Кіріспе
Метрикалық кеңістіктің түрі
Математикада ультраметриялық кеңістік – үшбұрыш теңсіздігі барлық x, y және z үшін күшейтілген метрикалық кеңістік. Кейде осыған байланысты метрика Архимед емес метрика немесе суперметрия деп те аталады.
In mathematics, an ultrametric space is a metric space in which the triangle inequality is strengthened to for all , , and Sometimes the associated metric is also called a non Archimedean metric or super metric.
Мысалдар
Дискретті метрика — ултраметрикалық. p-адикалық сандар толық ултраметрлік кеңістік құрайды. Кейбір әліпби Σ үшін кез келген ұзындығы бар (шекті немесе шексіз) сөздер жиыны Σ* қарастырылсын. Екі әртүрлі сөз арасындағы қашықтық 2−n деп анықталады, мұнда n — сөздердің алғашқы айырмашылық туындайтын орны. Соның нәтижесінде алынған метрика — ултраметрикалық. Кейбір әліпби Σ үшін ұзындығы n сөздердің ұштары біріктірілген жиыны, p-жақын қашықтығына қатысты ултраметрлік кеңістік болып табылады. Екі сөз x және y, егер p тізбекті әріптің кез келген үзіндісі (p < n) x және y-де бірдей санда (соның ішінде нөл санында) кездесе, p-жақын болады. Егер r = (rn) — нөлге қарай кемитін нақты сандар тізбегі болса, онда |x|r := lim supn→∞ |xn|rn ултраметрияны барлық кешенді тізбектер кеңістігінде туындайды, онда ол шекті. (Ескеріңіз, бұл семинарм емес, себебі ол гомогенділікке ие емес — егер rn нөлге тең болуына рұқсат етілсе, 00 = 0 деген ерекше келісімді қолдану керек.) Егер G — жиектері салмақталған бағытталмаған граф болса, барлық жиек салмақтары оң болса және d(u,v) — u мен v арасындағы минимакс жолының салмағы болса (яғни, ең үлкен салмақты азайтуға бағытталған жолдағы жиектің ең үлкен салмағы), онда графтың төбелері, d арқылы өлшенген қашықтықпен, ултраметрлік кеңістік құрайды және барлық шекті ултраметрлік кеңістіктер осылай бейнелене алады.
Қолданбалар
Сосын, ықшамдау картасын есептеудің соңғы нәтижесін жуықтау тәсілі ретінде қарастыруға болады (Банахтың тұрақты нүкте теоремасы арқылы оның болуы кепілдігі беріледі). Осыған ұқсас идеяларды домен теориясында кездестіруге болады. p-адық талдау p-адық метриканың ультраметриялық қасиетін кеңінен пайдаланады. Конденсацияланған материя физикасында спиндер арасындағы өзіндік орташалау, спиндік шынылардың SK моделінде ультраметриялық құрылымды көрсетеді, ал шешімді толық репликалық симметрияны бұзу процедурасы береді, бұл процедураны алғаш рет Джорджио Паризи және оның әріптестері сипаттаған. Ультраметриялық қасиет апериодты қатты денелер теориясында да кездеседі. Таксономияда және филогенетикалық ағаштарды құруда UPGMA және WPGMA әдістері ультраметриялық қашықтықтарды пайдаланады. Бұл алгоритмдер тұрақты жылдамдық туралы болжамды қажет етеді және тамырдан әрбір тармақ ұшына дейінгі қашықтықтар тең болатын ағаштарды құрайды. ДНК, РНК және ақуыз деректерін талдағанда, ультраметриялық болжам молекулалық сағат деп аталады. Сұйықтықтардың үш өлшемді турбуленттілігіндегі үзіліс модельдері каскадтар деп аталатын және ультраметриялық құрылымы бар диадтық каскадтардың дискретті модельдерін қолданады. География және ландшафт экологиясында ландшафттың күрделілігін өлшеу және ландшафт функцияларының маңыздылығын салыстыру үшін ультраметриялық қашықтықтар қолданылған.