Кіріспе

Құс түрі Солтүстік жұртшы құс (Surnia ulula) – солтүстік ендіктерінде кездесетін орташа мөлшердегі нағыз құс. Ол көшпейді және көбінесе көбею аймағында қалады, бірақ кейде оңтүстікке қарай ұшып келеді. Бұл – түнде де, кешкі уақытта да емес, тек күндіз ғана белсенді болатын сирек құстардың бірі. Бұл, "әдеттегі" соулар (Tytonidae) туысына қарағанда, Surnia тұқымдасының жалғыз тірі түрі. Бұл түрді кейде жай ғана жұртшы деп атайды; алайда, Ninox туысына жататын көптеген соу түрлері де "жұртшы" деп аталады.

Сипаттама

Еркек солтүстік соры тұқымдасы әдетте ұзын және салмағы шамамен 700-800 грамм. Ұрғашылары сәл ірілеу, ұзындығы шамамен 36-41 см, ал салмағы 800-1000 грамм. Еркек және ұрғашының қанаттарының ұзындығы шамамен 97-110 см. Солтүстік сорының қауырсыны көбінесе қоңыр түсті, денесінің жоғарғы бөлігінде ақшыл дақтар болады, ал мойнының артқы жағында қара V тәрізді үлгісі бар. Қарны әдетте ақ немесе ақшыл болып келеді, осы түс басынан аяқтарына дейін жалғасады, ал кеудесі мен ішкі жағында қоңыр жолақтар бар. Оның қоңыр жолақты ұзын құйрығы бар. Солтүстік сорының беті түтінді ақ, қара жиекті, жалпақ бас, сары көздері және сары иілген мүсіні бар. Солтүстік соры сырт түрі мен мінез-құлқынан соқыр құсқа ұқсайды. Солтүстік Америкада оның ұшу кезіндегі сыртқы түрі көбінесе Купер соқыр құсына (Accipiter cooperii) ұқсас деп есептеледі. Бұл соры құстың күндізгі аңшылар сияқты маңызды күндізгі экологиялық нишанының бір бөлігін толықтыруы мүмкін деген болжам бар. Солтүстік Американың S. u. caparoch түрі Алясканың шығысынан Канада арқылы Ньюфаундлендке дейін таралған, ал кейбір аймақтарда АҚШ-тың солтүстігіне дейін созылады. Кейде бақалар, тіпті балықтар да жемтігіне ілігеді. Қыста тамақтану стратегиясы өзгереді: жазда негізгі тамақ сүтқоректілер болса, қыста соры құстың биомассасының үлкен бөлігін жерде қоныстанған құстар, мысалы, қарлы тоқпан және қарақас құстар құрайды. Юкон аймағында солтүстік сорының тығыздығы нөлден алты жұпқа дейін есептелген. Он тоғызыншы ғасырмен салыстырғанда, Жаңа және Ескі әлемдегі оңтүстікке қарайғы шабуылдар азайған. Даунс және авторлар тобы (2000) соры құсты орташа деңгейдегі қауіптің алдында тұрған құс деп санайды, бірақ оның мониторингін жақсартуға басымдық беру қажет деп есептейді.

Соколовта

Солтүстік жалбырқұс Онтариода бүркітшілікке жарамды құс саналады және тиісті лицензия болған жағдайда ұсақ жануарларды аулауға қолданылуы мүмкін.