Кіріспе

Gewehr 43 немесе Karabiner 43 (қысқаша G43, K43, Gew 43, Kar 43) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда жасалған 7,92×57 мм калибрлі Mauser жартылай автоматты мылтығы. Бұл модель бұрынғы G41(W) мылтығының негізінде жасалған, бірақ советтік SVT-40 мылтығына ұқсас жақсартылған қысқа икемді поршеньдік газ жүйесімен жабдықталған.

Тарих

Германияның жартылай автоматты жаяу әскер мылтығын іздеуі нәтижесінде екі үлгі пайда болды – Mauser мен Walther Arms компанияларынан шыққан G41(M) және G41(W). Маузер үлгісі 1941 жылы енгізілді және кем дегенде 12 755 данасы жасалды, бірақ ол жауынгерлік жағдайда сенімсіз болып шықты. Уолтер үлгісі жауынгерлік жағдайда жақсырақ көрсетті, бірақ сенімділік мәселелері сақталды. Екі үлгінің де проблемалары армияның талабынан туындады – мылтықтарда автоматты зарядтау механизмін іске қосу үшін оққа тесіктер (газ порттары) бұрғыланбауы керек еді. Бұл талапты орындау үшін үлгілерде сенімсіз және ластануға бейім ерекше механизмдер қолдануға тура келді. Германияның Кеңес Одағына басып кіруі салдарынан SVT 40 мылтықтарының шағын саны тұтқындалып, Германияға тексеру үшін қайтарылды. Бұл мылтықтарде ұңғылынан 1/3 бөлігінен кері қарай жасалған газ порты арқылы жұмыс істейтін қарапайым газ механизмі қолданылды және дәстүрлі зарядтағыштардың орнына заманауи дүңгіршек пайдаланылды. Ол G41-ден айқын артықшылыққа ие және қарапайым болды. 1943 жылы Уолтер G41(W) үлгісінің элементтерін ұқсас газ жүйесімен біріктіріп, өнімділіктің айтарлықтай жақсаруын қамтамасыз етті. Ол қабылданып, 1944 жылдың сәуірінде Karabiner 43 деп аталып, 1943 және 1945 жылдар аралығында 400 000-нан астам данасы өндірілді.

Gewehr 43/Karabiner 43 (қарулы қаруы)

1941 жылы нацистік Германия Барбаросса операциясы аясында Кеңес Одағына басып кірді. Жаулық әрекеттер басталғанға дейін Кеңес Қызыл Армиясы жаяу әскерін қайта жарақтандыруды бастады, ескі бұрандалы мылтықтарын жаңа жартылай автоматты SVT 38 және SVT 40 мылтықтарымен толықтырды. Бұл немістер үшін күтпеген жағдай болды, олар жартылай автоматты мылтықтарды әзірлеуге күш-жігерін едәуір арттырды. SVT сериясы газбен жұмыс істейтін қарапайым механизмді қолданды, оны Walther жақында G41 ((W) үлгісінен кейін Gewehr 43 (немесе G43) шығарып шығарды. G43-тің қарапайым, берік дизайны мен механизмі оны жеңіл, өндіруге оңай, сенімді және Gewehr 41-ге қарағанда әлдеқайда мықты етті; неміс тау әскерлері оларды жоғары сатыларға көтерілу кезінде тіреу ретінде пайдаланды. 10 оқтан тұратын, мөр басылған болаттан жасалған ажыратылатын дүңгірше G41 ((W) үлгісіндегі тұтас дүңгіршеге қарағанда жақсартылған. Қарумен қаруланған сарбаздар әдетте бір стандартты патрондау құралын және екі қосалқы дүңгіршесі бар Gewehr 43 сөмкесін алып жүреді. G43 өзінің алдыңғы үлгісіндегідей жапсырмалы құлыпты механизмді пайдаланады. 1943 жылдың қазан айында Gewehr 43 өндіріске енгізілді, ал 1944 жылы Karabiner 43 (K43) шығарылды, ол G43-ке барлық жағынан ұқсас болды, тек қана оның қаптамасында басқа әріп басылған. Gewehr-ден Karabiner (карабин) деп атаудың өзгеруі, шын мәнінде, ұңғысы стандартты Karabiner 98k-ден екі сантиметрге қысқа болғандықтан, Gewehr (мылтық) термині сәл орынсыз болды. Вермахт әрбір гренадерлік (жаяу әскер) ротасын 19 G43 мылтығымен, оның ішінде 10 оптикалық прицелдерімен жабдықтауды жоспарлады, оларды рота командирі қажет деп тапқан жағдайда беруге болатын еді. Алайда, бұл жоспар толық орындалмады. Темір көзқарастың сызығы алдыңғы көзқарасы капотпен қоршалған тік тіреулі және V пішіндес ойығы бар тангенстік артқы көзқараспен жабдықталған. Бұл стандартты көзқарас сызықтары біршама жалпы нысана элементтерінен тұрады, бұл оларды қиын жағдайда қолдануға, алысқа атуға және жарық аз болғанда қолдануға ыңғайлы етеді, бірақ алыс немесе кішкентай нысаналарды дәл нысанаға алуға қолайсыз. Ол 7.92×57 мм Mauser s. S. Patrone патрондарына арналған, оның ішінде s. S. (schweres Spitzgeschoss – "ауыр ұшты оқ") шарлы оқтары бар. Gewehr 43 мылтықтарын Берлиндегі Любек машина жасау зауыты ("duv", кейіннен "qve"), Walther ("AC") және Вильгельм Густлофф зауыты ("bcd") жасаған. Walther өзінің серіктес өндіріс орындарын Нойенгамме концентрациялық лагерінде, сондай-ақ негізгі өндіріс орындаларын Зелла-Мехлисте мылтықтар жасау үшін пайдаланды (лагерьлерде толық мылтықтар жиналмаған, Радом P35 тапаншалары сияқты, Польшаның Радом қаласында барабандарысыз жасалып, Австриядағы Стейрде барабандары орнатылған). Вильгельм Густлофф зауыты Бухенвальд концентрациялық лагерінен келген құл жұмысшыларды жұмыскерлердің жетіспеушілігін толықтыру үшін пайдаланды. Соғыстың соңына дейін екі модельдің де жалпы өндірісі 402 713 данаға жетеді деп есептеледі, оның ішінде кем дегенде 53 435 снайперлік мылтық: бұл G43/K43 мылтықтары 4x үлкейтуі бар Zielfernrohr 43 (ZF 43/ZF 4) телескопиялық прицелімен жабдықталған белгілі мергендер/снайперлердің қаруы ретінде қолданылды. Бұл қару бастапқыда Schießbecher граната ату құрылғысымен (Карабинер 98k-де де стандартты) және Schalldämpfer дыбыс басу құрылғысымен қолдануға арналған, алайда бұл аксессуарлар сынақтарда сәтсіз деп танылды және мылтық сериялық өндіріске түскенге дейін тоқтатылды. Gewehr 43 соғыстан кейін бірнеше жыл бойы Чехословакия халық армиясында қолданылды. Сол сияқты, Шығыс Германияның шекара әскерлері мен Volkspolizei қайта жөнделген G43 мылтықтарын алды, оларды сериялық нөмірдің жанындағы күн тәжінің іздерінен және алынып орнатылатын бөлшектерге электроқарындашпен салынған сериялық нөмірден тануға болады.

Басқа мәліметтер

G43/K43 өндіріс циклында көптеген шағын өзгерістер енгізілді. Ең маңыздысы, мылтықтың конструкциясына Gewehr-ден Karabiner-ге атау өзгеруіне сәйкес келетін ешқандай өзгеріс жасалмады, тек қана қабырғасына соғылған әріптен басқа. Нақты үлгілерді мұқият зерттеу, көптеген G белгіленген мылтықтарда K белгіленген мылтықтарда кездесетін ерекшеліктер болғанын, сондай-ақ керісінше екенін көрсетеді. Сондықтан G43 пен K43 арасында салмақ және ұзындық бойынша ешқандай айырмашылық жоқ. G43-те бос адаптер үшін бұралатын ұңғымалары бар, бірақ K43-те мұндай мүмкіндік жоқ. Оқтың ұзындығында да айырмашылықтар болды, бірақ олар өңдеу қағидаларының, заводтар арасындағы айырмашылықтардың және/немесе тәжірибелік ұзын оқты мылтықтардың нәтижесі болды. Соғыстың соңындағы K43 мылтықтарының белгісіз саны 7,92×33 мм Курц патронына арналған және StG44 дүкендерін қабылдау үшін өзгертілген. Көптеген G43/K43 мылтықтары телескоптық көзқарас орнату рельсімен жабдықталған болса да, мылтықтардың басым көпшілігі стандартты жаяу әскерлік түрінде, көзқарассыз шығарылды. G43/K43sG.43-тің шамамен 50 000 данасы жасалды. Олар көзқараспен жабдықталғанда, ол тек ZF 4 болды, ол 4 есе үлкейтуге ие телескоптық көзқарас. ZF4 биіктік пен жел бағытын барабандар арқылы реттеуге мүмкіндік берді. Жоғарғы диапазон барабанында 0-ден бастап қашықтыққа сәйкес оқ түсуін түзету шкаласы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскері G43/K43 мылтықтарына басқа көзқарас немесе көзқарас бекіткіштерін орнатқан жоқ. Соғыстан кейін көптеген ерекше үлгілер пайда болды, бірақ олардың барлығының әуесқой қару жасаушылардың жұмысы екені дәлелденді. Мылтықтардың сынған саптамасымен кездесу жиі, себебі неміс әскерлеріне жартылай автоматты мылтықтарды қолға түскен жағдайда қолдануға жарамсыз ету туралы нұсқау берілген.

Gewehr-43 негізіндегі Gerät 03 прототипі

1943 жылдың маусым айында Маузер Верке қару-жарақ зерттеу институты мен қару-жарақ әзірлеу тобы Gewehr 43 дизайнын, салыстырмалы түрде арзан өндірілетін роликпен құлыпталатын механизмді пайдалану үшін қабылдауға шешім қабылдады. Gewehr 43 өндіріс үлгісі өндіруге қымбат және беріктігі төмен Кьеллман стиліндегі қақпақ құлыптау жүйесін қолданды. Бұл құлыптау әдістері тұжырымдамасы жағынан ұқсас. 1943 жылдың желтоқсанына қарай Маузер Верке қару-жарақ зерттеу институты мен қару-жарақ әзірлеу тобы Gerät 03 деп аталатын роликпен бекітілген прототиптік мылтықты аяқтады. Механизмінен басқа, Gerät 03 прототипі Gewehr 43-ке ұқсас болды. Прототиптік мылтық машинамен өңделгенімен, оның дизайны массалық өндірісті жеңілдету және өндіріс шығындарын төмендету үшін болаттан жасалған бөлшектерді престеу және штамптау арқылы жасауды көздеді. Тек бірнеше прототип жасалды және Gerät 03 өндіріске енгізілген жоқ, бірақ Gerät 03 5000 оқтан тұратын төзімділік сынағынан өтті. Gerät 03 жартылай автоматты мылтығы газ жүйесімен толық құлыпталатын механизмді пайдаланды, газ поршені арқылы құлыптан босатылды. Сынақ ату кезінде әзірлеу тобы Gerät 03 механизміндегі бұранданың секіруіне бейімділікті байқады. Механизм толық құлыпталмаған кезде, Gerät 03 қасақана оқ атуы мүмкін еді. Бұл Gerät 03 механизмін газ жүйесінің рұқсат етуінен гөрі әлдеқайда жылдам және жоғары қысыммен ашты. Ролик/қалқан жүйесіндегі гармоникалық проблеманың байқалуы газ жүйесін қажет етпейтін, қасақана толық құлыпталмайтын роликке кешіктірілген кері соққы механизмінің дизайнын ойлап табуға және дамытуға әкелді.

Тарихи мылтықтардың атыс жиынтығы

Gewehr 43-тің бастапқы газ жүйесі көп мөлшерде газбен жабдықталған және екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс әскери оқ-дәрілерін қатты ластану немесе мұздану болғанда қолдану үшін жасалған. Газ жүйесі оқ-дәріге қатысты болғандықтан, түрлі ұңғыл және снарядтың қысым сипаттамасына бейімделмейтін. Сондықтан, заманауи (жоғары қысымды C. I. P. стандартына сәйкес 7.92×57 мм Маузер) оқ-дәрілері газ поршенін иіс тасымалдауышына тым жылдам және күшті итеріп жіберуі мүмкін, бұл өз кезегінде қабылдағышқа күшті соққы береді. Әсіресе соғыстың соңғы кезеңіндегі Gewehr 43-тің қабылдағыштың артқы жағындағы металл сапасы нашар болуы мүмкін, ал иіс тасымалдауышының термиялық өңделуі жеткіліксіз болуы мүмкін. Бұл қарудың тозуы мен зақымдануына әкелуі мүмкін, ал ең жаман жағдайда атушылардың қауіпсіздігіне қауіп тудыруы мүмкін. Тарихи Gewehr 43-ті атқыштар үшін коммерциялық "жинақтар" жасалды, олар газ стаканы мен газ бұрандасын жаңаларымен алмастырады, ал газ бұрандасы әртүрлі өлшемдегі газ тесіктерін қабылдау үшін жасалған, соның арқасында газ жүйесі қолданылатын оқ-дәрінің қысым сипаттамасына сәйкес сенімді жұмыс істеуі үшін реттелуі мүмкін.