Кіріспе
Америка саясаткері (туған 1943)
Кларенс Саксби Чэмблисс (Clarence Saxby Chambliss; 10 қараша 1943 жылы туған) – 2003 жылдан 2015 жылға дейін Джорджия штатынан АҚШ Сенатының сенаторы болған американдық заңгер және зейнеткер саясаткер. Республикалық партия мүшесі, ол бұрын 1995 жылдан 2003 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасының депутаты болған. Палатадағы қызметі кезінде Чэмблисс Терроризм және ішкі қауіпсіздік жөніндегі Өкілдер палатасының барлау комитетінің кіші комитетіне төрағалық еткен. Бұл кіші комитет 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін барлау қызметіне қатысты тергеулерді жүргізді. Чэмблис алғаш рет 2002 жылы АҚШ Сенатына сайланды, демократ Макс Клелендті жеңіп шықты. Сенатор ретінде ол 109-шы Конгресс кезінде (2005–2007) Сенаттың Ауыл шаруашылығы, тамақтану және орман шаруашылығы комитетіне төрағалық етті. 112-ші Конгресс кезінде (2011–2012) ол Сенаттың Барлау комитетіндегі республикашылдардың жетекшісі болды. 2011 жылдың желтоқсанында «Вашингтон Пост» газеті Чэмблисті екі партиялық бюджеттік тапшылықты азайту жоспарына атсалысқандығы үшін 2011 жылғы ең үздік көшбасшылардың бірі деп атады. Чэмблис 2008 жылы Сенатқа қайта сайланды, бірақ 2014 жылы қайта сайлануға түспеді.
Ерте өмір және білім
Чамблисс Солтүстік Каролина штатының Уоррентон қаласында Эмма Бейкердің (құрметті әкесі Андерсон) және епископтық пастор Альфред Паркер Чамблисс, кішінің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол 1961 жылы Луизиана штатының Шревпорт қаласындағы C. E. Byrd орта мектебін бітірді. 1961-1962 жылдары Луизиана Тех университетінде оқыды және 1966 жылы Джорджия университетінің Терри бизнес мектебінен бизнес-әкімшілік саласы бойынша бакалавр дәрежесін алды, оқуын Афина қаласындағы нан пісірушілікте жұмыс істеп аяқтады. Вьетнам соғысы кезінде Чамблисс студенттік кешірім алды, сондай-ақ футболдан алған жарақатынан кейін нашар тізелеріне байланысты медициналық кешірім (1 Y) алды.
АҚШ-тың Өкілдер палатасы
Чамблис 1994 жылы АҚШ Өкілдер палатасына жаңа консервативті республикашыл конгрессмендердің бірі ретінде сайланды, оның сайлануы партияның Конгрестің екі палатасында да көпшілікті құруына ықпал етті. Ұзақ жылдар бойы конгрессмен болған және сондай-ақ грузин Ньют Гингрич бұл қозғалыстың жетекшісі болды, ал Чамблис және сол жылы сайланған басқа республикашылдар ‘94 жылғы топ деп аталды. Чамблис алты мерзім бойы қызмет еткен Дж. Рой Роуленд зейнеткерлікке шыққаннан кейін Мейкон қалалық 8-ші сайлау округінен сайланды. Ол дауыс берушілердің 63 пайызынан астам дауысын алып, күтпеген үлкен артықшылыққа ие болды, себебі бұл округте бұрын ешқашан республикашыл жеңіске жеткен емес. 1996 жылы ол Мейкон қалалық адвокат Джим Виггинспен күреске түсті, бірақ 1998 және 2000 жылдары қайта сайланды. Соңғы сайлауда ол бұрынғы Мейкон қаласының мэрі Джим Маршаллға қарсы шықты, бірақ шамамен 59 пайыз дауыспен бұл сынақты оңай жеңіп шықты. Өкілдер палатасындағы төрт мерзімі ішінде Чамблис АҚШ Өкілдер палатасының Барлау жөніндегі тұрақты комитетінде қызмет етті және Терроризм және отандық қауіпсіздік жөніндегі Палатаның Барлау жөніндегі кіші комитетіне төрағалық етті. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террористік шабуылдардан кейін бір ай ішінде Чамблистің төрағалығымен жұмыс істеген Терроризм және отандық қауіпсіздік жөніндегі Палатаның Барлау жөніндегі кіші комитеті шабуылдармен байланысты барлау мәселелерін зерттеді. Комитеттің тергеуі нәтижесінде АҚШ барлау қауымдастығының жұмысындағы және технологиялық қабілетіндегі маңызды кемшіліктерді көрсететін алғашқы толыққанды есеп жазылды. Чамблис 2001 жылдың 19 қарашасында Грузияның Валдоста қаласында алғашқы көмек көрсетушілермен өткен кездесуде жасаған сөздері үшін сынға ұшырады, онда ол отандық қауіпсіздікті арттыру үшін шерифтерге «штат шекарасын кесіп өтетін әрбір мұсылманды қамауға рұқсат беру қажет» деді. Чамблис бұл сөздері үшін өтініш айтты. 2006 жылы Чамблис Джек Абрамоффтан сайлау науқанына түскен қаржыны қайтарған бірнеше конгрессменнің қатарында болды.
2002 жылғы жарыс
Карл Роув пен Буш әкімшілігінің, Грузия штатының Демократиялық партиясын әлсіз деп есептегендіктен, шақыруымен Чамблис 2002 жылы Сенатқа сайлауға түсті, қарсыласы – бірінші мерзімге сайланған демократ Макс Клеленд болды. Науқан барысында Чамблис Клелендке қарсы жарнама жасады, Клеленд – Вьетнам соғысының қаһармандық ерліктері үшін марапатталған ардагері, соғыс кезінде үш мүшесінен айырылған. Жарнамада Клелендті қорғаныс және отандық қауіпсіздік мәселелерінде әлсіз деп көрсетті. Чамблис бұл жарнамасы үшін демократтар мен республикашылдар тарапынан сынға ұшырады. Чамблис сайлауда жеңіске жетіп, дауыстардың 53 пайызын алды, ал Клеленд 46 пайыз дауыс жинады.
2008 жылғы жарыс
2008 жылдың 4 қарашасында Чамблисс дауыстардың 49,8%-ын алды, ал демократ үміткер Джим Мартин 47%-ын, либертариандық Аллен Бакли 3%-ын алды. Ешбір кандидат 50% дауыс жинамағандықтан, 2008 жылдың 2 желтоқсанында Чамблисс пен Мартин арасында екінші тур өтті. Екінші тур кезінде Чамблисске 2008 жылдың 7 ақпанында болған Саваннадағы қант зауытының жарылысына себеп болған қауіпті жағдайларды жоюда "қасақана" кінәрат жасады деген шағыммен Imperial Sugar компаниясына қарсы сот ісін тергеуге қатысты сотқа шақыру қағазы келді. Чамблисс бұрынғы қант компаниясының басшысын "қудалаумен" айыпталды. Өзінің мәлімдемесінде Чамблисс жарылыстан зардап шеккен отбасыларға көңіл айтып, мәселені Сенаттың заңгерлеріне жібергенін хабарлады. Сотқа куәлік беру үшін шақырылғанда Чамблисс "заң шығару иммунитетін" пайдаланды. Екінші турда Чамблисс Мартиннен 57% дауысқа 43% есебімен жеңіске жетті.
Қызмет мерзімі
Шамблис алғаш рет 2002 жылы АҚШ Сенатына сайланды. Сенатор ретінде ол 109-шы Конгресс кезінде (2005–2007) Сенаттың Ауыл шаруашылығы, тамақтану және орман шаруашылығы комитетінің төрағасы болды. 112-ші Конгресс кезінде (2011–2012) ол Сенаттың барлау комитетіндегі жетекші республикашыл болды. Чамблис консервативті дауыс беру тарихына ие болғанымен, ол 2007 жылғы Фермерлік заң, 2007 жылғы екі партиялық иммиграциялық реформа (Джон Маккейн мен Тед Кеннеди бастаған) және 2008 жылғы Төтенше экономикалық тұрақтандыру заңы сияқты екі партиялық заңнамалық бастамаларға қатысты. 2011 жылдың желтоқсанында «Вашингтон Пост» газеті Чамблисті екі партиялық бюджеттік тапшылықты азайту жоспарына атсалысқандығы үшін 2011 жылғы үздік көшбасшылардың бірі деп атады. 2013 жылдың 6 наурызында Чамблис Президент Обаманың Джефферсон қонақ үйінде өткізген және жеке төлеген шақырылған 12 сенатордың қатарында болды. Сол түні Чамблис Рэнд Полдың үкіметтің қашықтықтан басқарылатын ұшқышсыз аппараттарды (дрондарды) қолдануына қарсы филибүстерлік акциясына қатысып, Сенатты Джон О. Бреннанды Орталық барлау агенттігінің директоры қызметіне бекітуді кейінге қалдыруға мәжбүр етті. 2013 жылдың сәуірінде Чамблис барлық қару сатып алушылардың тексеруін кеңейтуге бағытталған заң жобасына қарсы дауыс берген 46 сенатордың бірі болды. Чамблис 40 республикашыл және 5 демократпен бірге заң жобасының қабылдануын тоқтату үшін дауыс берді. 2013 жылы Чамблис әскерилердегі сексуалдық шабуылдардың себебі ретінде «табиғатта пайда болатын гормон деңгейін» талқылағаннан кейін екі партиялық сынға ұшырады. 2014 жылдың қаңтарында Чамблис сенатор Рон Джонсонның АҚШ-тың Жекелендірілген Басқару Офисінің «Мүмкін болатын денсаулық сақтау» шешіміне қарсы сот процесін қолдап, amicus brief-ке қол қойды. Чамблистің ұлы Бо Чикаго тауар биржасының лоббисі болды. Бо Чамблис Сенаттың Ауыл шаруашылығы комитетінің қарауына жататын тауарлар фьючерстік саудасы мәселелері бойынша лоббилік жұмыстар жүргізді, ал сенатор осы комитеттің мүшесі болды. Сенатор Чамблистің кеңсесі Бо Чамблистің сенаторға немесе оның қызметкерлеріне лобби жасауына тыйым салатын саясатты қабылдады. Чамблис 2014 жылы қайта сайлануға түспеді. 2015 жылы Сенаттан кеткеннен кейін бірнеше күн өткен соң, ол DLA Piper компаниясына серіктес ретінде қосылғаны жарияланды.