Кіріспе

Мемлекеттік немесе үкіметтік ұйымдарды бизнес-корпорацияларға трансформациялау

Корпорациялау – мемлекеттік активтерді, үкіметтік мекемелерді, қоғамдық ұйымдарды немесе коммуналдық ұйымдарды корпорацияларға трансформациялау және қайта құрылымдау процесі. Корпорациялаудың нәтижесі – мемлекеттік корпорациялардың (немесе коммуналдық корпорациялар сияқты басқа да мемлекеттік деңгейдегі корпорациялардың) құрылуы, онда үкімет корпорация акцияларының көп бөлігіне ие болады. Корпорациялау ұйымның тиімділігін арттыру, оның қызметін коммерцияландыру, корпоративтік және бизнес-басқару техникаларын мемлекеттік функцияларға енгізу мақсатында немесе ішінара немесе толық жекешелендіруге дайындық ретінде жүзеге асырылады.

Тарих

1980 жылдары неолибералды экономикалық реформалар мен Жаңа мемлекеттік басқару мемлекеттік қызмет реформасына бет бұру көптеген елдерде мемлекеттік функцияларды жекешелендіруге алып келді. Корпоративтендіру жекешелендіруге қарай жасалған аралық қадам ретінде қарастырылды. Қытай Халық Республикасы 1978 жылы басталған экономикалық реформалар аясында мемлекеттік кәсіпорындарды кең ауқымда қайта құрылымдады, осы арқылы мемлекеттік кәсіпорындарға экономиканы жоспарлаудан тәуелсіздік берілді. Бұл 1992 мен 2002 жылдар аралығында нарықтық экономика қабылдануымен және Шэньчжэнь мен Шанхай қор биржаларының ашылуымен бірге корпоративтендірудің үлкен толқынына ұласты. Корпоративтендіру мемлекеттік кәсіпорындарды коммерциялық және нарықтық ұйымдар ретінде жұмыс істеуге қайта құрылымдауды, мемлекеттік меншікті немесе басым мемлекеттік меншікті сақтап қалуды қамтиды. Кейбір сарапшылар қаржы дағдарысы корпоративтендіру үрдісін жеделдеткенін айтады, алайда ғасыр басынан бері корпоративтендіруге қарай үрдіс байқалғанын көрсететін дәлелдер де бар. Корпоративтендірудің нәтижесінде мемлекеттік органдар (немесе қалалық қызметтер) мемлекеттік компанияларға айналдырылып, акционерлер – министрлер / қалалық кеңес пен кәсіпорындар басшылығы арасына коммерциялық директорлар кеңесі орнатылды.

Ауру таралуы

Мемлекеттік кәсіпорындар мен ұжымдық меншіктегі кәсіпорындарды корпоративтендіру бұрынғы коммунистік елдердің, ең әйгілісі Қытай Халық Республикасының экономикалық реструктуризация бағдарламасының маңызды бөлігі болды. Корпоративтендіру сондай-ақ Жаңа Зеландияда және Австралияның көптеген штаттарында электр энергиясы нарықтарын реформалауда, сонымен қатар көптеген басқа елдер мен салаларда (мысалы, Нидерландтың сумен жабдықтау компаниялары) қолданылған.