Кіріспе

Британдық эпикалық фантастика авторы Эрик Реккер Эддисон, CB, CMG (1882 жылғы 24 қараша – 1945 жылғы 18 тамыз) – ағылшын мемлекеттік қызметкері және жазушы, Э. Р. Эддисон есімімен эпикалық фантастика романдарының авторы. Оның ең белгілі туындылары – "Уроборос құрты" (1922) және "Зимиамвиан трилогиясы" (1935–1958).

Өмірбаян

Лидстің Адель қаласында туған Эддисонның алғашқы білімін жеке репетиторлар берді, оларды ол жас Артур Рэнсомпен бөлісті. Рэнсом автобиографиясында Эддисонның нашар ұстаздардан құтылудың батыл және Макиавеллилік әдістерін еске алады. Содан кейін Эддисон Итон және Оксфордтың Тринити колледжінде білім алды, 1906 жылы Сауда кеңесіне кірді және 1938 жылы шығармашылықпен толық уақыт айналысу үшін зейнетке шықты. Ол сонымен қатар Солтүстік зерттеулер жөніндегі Викингтер қоғамының мүшесі болды. Ұзақ және көрнекті мансабында 1924 жылы Святой Михаил және Святой Георгий орденінің серігі, ал 1929 жылы ванна орденінің серігі болып тағайындалды, бұл Сауда кеңесіндегі мемлекеттік қызметі үшін болды. Ол әйелі Виннифредпен бір қызы болды. Олардың күйеу баласы, Корольдік әуе күштерінің ұшқышы Кеннет Хескет Хигсон, Екінші дүниежүзілік соғыста Италиядағы әуе шайқасында қаза тапты.

Жазу

Эддисон ең алдымен "Құрт Уроборос" (1922) атты ерте романдық туындысымен және "Зимиамвия трилогиясы" деп аталатын Зимиамвия әлемінде өтетін үш томдық шығармасымен танымал: "Мырзалардың Мырзасы" (1935), "Мемисондегі Балық Түскі Асы" (1941) және "Мезенциан Есігі" (1958). Эддисон Оксфорд университетімен байланысты бейресми әдеби талқылар тобы – Инклингтердің эпизодтық мүшесі болды. Оның жоғары фантастикадағы алғашқы туындылары Инклингтердің бірі – Дж.Р.Р. Толкиннің мақтауына және сынға да ұшырады. Толкин Эддисонды "таза әдеби құндылығы үшін зор ләззатпен" оқығанын, бірақ "оның кейіпкерлерін ұнатпағанын" және оның "жаман және тіпті ақымақтық" философиясының "мақтанға және қатыгездікке" ұмтылатынын айтты. Оны К.С. Льюис, Инклингтердің тағы бір өкілі де жоғары бағалады. Льюис зейнеткерлер үйіне түскенде хатшысынан екі кітап әкелуін өтінді: "Құрт Уроборос" және Вергилийдің "Энеидасы". Кейін Эддисонның ерте туындыларын Урсула К. Ле Гуин де мақтады. Толкин Эддисонның әдеби стилін жақсы көріп, бірақ оның философиясын жағымсыз және тартымсыз деп тапты. Эддисон болса Толкиннің көзқарастарын "салқын" деп санады. Сондай-ақ, Клайв Баркер де Эддисонның туындыларын жоғары бағалады. Эддисонның кітаптары мұқият қайта жаңғыртылған Якоб стилінде жазылған, олардың ішінде сүйікті авторлары мен жанрларынан алынған фрагменттер көптеп кездеседі: Гомер мен Сапфо, Шекспир мен Вебстер, скандинавиялық сагалар және француз ортағасырлық лирикалық өлеңдер. Сынаушы Энди Сойер мұндай фрагменттер Эддисонның "жабайы әрі мәдениетті" әлемдерінен табиғи түрде туындайтын сияқты екенін атап өтті. Кітаптардағы кейіпкерлердің мінез-құлқы аристократиялық ерекшеліктерге толы; батырлар мен жаулардың әрқайсысы конвенцияларға бей-жайлық танытады. Фантастика авторы Майкл Муркок Эддисонның кейіпкерлері, әсіресе оның жаулары Толкиннің кейіпкерлерінен де әсерлі екенін жазды. Басқалар әлемнің билеушілерінің қарапайым халықты басып-жабуы тарихи тұрғысынан дұрыс болғанымен, Эддисонның кейіпкерлері өз қарауындағы адамдарға көбінесе мақтан мен үстемдікпен қарап, мұны олардың ұлылығының бір бөлігі ретінде көрсетеді. Шындығында, "Құрт Уроборос" романының соңында батырлар бейбіт өмірді жалықтырып, дұшпандарының қайта тірілуін тілеп, олармен қайтадан шайқасуға мүмкіндік алады. Фантастика тарихшысы Брайан Аттебери "Эддисонның фантазиялары Ницшелік кодекске адал; егер ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жазса, оның супермендер мен ерлік қақтығыстарға деген құштарлығы азаяр еді" деп атап өтті. Зимиамвия кітаптары трилогия ретінде емес, Эддисонның өлімінен кейін аяқталмаған үлкен туындының бір бөлігі ретінде жоспарланған. "Мезенциан Есігі" де аяқталмаған, бірақ Эддисон өлер алдында жоғалған тараулардың мазмұнын қысқаша баяндады. С. Льюис "Мезенциан Есігі" кітабының мұқабасына Эддисонның туындыларын "бірінші кезекте өнер" деп сипаттаған рецензия жазды. Эддисон тағы үш кітап жазды: "Филип Сидни Найрннің өлеңдері, хаттары және естеліктері" (1916), "Стирбиорн Күшті" (1926) және "Эгилдің Сагасы" (1930). Біріншісі – Тринити колледжінің досы, ақынға арналған құрмет. Бұл дереккөз бойынша, ол 1914 жылдың 18 мамырында Малайяда, колониялық әкімші болып жұмыс істеген кезде 30 жасында қайтыс болған. Басқа, мүмкін, сенімсіз дереккөз бойынша, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста жас кезінде қаза тапқан.

Зимиамвия

"Уроборос құрты" (1922). Лондон: Джонатан Кейп.
"Мырзалардың ханымы" (1935). Лондон: Фейбер және Фейбер.
Мемисондегі балық тамашасы (1941). Нью-Йорк: Э. П. Даттон & Co.
Мезенциан қақпасы (1958). Лондон: Curwen Press.

Скандинав тілінде

"Қуатты Стурбьорн" (1926). Лондон: Джонатан Кейп. "Егилдің сағасы" (1930). Лондон: Кембридж университетінің баспасы.

Омнибус

Зимиамвия: трилогия (1992). Нью-Йорк: Dell Publishing. Зимиамвия толық жинағы (1992). Нью-Йорк: Dell Publishing.