Кіріспе

Бұл мақалада Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс бронетехникасының өндіріс көрсеткіштері тізімделген. Көлік құралдарына танктер, өздігінен жүретін артиллерия, шабуылдық зеңбіректер және танктерге қарсы құралдар жатады. Егер 1939 жылғы өндіріс туралы деректер келтірілсе, олар 1939 жылдың қыркүйегінен бастап есептеледі; яғни, тек соғыс жылдарындағы өндіріс ғана ескеріледі.

I танкі

Panzer I Соғысқа дейінгі кезеңде: 1893 корпус жасалған. Олардың 1867-сі мұнаралармен жабдықталды, ал қалғандары басқару машиналары ретінде қолданылды. Бұл жеңіл қаруланған және брондалған танктер жаттығу машиналары ретінде көзделіп, бірақ әскерилер күткеннен бұрын соғыс басталғандықтан, жауынгерлік қимылдарда пайдаланылды.

Фердинанд/Сөлең

Фердинанд/Элефант (Sd. Kfz. 184, және Panzerjäger Tiger (P) деп белгілі) Porsche-тың VK 4501 (P) шассиін пайдаланды, ол күрделі Porsche жасаған қозғалтқышының салдарынан жобасы қабылданбас бұрын өндірілген. Оның орнына Henschel дизайны таңдалды, ол кейін Tiger болып дамыды. Соңғы жетектің генераторларын және электр моторларын іске қосу үшін екі сумен салқындатылған Maybach HL120 V12 қозғалтқышы орнатылды. Бұл шассидің үстіне алға қаратылған 88 мм L/71 зеңбірегі орнатылды. 1943-1944 жылдары Фердинанд Sd. Kfz. 184 – 90+1 прототип, Элефант Sd. Kfz. 184 – 48 дана, қалған Фердинандтардан қайта құрылған.

Танк өндірісінің дамуы

Германияда танктарды жасау 1934 жылы Версаль келісімін бұза отырып басталды. Неміс өнеркәсібі көптеген жылдар бойы қару-жарақ өндірмеген, сондықтан болатты қатайту және қару-жарақ өндіруге қажетті құралдарды әзірлеу үшін уақыт керек болды. Алғашқы жасалған танк түрі – екі адамдық Panzer I жеңіл танкі болды, ол Крупп зауытында оқу машинасы ретінде жобаланып, өндірілді. Ол жауынгерлік қимылдарда қолдануға арналмаған; керісінше, неміс армиясының негізгі танкiсi Panzer III болуы тиіс еді, бірақ оның дамуы мен өндірісі кешіккендіктен, аралық үлгі – Panzer II танкiсiн өндіруге көшті, ол келесі жылы өндіріске енгізілді. Келесі соғыста танктер қалай қолданылатыны әлі белгісіз болды, сондай-ақ танктер арасындағы шайқастың маңыздылығы да анық емес еді; кейбір әскери теоретиктер танктердің жаяу әскерге көмек ретінде қолданылатынын көз алдында елестетті. Heer армиясының атты әскер бөлімі танктердің басты қызметін барлау деп есептеді. Бұл Германияның бронетанкілік соғыс жақтастарының, атап айтқанда Хайнц Гудериан, Вильгельм Риттер фон Тома және Вальтер фон Райхенау идеяларына қатысты келеңсіздік тудырды. 1937-1938 жылдары алғашқы Panzer III және Panzer IV орта танктері пайда бола бастады. Чехияда жасалған танктерді есептемегенде, 1939 жылдың 1 қыркүйегінде Польшаға жасалған шабуылда Германияның бронетанкілік күші 3195 танкіден тұрды, олар тең бөлініп, Пз I оқу танкісі және Пз II жеңіл танкiсi болды; негізгі шайқас танктерінің ішінде Польшаға шабуыл кезінде тек 98 Пз III және 211 Пз IV қызметте болды, ал 215 танк әртүрлі үлгілерде, басқару танктері ретінде қолдануға болатын, олардың негізгі қаруы алынып, қосымша байланыс құралдары орнатылғаннан кейін пайдаланылды.

Өндірісті бақылау

Германияда танк өндірісі 1934 жылы басталды. Наци партиясының мемлекеттік сатып алу процесіне араласуы және әскери қару-жарақпен камтамасыз ету мақсатымен байланысы жоқ саяси факторлардың ықпалынан, танк өндірісіне келісімшарт алған компаниялардың жаппай өндірістегі тәжірибесі шектеулі болды. Құрастыру желісі технологиясында мол білімі мен мүмкіндігі бар Форд пен Опель сияқты екі өндірушіге конкурстық процесте қатысуға рұқсат берілмеді. Қорқыту мен мәжбүрлеу арқылы Геринг наци партиясының болат және қару-жарақ өндірісімен айналысатын жекеменшік кәсіпорындарға бақылауын кеңейте алды. 1938 жылға қарай, бұл бақылауға маңызды шикізаттың үлестірілуі, зауыттардың қоймасы, жұмыс уақыты, еңбекақы ставкалары, жұмыс жағдайлары, жаңа ғимараттар салу және станоктарды кеңейту, өндіріс орындары мен акциялар бойынша дивидендтер кірді. Барлық компаниялар танк өнеркәсібінің экономикалық кеңесіне мүше болуға міндеттелді, ол өнеркәсіпке қатысты барлық мәселелерді шешті.

Неміс танк өндірісінің орналасуы

Германиядағы танк өндірісі бір ғана географиялық орналасқан жерге шоғырланбаған еді. Ірі зауыттар Нюрнберг, Кассель, Брансвик, Магдебург және Берлинде орналасқан. Дегенмен, танк компоненттерін өндірушілердің географиялық шоғырлануы болды, мысалы, қозғалтқыштар мен беріліс қораптары Фридрихшафенде, корпус, мұнаралар және зеңбіректер Рур аймағында, резеңке жүріс бөліктері Ганноверде, ал аспаптар Берлинде орналасқан. Бұл орындар тоқтатылса, неміс танк өндірісі үшін ықтимал тосқауыл нүктесіне айналуы мүмкін еді.

Неміс танкілік проблемасы

Соғыс барысында одақтастар Германияның өнімділігін анықтау үшін үздіксіз күш-жігер жұмсады және оған екі басты жолмен ұмтылды: дәстүрлі барлау және статистикалық бағалау. Көптеген жағдайларда статистикалық талдау дәстүрлі барлаудан айтарлықтай жақсы нәтиже берді. Кейбір жағдайларда дәстүрлі барлау статистикалық әдістермен бірге қолданылды, мысалы, D күніне дейін Panther танкілерінің өндірісін бағалау кезінде. Одақтастардың басшылық құрылымы Италияда көрілген Panther танкілерін ерекше ауыр танк деп есептеді және олардың Солтүстік Францияда тек аз ғана санында кездесетінін күтті, дәл Тунистегі Tiger I танкісі сияқты. АҚШ армиясы "Шерман" танкісінің, олар күткен неміс "Mk III" және "IV" танкілеріне қарсы жақсы өнер табатынына сенімді болды. Солтүстік Францияға десант түсірілер алдында, панцер дивизияларында көптеген Panther танкілері қолданылып жатқаны туралы хабарлар тарады. Бұл ақиқат па екенін анықтау үшін одақтастар Panther танкілерінің санын бағалауға тырысты. Олар үшін тұтқынға алынған немесе жойылған неміс танкілеріндегі сериялық нөмірлерді пайдаланды. Басты нөмірлер – беріліс қораптарының нөмірлері болды, себебі олар екі үздіксіз тізбек бойынша жүйеленген. Шасси мен қозғалтқыш нөмірлері де қолданылды, бірақ оларды пайдалану қиынға түсті. Талдауды тексеру үшін басқа да түрлі компоненттер қолданылды. Осыған ұқсас талдаулар тізбектелген нөмірленген шиналарға да жасалды. Panther танкілерінің дөңгелектерін талдау нәтижесінде қолданылып жатқан дөңгелек қалыптарының санына бағалау жасалды. Британдық дөңгелек жасаушылармен болған әңгімелер осы қалыптардан қанша дөңгелек жасауға болатынын бағалауға мүмкіндік берді. Бұл өз кезегінде әр айда шығарылатын Panther танкілерінің жалпы санын анықтады. Екі танкінің дөңгелектерін талдау нәтижесінде, 1944 жылдың ақпан айында ғана 270 Panther танкісі шығарылғаны анықталды, бұл бұрынғы күдіктерден әлдеқайда көп. Соғыстан кейін неміс деректерінде 1944 жылдың ақпан айындағы өндіріс 276 танкіні құрады. Статистикалық тәсіл дәстүрлі барлау әдістерінен әлдеқайда дәл екенін көрсетті, ал "неміс танк проблемасы" деген тіркес қолданылған статистикалық талдаудың сипаттамасы ретінде қабылданды.