Еуропалық көркем өнер тарихы

Кіріспе

Еуропа өнерінің тарихы, сондай-ақ Батыс өнері деп аталатын бұл сала, Еуропадағы бейнелеу өнерінің даму жолын қамтиды. Еуропаның тарихқа дейінгі өнері Жоғарғы палеолитке тән жылжымалы тас және үңгір суреттерімен, петроглифтермен басталып, палеолит пен темір дәуірі аралығындағы кезеңге ерекше тән болды. Еуропа өнерінің жазбаша тарихы көбінесе б.з.д. III мыңжылдыққа жатқызылатын Эгей цивилизацияларымен байланыстырылады. Дегенмен, Еуропадағы көркемдік дамудың тұрақты үлгісі тек Римдік империя қабылдап, өзгерткен ежелгі грек өнерімен анық байқалады. Рим империясының арқасында бұл өнер Еуропаның көп бөлігіне, Солтүстік Африка мен Батыс Азияға тарады. Классикалық кезең өнерінің ықпалы келесі екі мың жыл бойы күшейіп, әлсіреп, кейде ортағасырлық кезеңнің белгілі бір тұстарында ұмытылып, Ренессанс дәуірінде қайта жанданды, барокко кезеңінде кейбір өнер тарихшылары "тоқырау" деп бағалаған кезеңді бастан кешірді, неоклассицизмде жаңарып, постмодернизмде қайта туды. XIX ғасырға дейін христиан шіркеуі Еуропа өнеріне зор ықпал етті, ал шіркеу тапсырыстары суретшілер үшін негізгі табыс көзі болды. Осы кезеңде классикалық мифологияға, ұлы соғыстарға, батырлар мен қаһармандарға, дінмен байланысы жоқ тақырыптарға қызығушылық жаңадан оянды. Соңғы 200 жылдағы өнердің көп бөлігі дінге сілтеме жасамайды және көбінесе ешқандай идеологиялық мазмұнға ие болмайды, бірақ өнер саяси мәселелерге, меценаттардың немесе суретшінің көзқарастарына байланысты жиі ықпал етеді. Еуропа өнері стильдік кезеңдерге бөлінеді, олар әртүрлі аймақтарда әртүрлі стильдер гүлденгендіктен, бір-бірімен тоғысады. Негізгі кезеңдер: классикалық, византиялық, ортағасырлық, готикалық, Ренессанс, барокко, рококо, неоклассикалық, модернизм, постмодернизм және жаңа еуропалық сурет салу. Тарихқа дейінгі өнер тарихы әдетте төрт негізгі кезеңге бөлінеді: тас дәуірі, неолит, қола дәуірі және темір дәуірі. Бұл кезеңнен қалған артефакттардың көпшілігі шағын мүсіндер мен үңгір суреттері болып табылады. Тарихқа дейінгі өнердің көп бөлігі – Орталық Еуропада табылған Вилендорф Венерасы (б.з.д. 24 000–22 000 жылдар) сияқты әйелдердің шағын мүсіндерінен тұрады. Шамамен б.з.д. 30 000 жылға жатпайтын 30 см биіктігіндегі Löwenmensch мүсініне ұқсас бөлшектер жоқ. Б.з.д. шамамен 11 000 жылға жатпайтын жүзуші бұғы – Жоғарғы палеолитке тән жануарлардың сүйектері мен мүйіздерінен жасалған Магдаленалық өнердің ең тамаша туындыларының бірі. Дегенмен, олар мүсін ретінде жіктелетін ою-өрнектерге қарағанда аз санда кездеседі. Еуропадағы мезолиттің басталуымен бейнелі мүсіндер азайып, Рим дәуіріне дейін практикалық заттардың рельефтік безендіруінен гөрі өнерде сирек кездесетін элементке айналды, Гундеструп қазан (Еуропа темір дәуірі) және Трундхолм күн арбасы (қола дәуірі) сияқты кейбір жұмыстарға қарамастан. Еуропадағы ең көне үңгір суреті 40 800 жыл бұрын жасалған, оны Испаниядағы Эль-Кастильо үңгірінен табуға болады. Басқа үңгір суреттері Ласко, Альтамира үңгірі, Кусак үңгірі, Печ Мерл, Ниао үңгірі, Шове үңгірі, Фон де Гоме, Кресвелл жартасы (Ноттингемшир, Англия, 2003 жылы ашылған үңгірдегі гравюралар мен басрельефтер), Румыниядағы Колибоая үңгірі (Орталық Еуропадағы ең көне үңгір суреті деп саналады) және Магура. Тас суреттері жартастарда да орындалды, бірақ эрозия салдарынан олардың аз бөлігі ғана сақталған. Финляндияның Сайма аймағындағы Астувансалми жартасындағы суреттер осыған жақсы мысал. Марселино Санц де Саутуола 1879 жылы Испанияның Кантабриядағы Алтамира үңгірінде Магдалена суреттерін тапқанда, сол кездегі ғалымдар оларды жалған деп есептеді. Соңғы зерттеулер мен көптеген жаңа жаңалықтар олардың шынайылығын дәлелдеді, сонымен бірге Жоғарғы палеолит халықтарының өнеріне қызығушылықты арттырды. Ең қарапайым құралдармен жасалған үңгір суреттері сол дәуірдегі мәдениет пен наным-сенім туралы құнды ақпарат бере алады. Иберия Жерорта теңізі бассейнінің тас өнері өте ерекше стильді білдіреді, онда адам фигурасы басты назарда болады, көбінесе үлкен топтарда бейнеленеді, шайқастар, билер мен аңшылықтар, сондай-ақ киім сияқты басқа да іс-шаралар мен егжей-тегжейлі суреттеледі. Фигуралар көбінесе жұқа бояумен сызылған, адамдар мен жануарлар тобы арасындағы қарым-қатынастар жеке тұлғаларға қарағанда мұқият бейнеленеді. Тас өнерінің басқа да аз санды топтары, көбісі суреттелгеннен гөрі ойылған, ұқсас сипаттамаға ие. Ибериядағы мысалдар Жоғарғы палеолит, мезолит және неолиттің басында жасалған болуы мүмкін. Тарихқа дейінгі кельт өнері темір дәуірінің Еуропасының көп бөлігінен келген және негізінен жоғары мәртебелі металдан жасалған бұйымдар түрінде сақталған, олар күрделі, әдемі және көбінесе абстрактілі суреттермен безендірілген, көбінесе иілген және спиральді пішіндерді қолданады. Адам бастары мен толық бейнеленген жануарлар бар, бірақ толық бойдағы адам фигуралары соншалық аз кездеседі, олардың болмауы діни тыйымды білдіруі мүмкін. Римдіктер кельт аймақтарын бағындырғаннан кейін, ол дерлік жоғалып кетті, бірақ стиль Британ аралдарында шектеулі түрде қолданыла берді және христиандықпен бірге ерте орта ғасырлардағы Инсуляр стилінде қайта жанданды.

History of European works of art

The art of Europe, also known as Western art, encompasses the history of visual art in Europe. European prehistoric art started as mobile Upper Paleolithic rock and cave painting and petroglyph art and was characteristic of the period between the Paleolithic and the Iron Age. Written histories of European art often begin with the Aegean civilizations, dating from the 3rd millennium BC. However a consistent pattern of artistic development within Europe becomes clear only with Ancient Greek art, which was adopted and transformed by Rome and carried; with the Roman Empire, across much of Europe, North Africa and Western Asia. The influence of the art of the Classical period waxed and waned throughout the next two thousand years, seeming to slip into a distant memory in parts of the Medieval period, to re emerge in the Renaissance, suffer a period of what some early art historians viewed as "decay" during the Baroque period, to reappear in a refined form in Neo Classicism and to be reborn in Post Modernism. Before the 1800s, the Christian church was a major influence on European art, and commissions from the Church provided the major source of work for artists. In the same period there was also a renewed interest in classical mythology, great wars, heroes and heroines, and themes not connected to religion. Most art of the last 200 years has been produced without reference to religion and often with no particular ideology at all, but art has often been influenced by political issues, whether reflecting the concerns of patrons or the artist. European art is arranged into a number of stylistic periods, which, historically, overlap each other as different styles flourished in different areas. Broadly the periods are, Classical, Byzantine, Medieval, Gothic, Renaissance, Baroque, Rococo, Neoclassical, Modern, Postmodern and New European Painting. Prehistoric art history is usually divided into four main periods: Stone Age, Neolithic, Bronze Age, and Iron Age. Most of the remaining artifacts of this period are small sculptures and cave paintings. Much surviving prehistoric art is small portable sculptures, with a small group of female Venus figurines such as the Venus of Willendorf (24,000–22,000 BC) found across central Europe; the 30 cm tall Löwenmensch figurine of about 30,000 BCE has hardly any pieces that can be related to it. The Swimming Reindeer of about 11,000 BCE is one of the finest of a number of Magdalenian carvings in bone or antler of animals in the art of the Upper Paleolithic, though they are outnumbered by engraved pieces, which are sometimes classified as sculpture. With the beginning of the Mesolithic in Europe figurative sculpture greatly reduced, and remained a less common element in art than relief decoration of practical objects until the Roman period, despite some works such as the Gundestrup cauldron from the European Iron Age and the Bronze Age Trundholm sun chariot. The oldest European cave art dates back 40,800, and can be found in the El Castillo Cave in Spain. Other cave painting sites include Lascaux, Cave of Altamira, Grotte de Cussac, Pech Merle, Cave of Niaux, Chauvet Cave, Font de Gaume, Creswell Crags, Nottinghamshire, England, (Cave etchings and bas reliefs discovered in 2003), Coliboaia cave from Romania (considered the oldest cave painting in central Europe) and Magura, Rock painting was also performed on cliff faces, but fewer of those have survived because of erosion. One well known example is the rock paintings of Astuvansalmi in the Saimaa area of Finland. When Marcelino Sanz de Sautuola first encountered the Magdalenian paintings of the Altamira cave, Cantabria, Spain in 1879, the academics of the time considered them hoaxes. Recent reappraisals and numerous additional discoveries have since demonstrated their authenticity, while at the same time stimulating interest in the artistry of Upper Palaeolithic peoples. Cave paintings, undertaken with only the most rudimentary tools, can also furnish valuable insight into the culture and beliefs of that era. The Rock art of the Iberian Mediterranean Basin represents a very different style, with the human figure the main focus, often seen in large groups, with battles, dancing and hunting all represented, as well as other activities and details such as clothing. The figures are generally rather sketchily depicted in thin paint, with the relationships between the groups of humans and animals more carefully depicted than individual figures. Other less numerous groups of rock art, many engraved rather than painted, show similar characteristics. The Iberian examples are believed to date from a long period perhaps covering the Upper Paleolithic, Mesolithic and early Neolithic. Prehistoric Celtic art comes from much of Iron Age Europe and survives mainly in the form of high status metalwork skillfully decorated with complex, elegant and mostly abstract designs, often using curving and spiral forms. There are human heads and some fully represented animals, but full length human figures at any size are so rare that their absence may represent a religious taboo. As the Romans conquered Celtic territories, it almost entirely vanishes, but the style continued in limited use in the British Isles, and with the coming of Christianity revived there in the Insular style of the Early Middle Ages.

Минойлық

Минойлық Крит өркениеті Еуропадағы ең көне өркениет саналады. Миной өнерінде фантазиялық бейнелер мен ерекше шеберлік кездеседі. Синклер Худ «миной өнерінің ең жақсы сапасы – формалды конвенцияларды қатаң сақтай отырып, қозғалыс пен өмірдің атмосферасын жасау қабілеті» деп сипаттаған. Бұл өнер Эгей өнерінің құрамына кіреді және кейінгі кезеңдерде Киклад өнеріне үлкен ықпал еткен. Ағаш және тоқыма бұйымдары уақыт өте келе бұзылып, сондықтан қазірге дейін сақталған миной өнерінің көп бөлігі – қыш ыдыстар, күрделі өрнектелген миной мөрлері, сарай фрескалары (пейзаждарды қосады), түрлі материалдардан жасалған кішкентай мүсіндер, әшекейлер және металл бұйымдары. Миной өнерінің сол замандас мәдениеттермен және кейінгі ежелгі грек өнерімен байланысы көп талқыланған. Ол Микен және Киклад өнерін басып тастаған, тіпті Крит микендіктер тарапынан басып алынғаннан кейін де, бірақ Микен Грекиясы құлағаннан кейін грек қараңғы ғасырында дәстүрдің кейбір элементтері ғана сақталды. Миной өнерінде әртүрлі тақырыптар бар, олардың көпшілігі әртүрлі материалдарда кездеседі, бірақ қыш ыдыстардың кейбір түрлерінде ғана бейнелі суреттер бар. Бұқа шабу көріністері суреттерде және түрлі мүсіндерде бейнеленген, олардың діни мағынасы бар деп саналады; бұқа бастары терракоттадан және басқа мүсіндік материалдардан жасалған туындыларда жиі кездеседі. Жеке тұлғалардың портреттері немесе патшалық бейнелері жоқ, ал діни тұлғалардың кім екені әдетте күмәнді, ғалымдар олардың құдайлар, дін қызметкерлері немесе жақтастары екеніне нақты көз жеткізе алмайды. Сол сияқты, суреттелген бөлмелер «ғибадатханалар» ма, әлде тұрмыстық ма, әлі де белгісіз; Акротиридегі бір бөлмеде төсек қалдықтары немесе ғибадатхананың іздері бар жатын бөлмесі болуы мүмкін. Жануарлар, оның ішінде теңіз фаунасының ерекше түрлері жиі бейнеленген; «Теңіз стилі» – MM III және LM IA кезеңдеріне тән сарай қыш ыдыстарының бір түрі, ол кеменің бетін жабатын сегізқалқандар сияқты теңіз жануарларын бейнелейді және бұл стиль фрескалық суреттерден пайда болған болуы мүмкін; кейде олар басқа материалдарда да кездеседі. Аң аулау, соғыс, аттар мен салт аттылар көріністері көбінесе кейінгі кезеңдерде, криттіктер үшін Микен нарығына немесе Микен билеушілері үшін жасалған туындыларда кездеседі. Минойлық фигуралар, адам немесе жануар болсын, өмір мен қозғалыс сезімін береді, бірақ олар көбінесе өте дәл емес, ал түрлерін анықтау кейде мүмкін емес; ежелгі египет өнерімен салыстырғанда олар көбінесе жарық, бірақ реалистік емес. Басқа ежелгі мәдениеттердің өнерімен салыстырғанда әйелдер бейнесінің үлесі жоғары, бірақ минойлықтарда тек құдайлар ғана болған, құдайлар болмаған деген пікір қазір жоққа шығарылған. Адам фигуралары көбінесе профильде немесе египеттік конвенция бойынша, басы мен аяқтары профильде, ал денесі алдыңғы жағынан көрсетіледі; бірақ минойлық фигуралар еркектердің жіңішке белдері мен әйелдердің үлкен кеудесі сияқты ерекшеліктерді асыра көрсетеді.

The Minoan civilization of Crete is regarded as the oldest civilization in Europe. Minoan art is marked by imaginative images and exceptional workmanship. Sinclair Hood described an "essential quality of the finest Minoan art, the ability to create an atmosphere of movement and life although following a set of highly formal conventions". It forms part of the wider grouping of Aegean art, and in later periods came for a time to have a dominant influence over Cycladic art. Wood and textiles have decomposed, so most surviving examples of Minoan art are pottery, intricately carved Minoan seals, palace frescos which include landscapes), small sculptures in various materials, jewellery, and metalwork. The relationship of Minoan art to that of other contemporary cultures and later Ancient Greek art has been much discussed. It clearly dominated Mycenaean art and Cycladic art of the same periods, even after Crete was occupied by the Mycenaeans, but only some aspects of the tradition survived the Greek Dark Ages after the collapse of Mycenaean Greece. Minoan art has a variety of subject matter, much of it appearing across different media, although only some styles of pottery include figurative scenes. Bull leaping appears in painting and several types of sculpture, and is thought to have had a religious significance; bull's heads are also a popular subject in terracotta and other sculptural materials. There are no figures that appear to be portraits of individuals, or are clearly royal, and the identities of religious figures is often tentative, with scholars uncertain whether they are deities, clergy or devotees. Equally, whether painted rooms were "shrines" or secular is far from clear; one room in Akrotiri has been argued to be a bedroom, with remains of a bed, or a shrine. Animals, including an unusual variety of marine fauna, are often depicted; the "Marine Style" is a type of painted palace pottery from MM III and LM IA that paints sea creatures including octopus spreading all over the vessel, and probably originated from similar frescoed scenes; sometimes these appear in other media. Scenes of hunting and warfare, and horses and riders, are mostly found in later periods, in works perhaps made by Cretans for a Mycenaean market, or Mycenaean overlords of Crete. While Minoan figures, whether human or animal, have a great sense of life and movement, they are often not very accurate, and the species is sometimes impossible to identify; by comparison with Ancient Egyptian art they are often more vivid, but less naturalistic. In comparison with the art of other ancient cultures there is a high proportion of female figures, though the idea that Minoans had only goddesses and no gods is now discounted. Most human figures are in profile or in a version of the Egyptian convention with the head and legs in profile, and the torso seen frontally; but the Minoan figures exaggerate features such as slim male waists and large female breasts.

Классикалық грек және эллиндік

Ежелгі Грецияда ұлы суретшілер, мүсіншілер және сәулетшілер болған. Парфенон – олардың сәулет өнерінің қазіргі күнге дейін жеткен үлгісі. Грек мәрмәр мүсіндері классикалық өнердің ең жоғары деңгейі ретінде танылады. Ежелгі Грецияның қыш құмыралары мен керамикасына салған суреттер, Ежелгі Греция қоғамының қалай құрылғандығы туралы маңызды мәліметтер береді. Қара фигуралы және қызыл фигуралы ваза суреттері грек сурет өнерінің көптеген сақталған мысалдарын ұсынады. Ағаш панельдерге сурет салған белгілі грек суретшілері – Апелл, Зевксис және Паррасий, алайда Ежелгі грек панельдік суреттерінің бірде-бір үлгісіне дейін жеткен жоқ, тек олардың замандастары мен кейінгі римдіктердің жазбаша сипаттамалары ғана сақталған. Зевксис б.з.д. 5-6 ғасырларда өмір сүрген және тұңғыш рет сфумато әдісін қолданған адам деп есептеледі. Плинийдің айтуынша, оның суреттерінің шынайылығы соншалық, құстар суреттелген жүзімді жеуге әрекеттенген. Апелл – сурет салудағы кемелділігі, жарқын түстері және бейнелеу шеберлігі үшін ежелгі дүниенің ең ұлы суретшісі деп есептеледі.

Римдік

Рим өнері Грецияның ықпалымен қалыптасты және оның бір бөлігі ежелгі грек сурет және мүсін өнерінің мұрагері саналады, бірақ Италияның жергілікті этрус өнері де оған күшті әсер етті. Рим мүсіндері негізінен қоғамның жоғарғы топтарынан жасалған портреттер мен құдайлардың бейнелерінен тұрады. Дегенмен, рим суретінде маңызды және ерекше ерекшеліктер бар. Сақталған рим суреттерінің арасында Кампаниядағы, Оңтүстік Италиядағы, әсіресе Помпей мен Геркуланумдағы виллалардан табылған қабырға суреттері бар. Мұндай суреттерді төрт негізгі "стильге" немесе кезеңге бөлуге болады және олар trompe l'œil, псевдоперспектива және таза ландшафттың алғашқы үлгілерін қамтуы мүмкін. Ежелгі әлемдегі сақталған сурет портреттерінің көп бөлігі – Әл-Файумның кеш антикалық зиратында табылған, бюст түріндегі сандық портреттері. Олар ежелгі өнердің ең жақсы туындыларының қандай деңгейде болғанын көрсетеді. Көптеген кеш антикалық сурет кітаптарындағы миниатюралардың өте аз ғана саны сақталған, ал ерте ортағасырлық кезеңдегі олардың көшірмелері одан да көп. Ерте христиан өнері рим халқының, кейіннен императорлық өнердің негізінде өркендеді және оның иконографиясын осы көздерден алды.

Ерте ортағасырлық өнер

Көші-қон кезеңінің өнері – бұрынғы Рим аумақтарына қоныс аударған "варвар" халықтарының өнерін білдіретін жалпы атау. 7 және 8 ғасырлардағы кельт өнері англосаксондықтармен байланыс арқылы германдық дәстүрлермен бірігіп, Хиберно-саксондық стиль немесе Арал өнерін қалыптастырды, ол орта ғасырдың қалған бөлігіне зор ықпал етті. Меровингтік өнер – 800 жылға дейінгі франктер өнерін сипаттайды, ал Каролингтік өнер аралдық ықпалдарды классикалық қайта жаңғырумен үйлестіріп, Оттон өнеріне дамыды. Англосаксондық өнер – Арал кезеңінен кейінгі Англия өнері. Жарықтандырылған қолжазбалар осы кезеңнен сақталған суреттердің көп бөлігін қамтиды, бірақ архитектура, металл өнімдері және ағаштан немесе піл сүйегінен жасалған кіші мүсіндік жұмыстар да маңызды рөл атқарды.

Византиялық

Византия өнері біз ерте христиан өнері деп атайтын нәрсемен 730-843 жылдардағы иконокласт кезеңіне дейін тоғысып немесе бірігіп кетеді, сол кезде бейнеленген өнер туындыларының басым көпшілігі жойылды; сондықтан бүгінгі күні кез келген жаңа табылған нәрсе жаңа түсініктер береді. 843 жылдан 1453 жылға дейін Византия өнерінің анық дәстүрі қалыптасты. Бұл өнер көбінесе материалдарының сапасы және шеберлігі тұрғысынан орта ғасырдың ең жоғары деңгейдегі өнері болып есептеледі, ал өндіріс Константинопольде шоғырланған. Византия өнерінің ең маңызды жетістігі – күмбезді шіркеулердің ішіндегі монументальді фрескалар мен мозаикалар, олардың көп бөлігі табиғи апаттар мен шіркеулердің мешітке айналуы салдарынан жойылған.

Романдық

Романдық өнер шамамен 1000 жылдан бастап 12 ғасырда готикалық өнердің пайда болуына дейінгі кезеңді қамтиды. Бұл кезең өркендеудің артуымен және Скандинавиядан Сицилияға дейін Еуропа бойынша біртұтас стильдің алғаш рет пайда болған кезі болды. Романдық өнер күшті әрі тікелей, бастапқыда жарқын түстермен ерекшеленді және көбінесе өте күрделі. Боялған шыны және металл өнімдеріндегі эмаль маңызды өнер салаларына айналды, сондай-ақ дөңгелек пішіндегі үлкен мүсіндер дамыды, бірақ негізгі техника жоғары рельеф болды. Оның архитектурасы қалың қабырғалармен, дөңгелек басты терезелер мен аркалармен ерекшеленеді, олар көптеген ою-өрнектермен безендірілген.

Готика

Готика өнері – қолөнер түріне, орнына және уақытына қарай өзгеретін ұғым. Бұл термин 1140 жылы готикалық сәулетте пайда болды, бірақ готикалық кескіндеме шамамен 1200 жылға дейін дамымады (бұл датаға көптеген ескертулер бар), ол роман стилінен ерекшеленген кезде пайда болды. Готикалық мүсін өнері 1144 жылы Францияда С. Дени аббат шіркеуінің жаңартылуымен туды және 13 ғасырға қарай Еуропаға таралып, роман стилін ығыстырып, халықаралық стильге айналды. Халықаралық готика шамамен 1360 жылдан 1430 жылға дейінгі готика өнерін көрсетеді, одан кейін готика өнері әртүрлі уақытта, әртүрлі жерлерде Ренессанс өнерімен бірікті. Осы кезеңде фреска және тақтадағы кескіндеме сияқты формалар қайтадан маңызды болып келеді, ал кезеңнің соңына гравюра сияқты жаңа өнер түрлері кіреді.

Қайта өрлеу дәуірі

[[Файл:Уомо Витрувиано. jpg|thumb|upright=0.80|right|Леонардо да Винчидің «Адам денесінің пропорциялары» (Uomo Vitruviano) (шамамен 1490), Ренессанс кезеңінің маңызды туындысы. Сурет б.з.д. I ғасырдағы римдік сәулетші Витрувийдің еңбектерінен шабыттандырылып, оның «De architectura» атты еңбегіндегі «идеалды» адам денесінің пропорциялары туралы ойларымен байланысты аталған. Бұл сурет Грек-римдік өркениеттерге және классикалық өнерді пайдалануға деген қызығушылықты, сондай-ақ дене құрылысы мен табиғат арасындағы байланысты табуға жасалған тыйырманы көрсетеді. 1290 жылы Джотто табиғатты зерделеуге негізделген, дәстүрлі емес сурет салу әдісін бастады. Оның Падуадағы Скровегни капелласындағы танымал циклдық жұмысы Ренессанс стилінің бастауы саналды. 14 ғасырдың басқа суретшілері готика стилін одан әрі дамытып, егжей-тегжейлі етіп бейнеледі. Олардың ішінде Симоне Мартини және Джентиле да Фабриано есімдері аталады. Нидерландыда темперадан гөрі майлы бояу техникасы алтын жапырақтар мен бедерлі бояуға емес, табиғи әлемді ең жоғары дәлдікпен бейнелеуге мүмкіндік берді. Осы кезеңде текстураларды шынайы түрде салу өнері дамыды. Ян ван Эйк және Хьюго ван дер Гос сияқты голланд суретшілері кеш готика мен ерте Ренессанс суретшілігіне зор ықпал етті.

Ерте қайта өрлеу дәуірі

Қайта өрлеу дәуірінің идеялары алғаш рет Италияның Флоренция қала-мемлекетінде пайда болды. Мүсінші Донателло контраппосто сияқты классикалық техникаларға және оның екінші мүсіні – Дәуітке (Давидке) сияқты классикалық тақырыптарға қайта оралды. Оның Дәуіт мүсіні Рим империясынан бері Еуропада тұрғызылған алғашқы еркін қоладан жасалған жалаңаш мүсін болды. Мүсінші және сәулетші Брунелески ежелгі Рим ғимараттарының сәулеттік идеяларын шабыт көзі ретінде зерттеді. Масаччо композиция, жекеленіп көрсету және адам денесі сияқты элементтерді жетілдіріп, фрескалар жасады, әсіресе Бранкаччи капелласындағы (ғибадатханадағы) суреттері таңғажайып әсемдікке, драмаға және сезімге толы болды. Осы көрнекті суретшілердің көптегені Флоренция соборының әртүрлі бөліктерінде жұмыс істеді. Брунелескидің собордағы күмбезі готикалық аркадан кейінгі алғашқы, шынайы революциялық сәулеттік жаңалықтардың бірі болды. Донателло оның көптеген мүсіндерін жасады. Джиотто мен Лоренцо Гиберти де собор құрылысына үлес қосты.

Жоғары қайта өрлеу дәуірі

Жоғары Ренессанс суретшілерінің қатарына Леонардо да Винчи, Микеланджело Буонарроти және Рафаэльо Санцио сияқты тұлғалар кіреді. Италиядағы 15 ғасырдағы көркемдік дамулар (мысалы, перспективалық жүйелерге деген қызығушылық, анатомияны бейнелеу және классикалық мәдениеттер) 16 ғасырда толыққандықтан, 15 ғасырды "Тұңғыш Ренессанс", ал 16 ғасырды "Жоғары Ренессанс" деп атауға себеп болды. Жоғары Ренессансты ерекшелендіретін нақты стиль болмаса да, осы кезеңмен ең тығыз байланысты болған Леонардо да Винчи, Рафаэль, Микеланджело және Тицианның өнері техникалық және эстетикалық тұрғыдан таңғажайып шеберлікке ие. Жоғары Ренессанс суретшілері осындай беделді туындылар жасады, содан кейінгі суретшілердің ұрпақтары осы өнер туындыларын оқу мен үйрену үшін пайдаланды. Бұл үлгілі туындылар суретшілердің мәртебесін одан әрі арттырды. Суретшілер өздерін құдайдан шабыт алған деп мәлімдеуге мүмкіндік алды, осылайша бейнелеу өнерін бұрын тек поэзияға ғана берілген мәртебеге көтерді. Осылайша, суретшілер, мүсіншілер және сәулетшілер өз өнерінің құндылығын арттырып, оны жоғары көркем өнер саласына қосты. 16 ғасырдың шеберлері өзінің сөз бостандығы мен қадір-қасиеті бар жаңа мамандықты құрды.

Манеризм, барокко және рококо

Еуропа өнерінде қайта өрлеу дәуірі классицизмі екі түрлі ағымды тудырды – манер және барокко. Манеризм классицизмнің идеалистік кемелдікке қарсы реакциясы болып табылады, ол суретте эмоционалдық мазмұнды және суретшінің сезімдерін күшейту үшін жарық пен кеңістікті бұрмалауды қолданды. Эль Греконың туындылары 16-шы ғасырдың соңы мен 17-шы ғасырдың басындағы суретте манеризмнің ең айқын мысалы болып табылады. Солтүстік манеризмінің дамуы ұзаққа созылды және көбінесе 16 ғасырдың соңғы жартысындағы қозғалыс болды. Барокко өнері қайта өрлеу дәуірінің бейнелеушілігін жаңа биіктерге көтеріп, сұлулықты іздеуде егжей-тегжейлілікке, қозғалысқа, жарыққа және драмаға ерекше назар аударды. Барокко стилінің ең танымал суретшілері – Караваджо, Рембрандт, Питер Пол Рубенс және Диего Веласкес. 17 ғасырдағы Голландияның алтын ғасырындағы солтүстік реалистік дәстүрлерден пайда болған өнер ерекше болды, онда діни және тарихи суреттер аз болды, олардың орнына натюрморт, күнделікті сахналарды бейнелейтін жанрлық суреттер және пейзаж сияқты секулярлық жанрларды дамытуда маңызды рөл атқарды. Рембрандттың өнерінің барокколық сипаты айқын болғанымен, бұл белгі Вермеер және көптеген басқа голланд суретшілері үшін осылай қолданылмайды. Фламанд барокко суретшілігі бұл үрдіске қатысты, сонымен қатар дәстүрлі санаттарды жасауды жалғастырды. Барокко өнері көбінесе Рим-католик шіркеуіндегі рухани өмірдің қайта жандануының көркемдік көрінісі – Контрреформацияның бір бөлігі ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, барокко өнерінің ұлылыққа баса назар аударуы абсолюттік сипатта болып саналады. Барокконың көркемдік контекстінде діни және саяси тақырыптар кеңінен зерттелді, ал суреттер мен мүсіндерде драма, эмоция және театрлықтық күшті элементтер болды. Барокконың танымал суретшілерінің қатарында Караваджо немесе Рубенс бар. Артемизия Джентилески – тағы бір көрнекті суретші, ол Караваджо стилінен шабыттанды. Барокко өнері әсіресе әсем және күрделі болды, көбінесе қараңғы түстермен бай, жылы түстерді қолданды. Барокконың сәндік қозғалысының маңызды элементтері – салтанаттылық пен ұлылық, бұл туралы Людовик XIV: «Мен – ұлылықтың өзімін» деген сөзінен көруге болады; көптеген барокко суретшілері осы мақсатты іске асыруға тырысқан патшаларға қызмет етті. Барокко өнері көп жағынан Ренессанс өнеріне ұқсас болды; шындығында, бұл термин бастапқыда Ренессанстан кейінгі өнер мен сәулетті сипаттау үшін теріс мағынада қолданылған. Бароккода бай, күшті түстер пайдаланылса, рококо ақшыл, қаймақты түстерді қолданды. Көркемдік қозғалыс енді саясат пен дінге баса назар аудармай, романтика, тойлау және табиғатты бағалау сияқты жеңіл тақырыптарға назар аударды. Рококо өнері бароккоға да қарама-қарсы болды, өйткені ол көбінесе симметриядан бас тартып, асимметриялық дизайнды ұнатты. Сонымен қатар, ол алыс Шығыс Азияның көркемдік формалары мен әшекейлеулерінен шабыттанды, нәтижесінде фарфордан жасалған мүсіндер мен жалпы қытайлық бұйымдарға сұраныс артты. 18 ғасыр стилі қысқа уақыт бойы гүлденді; алайда, Рококо стилі көп ұзамай жағымсыз болып кетті, оны көптеген адамдар мағынадан гөрі эстетикаға баса назар аударған әсем және беткей қозғалыс ретінде қарады. Неоклассицизм көп жағынан Рококоның қарсы қозғалысы ретінде дамыды, оның қозғаушы күші соңғысының әсемдігіне бағытталған жек көру сезімі болды.

In European art, Renaissance Classicism spawned two different movements—Mannerism and the Baroque. Mannerism, a reaction against the idealist perfection of Classicism, employed distortion of light and spatial frameworks in order to emphasize the emotional content of a painting and the emotions of the painter. The work of El Greco is a particularly clear example of Mannerism in painting during the late 16th, early 17th centuries. Northern Mannerism took longer to develop, and was largely a movement of the last half of the 16th century. Baroque art took the representationalism of the Renaissance to new heights, emphasizing detail, movement, lighting, and drama in their search for beauty. Perhaps the best known Baroque painters are Caravaggio, Rembrandt, Peter Paul Rubens, and Diego Velázquez. A rather different art developed out of northern realist traditions in 17th century Dutch Golden Age painting, which had very little religious art, and little history painting, instead playing a crucial part in developing secular genres such as still life, genre paintings of everyday scenes, and landscape painting. While the Baroque nature of Rembrandt's art is clear, the label is less use for Vermeer and many other Dutch artists. Flemish Baroque painting shared a part in this trend, while also continuing to produce the traditional categories. Baroque art is often seen as part of the Counter Reformation—the artistic element of the revival of spiritual life in the Roman Catholic Church. Additionally, the emphasis that Baroque art placed on grandeur is seen as Absolutist in nature. Religious and political themes were widely explored within the Baroque artistic context, and both paintings and sculptures were characterised by a strong element of drama, emotion and theatricality. Famous Baroque artists include Caravaggio or Rubens. Artemisia Gentileschi was another noteworthy artist, who was inspired by Caravaggio's style. Baroque art was particularly ornate and elaborate in nature, often using rich, warm colours with dark undertones. Pomp and grandeur were important elements of the Baroque artistic movement in general, as can be seen when Louis XIV said, "I am grandeur incarnate"; many Baroque artists served kings who tried to realize this goal. Baroque art in many ways was similar to Renaissance art; as a matter of fact, the term was initially used in a derogative manner to describe post Renaissance art and architecture which was over elaborate. Whilst the Baroque used rich, strong colours, Rococo used pale, creamier shades. The artistic movement no longer placed an emphasis on politics and religion, focusing instead on lighter themes such as romance, celebration, and appreciation of nature. Rococo art also contrasted the Baroque as it often refused symmetry in favor of asymmetrical designs. Furthermore, it sought inspiration from the artistic forms and ornamentation of Far Eastern Asia, resulting in the rise in favour of porcelain figurines and chinoiserie in general. The 18th century style flourished for a short while; nevertheless, the Rococo style soon fell out of favor, being seen by many as a gaudy and superficial movement emphasizing aesthetics over meaning. Neoclassicism in many ways developed as a counter movement of the Rococo, the impetus being a sense of disgust directed towards the latter's florid qualities.

Неоклассицизм, романтизм, академизм және реализм

Неоклассикалық өнер түрлі классикалық тақырыптарға негізделген, қарапайымдыққа, тәртіпке және идеализмге ерекше назар аударды. Суретте Антонио Канованың «Купидонның сүйісімен қайта тірілген Психея» (1787–1793) туындысы бейнеленген.

18 ғасыр бойында Еуропаның әртүрлі аймақтарында Рококоға қарсылық білдіретін, көбінесе Неоклассицизм деп аталатын қарсы қозғалыс пайда болды. Ол Рококо өнерінің сыртқы әдемілігі мен жеңілтектегін сынап, классикалық антикалық дәуірдің, әсіресе ежелгі Грекия мен Римнің қарапайымдығына, тәртібіне және «тазалығына» оралуға ұмтылды. Бұл қозғалысқа классикалық өнердің ықпалымен дамыған Ренессанс дәуірі де әсер етті. Неоклассицизм – Ағартушылық деп аталатын интеллектуалдық қозғалыстың көркемдік бөлігі болды; Ағартушылық идеалистік болды және объективтілікке, ақылға, эмпирикалық шындыққа баса назар аударды. Неоклассицизм 18 ғасырда Еуропа бойынша кеңінен тарады, әсіресе Ұлыбританияда, осы кезеңде неоклассикалық сәулет өнерінің көрнекті туындылары пайда болды. Неоклассицизмнің классикалық антикалық дәуірге деген құштарлығы осы онжылдықта танымал болған Grand Tour саяхатында көрінеді, онда бай аристократтар Италия мен Грекияның ежелгі қираған жерлеріне саяхаттады. Дегенмен, Неоклассицизм үшін шешуші сәт 18 ғасырдың соңындағы Франция революциясы кезінде болды; Францияда Рококо өнері бұрынғы қозғалыстан гөрі маңыздырақ деп саналған Неоклассицизммен ауыстырылды. Неоклассицизмді саяси, сондай-ақ көркемдік және мәдени қозғалыс ретінде қарастыруға болады. Неоклассикалық өнерде тәртіпке, симметрияға және классикалық қарапайымдыққа баса назар аударылады; Неоклассикалық өнердегі тақырыптарға ежелгі грек және рим өнерінде кеңінен зерттелген батылдық пен соғыс кіреді. Ингрес, Канова және Жак-Луи Давид ең танымал неоклассицистердің қатарында. Евгений Делакруаның «Азаттық халықты жетектеп барады» (1830), Романтизм өнері. Манеризм Классицизмді қабылдамағандай, Романтизм де Ағартушылық идеяларын және Неоклассицистердің эстетикасын қабылдамады. Романтизм Неоклассицизмнің жоғары объективті және реттелген табиғатын қабылдамай, өнерге жеке және эмоционалды көзқараспен қарауды жөн көрді. Романтизм табиғатқа, әсіресе табиғи әлемнің күші мен сұлулығын бейнелеуге және эмоцияларға баса назар аударды, сондай-ақ өнерге аса жеке көзқарас іздеді. Романтизм өнері жалпы тақырыптарға емес, жеке сезімдерге қатысты болды, мысалы, Неоклассицизмде; осылайша, Романтизм өнері жиі сезімдер мен эмоцияларды білдіру үшін түстерді қолданды. Постмодернизмнің пайда болуына дейін көркем өнерге эстетикалық сапа, сәнділік, шеберлік, нәзіктік және ақыл-ойды қоздыру тән болды, ол жоғарғы немесе білімді топтарға тартымды болды; бұл жоғары өнерді төмен өнерден ажыратты, ол өз кезегінде, жағымсыз, китч, оңай жасалатын және ақыл-ойды қоздырмайтын, көпшілікке арналған өнер болып саналды. Постмодернизм өнер бұл айырмашылықтарды жойып, қазіргі көркем өнерге китч, коммерциялық және эксцентриктік элементтерді енгізді; сурет салуды сынады немесе «басып өтуге» тырысты, сондай-ақ Дада және тұжырымдамалық өнер сияқты көркемдік қозғалыстар арасында сурет салуға қарсы басқа да тенденциялар болды. 20 ғасырдың соңында сурет салудан алыстау тенденциясына түрлі қозғалыстар қарсы шықты, мысалы, Минимализм, Лирикалық абстракция, Поп-арт, Оп-арт, Жаңа реализм, Фотореализм, Нео-гео, Нео-экспрессионизм, Жаңа еуропалық сурет салу, Стуккизм, Эксессивизм және басқа да маңызды және ықпалды суретшілік бағыттар.

Throughout the 18th century, a counter movement opposing the Rococo sprang up in different parts of Europe, commonly known as Neoclassicism. It despised the perceived superficiality and frivolity of Rococo art, and desired for a return to the simplicity, order and 'purism' of classical antiquity, especially ancient Greece and Rome. The movement was in part also influenced by the Renaissance, which itself was strongly influenced by classical art. Neoclassicism was the artistic component of the intellectual movement known as the Enlightenment; the Enlightenment was idealistic, and put its emphasis on objectivity, reason and empirical truth. Neoclassicism had become widespread in Europe throughout the 18th century, especially in the United Kingdom, which saw great works of Neoclassical architecture spring up during this period; Neoclassicism's fascination with classical antiquity can be seen in the popularity of the Grand Tour during this decade, where wealthy aristocrats travelled to the ancient ruins of Italy and Greece. Nevertheless, a defining moment for Neoclassicism came during the French Revolution in the late 18th century; in France, Rococo art was replaced with the preferred Neoclassical art, which was seen as more serious than the former movement. In many ways, Neoclassicism can be seen as a political movement as well as an artistic and cultural one. Neoclassical art places an emphasis on order, symmetry and classical simplicity; common themes in Neoclassical art include courage and war, as were commonly explored in ancient Greek and Roman art. Ingres, Canova, and Jacques Louis David are among the best known neoclassicists. thumb|Eugène Delacroix, Liberty Leading the People 1830, Romantic art. Just as Mannerism rejected Classicism, so did Romanticism reject the ideas of the Enlightenment and the aesthetic of the Neoclassicists. Romanticism rejected the highly objective and ordered nature of Neoclassicism, and opted for a more individual and emotional approach to the arts. Romanticism placed an emphasis on nature, especially when aiming to portray the power and beauty of the natural world, and emotions, and sought a highly personal approach to art. Romantic art was about individual feelings, not common themes, such as in Neoclassicism; in such a way, Romantic art often used colours in order to express feelings and emotion. Before the advent of postmodernism, the fine arts were characterised by a form of aesthetic quality, elegance, craftsmanship, finesse and intellectual stimulation which was intended to appeal to the upper or educated classes; this distinguished high art from low art, which, in turn, was seen as tacky, kitsch, easily made and lacking in much or any intellectual stimulation, art which was intended to appeal to the masses. Postmodern art blurred these distinctions, bringing a strong element of kitsch, commercialism and campness into contemporary fine art; have denounced or attempted to "supersede" painting, and there have also been other anti painting trends among artistic movements, such as that of Dada and conceptual art. The trend away from painting in the late 20th century has been countered by various movements, for example the continuation of Minimal Art, Lyrical Abstraction, Pop Art, Op Art, New Realism, Photorealism, Neo Geo, Neo expressionism, New European Painting, Stuckism, Excessivism and various other important and influential painterly directions.