзіп кетті. «Лейпциг» шілдеде Янцзы өзенінен Ханкоуға дейін жүзіп, онда тәртіпсіздіктер болды. 1911 жылдың басында «Лейпциг» пен бронекер Калькуттаға (Индия) шығыс Азияға саяхатқа шыққан ханзада Вильгельммен кездесуге барды. Кемелер 31 қаңтарда сол жерге жетті, бірақ бұл аймақта обаның таралуы Вильгельмді қалған сапарын тоқтатуға мәжбүр етті. Наурыз айында жаңа эскадрилья командирі контр-адмирал Гюнтер фон Кросигк кемеге отырып, Жапонияға сапармен барды, онда ол император Мэйдзимен кездесті. Кейінгі айларда «Лейпциг» Жапония мен Сібірдегі бірнеше портқа барды. Тамыз айының ортасында Ресейдің Владимир шығанағында болған кезде Шрёдер Агадир дағдарысы салдарынан Франциямен арадағы шиеленістің артқанын білді; Ресейлер телеграф желілерін кесіп тастады, сондықтан ол Германиямен байланыса алмады. Кемеге Кросигк эскадрильясын Үнді мұхитына жібермекші екендігі туралы бүлінген сымсыз хабар келді, бірақ растауды іздеу үшін ол «Лейпцигті» Ресейдің Владивосток қаласына жіберді, Францияның одақтасы портқа кіру қаупіне қарамастан. «Лейпциг» 15-18 тамыз аралығында портта қалып, Германиямен телеграф алмасты; сол кезде дағдарыс өтті, ал Кроссигк эскадрильясын Оңтүстікке, Сары теңіз арқылы алып кетуге шешім қабылдады, 15 қыркүйекте Циньдаоға жетті. 1911 жылы 10 қазанда Қытайда Цин билігіне қарсы революция болды. Қақтығыстар елдегі шетелдік мүдделерге қауіп төндіргендіктен, Кроссигк басқа да бірнеше әскери-теңіз флоттары сияқты эскадрильяның кемелерін неміс азаматтарын қорғауға жіберді. «Лейпциг» «Тигр» және … кемелерін күшейтуге жіберілді, ал «Гнайзэнау» Нанкинге, ал гарматалық қайық Ханкоуға жіберілді. Қытайда құрылған халықаралық күштерге Жапонияның контр-адмиралы Кавасима Рейдзиро қолбасшылық етті. Кемелер жағаға десант тобын жіберіп, шетелдік мүлікті қорғады және әйелдер мен балаларды Шанхайға эвакуациялады, бірақ шетелдіктерге жасалған шабуылдар болған жоқ. Кросигк кемеде болған «Лейпциг» қараша айында Янцзыдағы су деңгейінің төмендеуіне байланысты Ханкоудан кетуге мәжбүр болды және Шанхайда «Гнайзэнаумен» қосылды. «Лейпциг» келесі бірнеше ай бойы Циньдао мен елдің революциядан зардап шеккен аймақтары арасында жүрді. Бұл іс-шаралар 1912 жылдың тамыз айының басында аяқталды, ал 7 тамызда ол Владивосток (Ресей) және Жапониядағы түрлі порттарда тоқтаған сапарды бастады. Сол жерде ол Мэйдзидің жерлеу рәсіміне қатысты. Жыл соңына қарай «Лейпциг» Шанхайға оралды. 1913 жылдың басында ол Қытайдың орталық жағалауындағы қалаларды аралады. Наурыз айында Йоханн Зигфрид Хаун кемеге қолбасшылықты алды; ол оның соңғы капитаны болды. Оның экипажы шілде және тамыз айларында Нанкин маңындағы императорлық және республикалық күштер арасындағы ауыр шайқастарды бақылады. Кеме қыркүйек айында Циньдаоға жөндеуге келді, ол қазан айына дейін жалғасты. Содан кейін ол Оңтүстікке жүзіп, Филиппинге барды. 1914 жылдың мамыр айында «Лейпциг» Мексика революциясы кезінде Германия мүдделерін қорғау үшін Мексиканың Тынық мұхиты жағалауында жүзіп жүрген жеңіл крейсерді алмастыру туралы бұйрық алды. Ол 7 шілдеде Масатланға (Мексика) келді, онда «Нюрнберг» және … крейсерлерімен кездесті; үш неміс крейсері елдегі шетелдіктерді эвакуациялау үшін басқа елдердің кемелерімен бірлесіп жұмыс істеді. Мексикада телеграф желілері үзілгендіктен, неміс кемелері Еуропадағы шілде дағдарысы туралы 31 шілдеге дейін білмеді, сол кезде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған еді. «Лейпциг» 40 азаматты бейтарап АҚШ-тың «Калифорния» бронекеріне аударды, содан кейін соғыс операцияларына дайындық жұмыстарын бастады.

Leipzig was assigned to the East Asia Squadron, and her crew began preparations for the voyage overseas on 19 August. She sailed from Wilhelmshaven on 8 September and, after passing through the Dutch East Indies, arrived in Hong Kong on 6 January 1907. There, she met the protected cruiser , another member of the East Asia Squadron. From 25 January to 10 March, Leipzig lay as a guard ship at Qingdao, the capital of the Jiaozhou Bay Leased Territory. She later steamed up the Yangtze river with the squadron commander aboard, Vizeadmiral (VAdm—Vice Admiral) Carl von Coerper; the gunboat and the torpedo boat accompanied Leipzig on the trip. In June, she joined the rest of the cruisers of the squadron for a tour of northern ports in the region. In the first half of 1908, the East Asia Squadron embarked on another lengthy cruise in northern East Asian waters. Leipzig made a shorter voyage in the Yellow Sea in August; that month, Korvettenkapitän (KK—Corvette Captain) Richard Engel took command of the ship. In September and October, she visited Shanghai, China, and made another trip up the Yangtze. On 17 November, she represented Germany at a major naval review held in Kobe, Japan. That month, KK Karl Heuser relieved Engel as the ship's captain. Leipzig was dry docked at Hong Kong for periodic maintenance in January 1909, and while there, she received orders to sail to German Samoa after the work was completed. Unrest against German rule threatened to break out, and the colonial governor, Wilhelm Solf, requested assistance from the East Asia Squadron. From Hong Kong, she proceeded to Manila in the Philippines; there, Coerper came aboard the ship for the voyage to Samoa. The ship arrived in Apia, the capital of German Samoa, on 19 March. By the 28th, she had been joined by the light cruiser and the gunboat , along with the steamer Titania, which carried a contingent of 100 local police. The local chief who had led the movement and some of his supporters were taken aboard Jaguar to Saipan, where they were exiled. The ships patrolled off Samoa through April, but by early May, the ships began to disperse. Arcona and Titania departed on 6 May, while Leipzig took Coerper to Suva, Fiji, stopping there from 14 to 17 May. There, he transferred to another vessel to return home. Leipzig then briefly returned to Samoa, though she was replaced by the unprotected cruiser on 21 May. From there, Leipzig steamed to Pago Pago in American Samoa, made a brief stop in Apia, before departing for Qingdao, arriving there by way of Pohnpei and Manila on 29 June. For the rest of the year, Leipzig cruised with the squadron flagship, the armored cruiser , in northern waters. In early 1910, Leipzig and Scharnhorst met the gunboat in Hong Kong, and the three vessels embarked on a voyage south. Leipzig and Scharnhorst cruised together, at times with Luchs, to visit Siam and various ports in the South China Sea. During this period, in February, FK Hermann Schröder arrived to take Heuser's place as the ship's commander. The two cruisers then steamed back north to visit Japan in April and May. Leipzig made another voyage up the Yangtze in July, steaming as far as Hankou, where unrest had broken out. Leipzig and the armored cruiser steamed to Calcutta, India, in early 1911 to meet Crown Prince Wilhelm, who was on a tour of East Asia. The ships arrived there on 31 January, but an outbreak of plague in the area led Wilhelm to cancel the rest of his trip. In March, the new squadron commander, Konteradmiral (Rear Admiral) Günther von Krosigk, came aboard the ship to make a visit to Japan, where he met Emperor Meiji. Over the following months, Leipzig visited a series of ports in Japan and in Siberia. While she was in Vladimir Bay in Russia in mid August, Schröder learned of heightened tensions with France as a result of the Agadir Crisis; the Russians had severed the telegraph lines, however, so he could not communicate with Germany. The ship received a garbled wireless message that indicated Krosigk was to deploy his squadron to the Indian Ocean, but seeking confirmation, he dispatched Leipzig to Vladivostok, Russia, despite the risk of entering the port of France's ally. Leipzig remained in the port from 15 to 18 August, exchanging telegraphs with Germany; by that time, the crisis had passed, and Krosigk decided to take his squadron south, through the Yellow Sea, before arriving in Qingdao on 15 September. On 10 October, the 1911 Revolution broke out against Qing rule in China; since the unrest threatened foreign interests in the country, Krosigk deployed the ships of the squadron to defend German nationals, as did several other navies. Leipzig was sent to reinforce the gunboats Tiger and , while Gneisenau was sent to Nanking and the gunboat to Hankou. Command of the international force assembled in China was given to the Japanese Rear Admiral Kawashima Reijirō. The ships sent landing parties ashore to defend foreign holdings, and they evacuated women and children to Shanghai, though Chinese attacks on foreigners did not materialize. Leipzig, which by then had Krosigk aboard, was forced to leave Hankou in November due to falling water levels in the Yangtze, and she joined Gneisenau in Shanghai. Leipzig spent the next several months cruising between Qingdao and the areas of the country beset by revolution. These activities concluded in early August 1912, and on 7 August, she began a trip that included stops in Vladivostok, Russia, and various ports in Japan. While there, she was present for the funeral ceremonies for Meiji. By the end of the year, Leipzig had returned to Shanghai. In early 1913, she visited cities along the central Chinese coast. In March, Johann Siegfried Haun took command of the ship; he was to be her final captain. Her crew observed heavy fighting between imperial and republican forces around Nanking in July and August. The ship returned to Qingdao in September for an overhaul that lasted into October. She thereafter cruised south and visited the Philippines. In May 1914, Leipzig received orders to replace the light cruiser which was cruising off the Pacific coast of Mexico to protect German interests during the Mexican Revolution. She arrived off Mazatlán, Mexico, on 7 July, where she met Nürnberg and the cruiser ; the three German cruisers operated in concert with vessels from other navies to evacuate foreigners in the country. Because telegraph lines had been cut in Mexico, the German vessels did not learn of the July Crisis in Europe until 31 July, by which time World War I had broken out. Leipzig transferred forty civilians to the neutral US armored cruiser California and then made preparations for wartime operations.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Лейпциг Мексикадағы Магдалена шығанағына бекініп, жағдайдың дамуын күтті, ал 5 тамызда Хаун Германия мен Ұш Антанта арасындағы соғыс жағдайы жарияланғанын білді. Белгіленген жұмылдыру жоспары Шығыс Азия эскадрильясының кемелерін біріктіруді көздеген, бірақ Лейпцигке көмір тасымалдаушы кемелердің қолдауы жетіспеді. Ол Сан-Францискода көмірді алу үшін тоқтады, бірақ АҚШ-тың бейтараптық заңдарын қатаң сақтауына байланысты бункерлерін толыққанды толтыра алмады. Сондықтан Хаун британдық сауда кемелеріне қарсы шабуылдық кампания жүргізуге шешім қабылдады. Тиісті нысаналардың болмауы Хаунды 17 тамызда көмір алу үшін оңтүстікке, Калифорния шығанағына қарай жылжуға мәжбүр етті. Бір аптадан кейін Лейпциг қант тасымалдап жүрген британдық жүк кемесін батырып, 28-і күні Перу жағалауына бет бұрды. 8 қыркүйекте ол бейтарап Мексикадағы Гуаймас портына тоқтап, жаңа көмір жүктеп алды. Екі күннен кейін, Германия теңіз командалығының нұсқауларына сәйкес, ол оңтүстікке қарай жол тартты. 11 қыркүйекте ол британдық мұнай танкерін тоқтатып, батырды. Галапагос аралдарына тоқтаған ол неміс сауда кемесінен көмір алып, «Эльсинор» экипажын жағаға түсірді. Аймақта британдық эскадрильяның болуы туралы хабарлар Лейпцигті кетуге мәжбүр етті. Содан кейін кеме экипажға қатты ластанған қазандық құбырларын тазалауға мүмкіндік берді, сосын Пасха аралына сапарын жалғастырды. 14 қазанда ол Шығыс Азия эскадрильясының қалған бөлігімен қосылды, ол кезде бөлім вице-адмирал Максимилиан фон Шпее басқаруында болды. Ол кезде Лейпцигте үш көмір тасымалдаушы кеме болды. 18 қазанда эскадрилья Оңтүстік Америкаға қарай жолға шықты, жолда Хуан Фернандес аралдарында тоқтады, ал 26 қазанда Мас-а-Фуэраға жақындады. Содан кейін олар Чилидің Вальпараисо қаласына бағытталды, онда британдық крейсер Коронель портына бекінгенін көрсететін ақпарат алды. Шпее британдық кеме порттан шығарда оған тұзақ құрып, Коронельге баруды шешті. «Глазго» крейсеріне бронелі крейсерлер қосылды.

Leipzig anchored at Magdalena Bay in Mexico to await developments, and on 5 August, Haun learned of the state of war between Germany and the Triple Entente. The established mobilization plan called for the ships of the East Asia Squadron to unite, but Leipzig lacked collier support. She stopped in San Francisco to take on coal, but was unable to fully replenish her bunkers due to the United States' strict adherence to neutrality laws. Haun therefore decided to embark on a commerce raiding campaign against British merchant shipping. The lack of suitable targets led Haun to move south to the Gulf of California on 17 August to take on more coal. A week later, Leipzig sank a British freighter carrying sugar and then proceeded to the Peruvian coast by the 28th. She stopped in Guaymas in neutral Mexico to take on a fresh load of coal on 8 September. She got underway two days later, headed further south in accordance with instructions from the German naval command, and on 11 September she stopped and sank the British oil tanker She called in the Galápagos Islands to take coal from a German merchant ship and put Elsinores crew ashore. Reports of a British squadron in the area forced Leipzig to leave. The ship thereafter stopped to allow the crew to clean her badly fouled boiler tubes, before resuming her voyage to Easter Island. There, on 14 October, she joined the rest of the East Asia Squadron, by which time the unit was under the command of VAdm Maximilian von Spee. By that time, Leipzig had accumulated a group of three colliers. On 18 October, the Squadron departed, bound for South America; they stopped in the Juan Fernández Islands while en route, and by 26 October, they were approaching Mas a Fuera. They then steamed to Valparaiso, Chile, where they received intelligence that indicated that the British cruiser was anchored in Coronel. Spee decided to proceed to Coronel to ambush the British ship when it left port. Glasgow was in fact joined by the armored cruisers and .

Коронел шайқасы

Коронелден қашықта теңізді күзетіп жүргенде Лейпциг чилилік баркты тоқтатып, тексерді, бірақ ол бейтарап кеме болғандықтан және контрабанда тасымалдамағандықтан, немістер оны жіберді. 1 қарашада сағат 16:00-де Лейпциг алыстан түтін жолын байқады, содан кейін 16:17-де екінші кеме, ал 16:25-те үшінші кеме көрінді. Британдықтар да шамамен сол уақытта Лейпцигті байқады, екі эскадрилья да шайқасқа дайындалып, тізім құрды. Лейпциг неміс тізімінде екі бронекрейсерден кейін үшінші кеме болды. 18:07-де Шпее «Оң жақтан атуды бастау» бұйрығын берді, яғни әр кеме өз қарсыласына шабуылдайды дегенді білдірді; немістер 18:34-те бірінші болып атыс ашты. Шарнхорст пен Гнайзенау британдық кемелерді тез жойды, ал Лейпциг Гласгоуға сәтті тигізе алмады. 18:49-да Глазго Лейпцигке тиді, бірақ снаряд жарылмады. Лейпциг пен Дрезден Глазгоуді бес рет атты, содан кейін Шпее Лейпцигке «Жақсы үміт» кемесіне жақындап, торпедамен шабуылдауды бұйырды. Жаңбыр кемеге көрінбейтіндей етіп, жамылды, Лейпциг «Жақсы үміт» орнына жеткенде, ол суға батып кеткен еді. «Жақсы үміт» батқанын білмей, Лейпциг экипажы құтқару жұмыстарын ұйымдастырмады. 20:00-ге қарай Лейпциг қараңғыда Дрезденмен кездесті, екеуі де бастапқыда бірін-бірін жау кеме деп қателесті, бірақ тез арада кім екенін анықтады. Лейпциг шайқастан зардап шекпестен шықты, экипаж мүшелерінің арасында жараланғандар болған жоқ. Коронел шайқасынан кейін Шпее Вальпараисоға одан әрі бұйрық алу үшін қайтуға шешім қабылдады; Шарнхорст, Гнайзенау және Нюрнберг портына кірсе, Лейпциг пен Дрезден көмір тасымалдайтын кемелерді Мас-а-Фуэраға сүйемелдеді. Шығыс Азия эскадрильясының қалған бөлігі 6 қарашада оларға қосылды; крейсерлер көмір және басқа да жабдықтармен жабдықтады. 10 қарашада Лейпциг пен Дрезден Вальпараисоға жіберілді, олар 13-і күні жетті. Бес күннен кейін олар Робинзон Крузо аралының батысында эскадрильяға қосылды; біріктірілген эскадрилья 21 қарашада Пенас шығанағына жетті. Сол жерде олар көмір толтырып, мұхит айналып, Хорн мүйісінен өтуге дайындалды. Коронелдегі жеңіліске қатты ренжіді, британдықтар вице-адмирал Доветон Стюрди басшылығында күшті бронекрейсерлерді Шпее кемелерін іздеп, жоюға жіберді. Олар 11 қарашада Ұлыбританиядан шығып, 7 желтоқсанда Фолкленд аралдарына жетті, жолдарында оларға бронекрейсерлер, жеңіл крейсерлер және зардап шеккен Глазго қосылды.

While patrolling off Coronel, Leipzig stopped a Chilean barque and searched her, but since she was a neutral vessel, and not carrying contraband, the Germans let her go. At 16:00 on 1 November, Leipzig spotted a column of smoke in the distance, followed by a second ship at 16:17, and a third at 16:25. The British spotted Leipzig at approximately the same time, and the two squadrons formed into lines of battle. Leipzig was the third ship in the German line, behind the two armored cruisers. At 18:07, Spee issued the order "Fire distribution from left", meaning that each ship would engage its opposite number; the Germans fired first, at 18:34. Scharnhorst and Gneisenau quickly wrecked their British counterparts, while Leipzig fired at Glasgow without success. At 18:49, Glasgow hit Leipzig, but the shell was a dud and did not explode. Leipzig and Dresden hit Glasgow five times before Spee ordered Leipzig to close with the stricken Good Hope and torpedo it. A rain squall obscured the ship, and by the time Leipzig reached Good Hopes position, the latter had sunk. Unaware of the sinking of Good Hope, no rescue operations were mounted by Leipzigs crew. By 20:00, Leipzig encountered Dresden in the gathering darkness, and the two initially mistook each other for hostile warships, though they quickly established their identity. Leipzig emerged from the battle essentially unscathed, and with no wounded crewmen. In the aftermath of the Battle of Coronel, Spee decided to return to Valparaiso to receive further orders; while Scharnhorst, Gneisenau, and Nürnberg went into the harbor, Leipzig and Dresden escorted the colliers to Mas a Fuera. The rest of the East Asia Squadron joined them there on 6 November; the cruisers restocked their coal and other supplies. On 10 November, Leipzig and Dresden were sent to Valparaiso, arriving on the 13th. Five days later, they rejoined the Squadron approximately west of Robinson Crusoe Island; the unified Squadron then proceeded to the Gulf of Penas, arriving on 21 November. There, they coaled and prepared to make the long voyage around Cape Horn. The British, shocked by their defeat at Coronel, had meanwhile dispatched the powerful battlecruisers and , under the command of Vice Admiral Doveton Sturdee, to hunt down and destroy Spee's ships. They departed Britain on 11 November and reached the Falkland Islands on 7 December, having been joined on the way by the armored cruisers , , and and the light cruisers and the battered Glasgow.

Фолкленд аралдары шайқасы

26 қарашада Шығыс Азия эскадрильясы Пенас шығанағынан шығып, Хорн мүйісі мен Атлант мұхитына қарай бағыт алды және 2 желтоқсанда мүйіске жетті. Мүйістен тыс жерде «Лейпциг» канадтық «Drummuir» желкенді кемесін олжа ретінде алды; кеме көмір тасымалдаған, ол Пиктон аралындағы «Баден» және «Санта-Изабел» көмір тасымалдаушы кемелеріне ауыстырылды. 6 желтоқсан күні түнінде Шпи кеме командирлерімен Фолкленд аралдарына шабуыл жасау жоспары бойынша кеңес өткізді; Хаун, «Гнейзенау» және «Дрезден» командирлерімен бірге жоспарға қарсы болды және Ла-Платадан сауда соғысын жүргізу үшін Фолкленд аралдарын айналып өтуді ұсынды. Дегенмен, Шпи 8 желтоқсан таңында Фолкленд аралдарына шабуыл жасау туралы шешім қабылдады. Немістер 8 желтоқсан таңында Фолкленд аралдарының астанасы Порт-Стенлиге жақындады; британдықтар оларды тез байқап, оларды қарсы алуға шығу үшін бу көтерді. Шпи бастапқыда бұл түтін бұлттарын британдықтардың немістердің иеленуіне жол бермеу үшін көмір қорын өртегені деп ойлады. Күшті британдық эскадрильяның бар екенін түсінгенде, шабуылдан бас тартып, қашуға бет бұрды. Британдықтар тез порттан шығып, оларды қуа жөнелді. 12:55-ке қарай, соғыс крейсерлері кері шегініп келе жатқан немістерді қуып жетіп, неміс желісінің соңғы кемесі «Лейпцигке» атыс ашты, бірақ ол зақым алмады. Шпи 13:15-те «Лейпциг босатылды» деген сигнал берді және бес минуттан кейін басқа жеңіл крейсерлерге қашуға бұйрық берді, ал «Шарнхорст» пен «Гнейзенау» оларды қуа жөнелгендерге қарсы бұрылып, олардың қашуын қамтамасыз етуді үміттенеді. Стурди өз крейсерлерін «Нюрнберг», «Дрезден» және «Лейпцигті» қуалауға жіберді. «Глазго» «Лейпцигті» қуалай бастап, тез жетіп, 14:40-та атыс ашты. Шамамен жиырма минуттық атыстан кейін «Лейпциг» соққыға ұшырады; ол қашықтықты арттыру үшін солға бұрылды, содан кейін толық жағын қолдану үшін оңға бұрылды. Соңғы атыста екі кеме де бірнеше рет зақымданып, «Глазгоны» күшті бронекрейсерлердің артына шегінуге мәжбүр етті. «Лейпциг» «Корнуолл» және «Глазго» тарапынан қатты зақымданып, өртке түсті; дегенмен ол әрекетте болды және күресуді жалғастырды. Ұрыс барысында «Лейпциг» «Корнуоллға» он сегіз рет соққы берді, бұл сол жаққа айтарлықтай еңкейді. Ол британдық кемелерге үш торпеда атып, бірақ ешқайсысы да тимеді. 19:20-да Хаун өзінің қираған кемесін батыруға бұйрық берді; британдықтар жақындап, қираған крейсерге жақын қашықтықтан атыс ашты, көптеген экипаж мүшелерін өлтірді. Британдықтар сондай-ақ тірі қалғандарға толы қайықты жойды, олардың барлығы да қаза тапты. «Лейпциг» ақыры 21:05-те аударылып, суға батты, Хаун әлі де бортында болды. Мұздай судан тек он сегіз адам ғана құтқарылды.

On 26 November, the East Asia Squadron departed the Gulf of Penas, bound for Cape Horn and the Atlantic and reached the Cape on 2 December. While off the Cape, Leipzig took the Canadian sailing ship Drummuir as a prize; the ship was carrying of coal, which was transferred to the colliers Baden and Santa Isabel at Picton Island. On the night of 6 December, Spee held a conference with the ship commanders to discuss his proposed attack on the Falklands; Haun, along with the commanders from Gneisenau and Dresden, opposed the plan and favored bypassing the Falklands to wage commerce war off La Plata. Nevertheless, Spee made the decision to attack the Falklands on the morning of 8 December. The Germans approached Port Stanley, the capital of the Falklands, early on the morning of 8 December; the British quickly spotted them, and raised steam to go out and meet them. Spee initially thought the smoke clouds to be the British burning their coal stocks to prevent the Germans from seizing them. Upon realizing the presence of the powerful British squadron, he broke off the attack and turned to flee. The British quickly steamed out of the harbor in pursuit. By 12:55, the battlecruisers had caught up to the retreating Germans, and opened fire on Leipzig, the last ship in the German line, though she was not hit. Spee signaled "Leipzig released" at 13:15 and five minutes later instructed the other light cruisers to flee while Scharnhorst and Gneisenau turned on their pursuers, in the hope that he could cover their escape. In response, Sturdee sent his cruisers to chase down Nürnberg, Dresden, and Leipzig. Glasgow pursued Leipzig, and quickly caught up, opening fire by 14:40. After about twenty minutes of firing, Leipzig was hit; she turned to port to open the range, before turning to starboard in order to bring her full broadside into action. In the ensuing action, both ships were hit several times, forcing Glasgow to break off and fall behind the more powerful armored cruisers. Leipzig was battered severely by Cornwall and Glasgow and set on fire; she nevertheless remained in action and continued to fight. In the course of the engagement, Leipzig hit Cornwall eighteen times, causing a significant list to port. She fired three torpedoes at the British ships, but failed to score any hits with them. At 19:20, Haun issued the order to scuttle his wrecked ship; the British approached and opened fire on the stricken cruiser at close range, killing large numbers of the crew. The British also destroyed a cutter filled with survivors, killing all of them. Leipzig finally capsized and sank at 21:05, with Haun still aboard. Only eighteen men were pulled from the freezing water.