Кіріспе
XVI ғасырдағы испан конкистадоры Гонсало Хименес де Кесада и Ривера, сондай-ақ Хименес және Де Кесада деп те аталады (gonˈθalo xiˈmeneθ ðe keˈsaða; 1509 – 16 ақпан 1579) – испан зерттеушісі және конкистадоры, қазіргі Колумбия деп белгілі Солтүстік Оңтүстік Америка аумақтарында. Ол өзі атаған Гранаданың жаңа патшалығын зерттеді және оның астанасы Санта-Фе де Боготаны құрды. Жақсы білімді заңгер болғандықтан, ол испан жаулауының зиялыларының бірі болды. Ол тиімді ұйымдастырушы және көшбасшы, аймақ үкіметі үшін алғашқы заңнаманы жасады және оның тарихшысы болды. 1556-1557 жылдары Картахена губернаторы болды, ал 1569 жылдан кейін шығысқа қарай іздеу экспедицияларын бастады, құпия Эльдорадоны іздеді. Науқан сәтті болмады, Хименес 1573 жылы Жаңа Гранадаға оралды. Ол Сервантестің «Дон Кихот» романының кейіпкеріне үлгі болған болуы мүмкін. Отбасы Әкесі Луис Хименес де Кесада Гонсало Франсиско де Кордованың хидальго туысы болды, және оның екі алыс туысы, Мексика мен Перудің конкистадорлары: Эрнан Кортес және Франсиско Писарро болды. Оның үш кіші інісі болды: Эрнан мен Франсиско, олар да конкистадорлар, Мельхор дін қызметкері және Андреа әпкесі. Муиска конфедерациясын жаулау Де Кесада Гранадада білім алған Андалусиялық заңгер болды. 1535 жылы бас судья болып тағайындалды және қазіргі Колумбияға экспедицияға екінші басшы болып тағайындалды, себебі сол кезде ол анасының отбасы экономикалық тұрғыдан қатысқан маңызды сот ісін ұтып алғандықтан, елдегі адамдармен жақсы қарым-қатынаста болған жоқ. Экспедиция командирі Педро Фернандес де Луго (Канар аралдарының губернаторы) Санта-Марта губернаторлығын сатып алып, флотты жарақтандырып, мыңнан астам адамды жинады. Олар Санта-Мартаға кемемен келді, алтын мен інжу-маржанға толы бай елді табамыз деп үміттенді. Бірақ екі ай сапардан кейін Санта-Мартаның кішкентай жағалау елді мекеніне жеткенде, олар тек шатырлар мен лас, ауруға шалған, теріден тігілген, матадан жасалған киім киген колонистерді көрді. Көп ұзамай азық-түлік тапшылығы пайда болды, ал тропикалық қызуы ең күштілерді құлатты. 1536 жылы Де Кесада (әскери тәжірибесі жоқ) Де Лугомен Жаңа Гранаданың ішкі аймақтарын зерттеу экспедициясын басқаруға тағайындалды, ол армандаған Эльдорадоны табуды үміттенді. Де Кесадамен бірге кеткен топ, оның ішінде оның інісі Эрнан Перес де Кесада, Хуан Сан Мартин, Хуан дель Жунко (екінші басшы), Лазаро Фонте және Серхио Бустильо Санта-Мартадан оңтүстікке қарай жол тартты, Сезар өзенін кешіп, Магдалена өзеніндегі Тамаламекеге жетті. Санта-Мартадан Магдаленаға 900 сарбазбен 6 (немесе 5) кемеден тұратын қолдау флоты да жөнелтілді. Тек екі кеме ғана Тамаламекеге жетті, содан кейін Де Кесаданың көптеген сарбаздарымен Санта-Мартаға қайтып келді. Магдаленаны Ла Тораға (Барранкабермеха) дейін жалғастыра отырып, Де Кесада мен оның адамдары Опон өзенімен тауға көтеріліп, Опон төбелеріне, Чипатаға (Велезге жақын) (1537 жылғы наурыз) және Суарес өзенінің аңғарына жетті. Фукен көлі мен Суэска көлі арқылы олар Немокон мен Зипакираға жетіп, ақырында Муиска конфедерациясына кірді (Мюикиттадан, қазіргі Фунза мен Хунзадан басқарылатын, онда испандық Тунья қаласы құрылған). 800 сарбаздан тек 180-і ғана аман қалды, олар джунглиде қатты қиындықтарға тап болды: олар жыландар, кесірткелер, бақалар, тіпті олардың жабдықтарынан жыртылған былғары мен қылыштарының қабықшаларын жеуге мәжбүр болды. Боготада Кесада отставкаға кетіп, сайлауды шақырды; ол генерал-капитан болып сайланды және оны губернатормен байланыстыратын соңғы байланысты үзіп тастады. Муисканың екі билеушісі болды. Психипква Богота Мюикиттада билік етті; екіншісі, хоа Эуканеме, Хунзада билік етті. Екі әмірші арасындағы соғысты пайдаланып, Кесада күштері Мюикитаны бағындырды, содан кейін Хунзаға сәтті шабуыл жасады. Осы кезде жердің өзі де Кесада мен оның адамдарына тиесілі болуы үшін елді мекен құру уақыты келді. Олар шығыстағы биік шыңдардың жанында, жердің биік жерінде, жаңбырдың тез соғатын жерінде, таулардың шабуылдаушылардан қорғайтын жерінде және төменгі жаңғақтарда орналасқан жерді таңдады. Кесада оң аяғын жалаңаш жерге қойып, жай ғана: «Мен бұл жерді ең егемен император Карл V атынан иеленемін» деді. Кесада 1538 жылдың соңында екі экспедиция келгенше аймақта қалды: Себастьян де Белальказар Китодан, қазіргі Эквадордың астанасы, Писарроның капитандарының бірі, оның басшысына қарсы көтеріліс жасаған; және Николаус Федерманн, Венесуэладан келген неміс. Үш капитан Жаңа Гранаданың саваннасында кездесті. Үшеуі де Жаңа Гранаданы өздеріне қаратуды қалады. Дауды шешу үшін Де Кесада оларды Испанияға онымен бірге қайтуға және аймақтық талаптарды тәждің төрелігіне ұсынуға көндірді. 1539 жылдың шілдесінде олар Картахенадан Испанияға кемемен аттанды. Алайда, олардың ешқайсысы губернаторлыққа қол жеткізе алмады. Де Кесада, Еуропаның ойын залдарында шамамен он жыл шарлап жүргеннен кейін, 1550 жылы Жаңа Гранадаға оралды. Мұнда ол шамамен отыз жыл өмір сүрді. Ол құрметті қоныс аударған адам болды, патшалықтағы ең ықпалды адамға айналды. Ол өзінің отандастарын шенеуніктердің қаталдығынан қорғады және енкомендеролардың (ірі жер иелері) ашкөздігін шектеді. Бірақ оның байлық пен алтынға деген құштарлығы оның ішінде жалғасты.
Gonzalo Jiménez de Quesada y Rivera, also spelled as Ximénez and De Quezada, (gonˈθalo xiˈmeneθ ðe keˈsaða; 1509 – 16 February 1579) was a Spanish explorer and conquistador in northern South America, territories currently known as Colombia. He explored the territory named by him New Kingdom of Granada, and founded its capital, Santafé de Bogotá. As a well educated lawyer he was one of the intellectuals of the Spanish conquest. He was an effective organizer and leader, designed the first legislation for the government of the area, and was its historian. He was governor of Cartagena between 1556 and 1557, and after 1569 he undertook explorations toward the east, searching for the elusive El Dorado. The campaign didn't succeed and Jiménez then returned to New Granada in 1573. He has been suggested as a possible model for Cervantes' Don Quixote. Family
His father, Luis Jiménez de Quesada, was a hidalgo relative of Gonzalo Francisco de Cordoba, and he had two well known distant cousins, the conquistadores of Mexico and Peru respectively: Hernán Cortés and Francisco Pizarro. He had three younger brothers; Hernán and Francisco, who also were conquistadors, and Melchor, a priest, and a sister, Andrea. Conquest of the Muisca Confederation
De Quesada was an Andalusian lawyer, trained in Granada. He was appointed chief magistrate in 1535 and second in command for an expedition to present day Colombia, because in that period he was not in good standing with the people at home because he had just lost an important court case in which his mother's family was economically involved. The commander of the expedition, Pedro Fernández de Lugo (governor of the Canary Islands), had bought the governorship of Santa Marta and had equipped a fleet and assembled over a thousand men. And so they set sail to Santa Marta, thinking they would find a very rich land, full of gold and pearls. But when, after two month of navigation, they reached the small coastal settlement of Santa Marta, all they found was a conglomeration of hovels and filthy, disease ridden colonists who went about dressed in skins or roughly woven and padded cotton clothes made by the natives from surrounding areas. Soon food became scarce and tropical fevers began to smite down the strongest. In 1536, De Quesada (who had no military experience) was chosen by De Lugo to command an expedition to explore into the interior of New Granada, hoping to discover the dreamed El Dorado. A land party under De Quesada, with Hernán Pérez de Quesada (his brother), Juan San Martín, Juan del Junco (as second in command) Lázaro Fonte and Sergio Bustillo, struck south from Santa Marta, crossed the Cesar River, and arrived at Tamalameque on the Magdalena River. A support fleet of 6 (or 5) ships had also sailed from Santa Marta with 900 men to navigate the Magdalena. Only two of the vessels actually arrived at Tamalameque, and subsequently returned to Santa Marta with many of De Quesada's men. Continuing up the Magdalena as far as La Tora (Barrancabermeja), De Quesada and his men ascended the Opon River into the cordillera, reaching the Opon hills, Chipata (near Vélez) (March 1537) and the valley of the Suárez River. Passing Lake Fúquene and Lake Suesca, they reached Nemocón and Zipaquirá and finally entered the Muisca Confederation (ruled from Muyquytá, present day Funza and Hunza, on which the Spanish city Tunja was founded). Only 180 men out of 800 survived, suffering terribly in the jungle: they were forced to eat snakes, lizards, frogs, and even the leather torn from their harnesses and the scabbards of their swords. In Bogotá, Quesada resigned and called for an election; he was elected captain general, and threw off the last link that held him to the governor. The Muisca had two rulers. The psihipqua Bogotá, ruled in Muyquytá; the other, the hoa Eucaneme, ruled in Hunza. Taking advantage of a war between the two chiefdoms, Quesada's force subdued Muyquytá and then successfully attacked Hunza. At this point it was time to establish a settlement so that the earth itself might properly belong to De Quesada and his men. They chose a spot next to the towering peaks of the east, where the land was high and the rains would quickly run off, where the mountains would protect them from attackers and the jungles below. Quesada placed his right foot on the bare earth and said simply, "I take possession of this land in the name of the most sovereign emperor, Charles V."
Quesada remained in the region until the arrival of two expeditions at the end of 1538: Sebastián de Belalcázar from Quito, modern day capital of Ecuador, one of the captains of Pizarro who had mutinied against his leader; and Nikolaus Federmann, a German from Venezuela. The three captains met on the savanna of New Granada. All three wanted to claim New Granada for themselves. In order to resolve their dispute, De Quesada persuaded them to go back to Spain with him and to submit their rival territorial claims to the arbitration of the crown. In July 1539, they sailed for Spain from Cartagena. However, none of them obtained the governorship. De Quesada, after nearly a dozen years of wandering disconsolately through the gaming halls of Europe, returned to New Granada in 1550. Here, he settled down to live for nearly thirty years. He was a respected settler, becoming the most influential man in the Kingdom. He protected his fellow colonists from the severity of the officials and restrained the encomenderos'' (large landholders) greed. But his own desire for wealth and gold continued to live inside him.
Кейінгі экспедициялар
1569 жылы 63 жасында Де Кесада Колумбияның шығысындағы Льянос жазығын жаулап алуға тапсырма алды. 1569 жылдың сәуір айында Боготадан 500 атты әскер, 1500 жергілікті тұрғын, 1100 жылқы және жүк тасуға арналған мал, 600 бас ірі қара, 800 шошқа, көптеген негр құлдары және 8 дін қызметкерімен ол алдымен Гежар өзенінің жоғарғы ағысындағы Месетасқа бас сұқты. Сол жерде шөп өртінен малдың көп бөлігі қырылды. Де Кесада экспедициясы кейін жақын орналасқан Сан-Хуан-де-лос-Льяносқа көшті, онда бағыт шығыс-оңтүстік-шығысқа (жүргізуші Педро Солетоның нұсқауымен) белгіленді және келесі екі жыл бойы сақталды. Бір жылдай өткен соң, Хуан Малдонадомен бірге бірнеше адамдар қайтып келді, алты айдан кейін Сан-Хуанға жетті, бірақ аман қалғандардың саны аз болды. Де Кесада ақырында Гуавиар мен Ориноко өзендерінің қосылған жеріне (1571 жылдың желтоқсанында) (Сан-Фернандо де) Атабапоға жетті, одан әрі жол жүру үшін кеме салу қажет болды. Сондықтан ол көңілі құсып, 1572 жылдың желтоқсан айында 25 испан, 4 жергілікті тұрғын, 18 жылқы және 2 дін қызметкерімен ғана Боготаға оралды. Бұл экспедиция тарихқа енген ең қымбат апаттардың бірі болды. Шекаралық гарнизонда қызметтен кейін (оның ішінде ол жергілікті халықтың көтерілісін басып тастады), Де Кесада, жалқаулыққа шалдығып, 60 мыңнан астам дукатқа қарызға батып, үмітсіздікке бой алдырып, жайлырақ климат іздеуге мәжбүр болды және 70-ден 85 жасқа дейін Жаңа Гранада Корольдігінің маңызды сауда қаласы Марикитада қайтыс болды.
Өлім және мұра
Ол қайтыс болғаннан кейін Марикитада Санта-Люсия аббаттығында жерленді. Оның денесі 1597 жылға дейін сол жерде сақталды, содан кейін эксгумацияланып, ол негізін салған Богота қаласына көшірілді.