Кіріспе

Христиандық әулие (250–304)

Флориан (Флориан; 250 – 304 жылдары) – христиан дінінде қасиетті адам және түтін тартқыштарының, сабын жасаушылардың және өрт сөндірушілердің қамқоршысы. Оның мерекесі 4 мамыр күні тойланады. Флориан Польшаның, Австрияның Линц қаласының және Жоғарғы Австрияның да қамқоршысы болып саналады, Австрия маркграфы Леопольд III-мен бірге.

Өмір

Флориан шамамен 250 жылы біздің заманымызда ежелгі римдік қала Элий Цецийде, қазіргі Санкт-Пөлтенде, Австрияда дүниеге келген. Ол Рим армиясына қосылып, шендерді жоғарылатып, Рим провинциясы Норикумдағы императорлық армияның қолбасшысы болды. Әскери міндеттерінен өзге, ол өрт сөндіру бригадаларын ұйымдастырумен және басқарумен де жауапты болды. Флориан тек отпен күресуге арналған, таңдаулы әскерлер тобын ұйымдастырып, оларды жаттықтырды. Диоклетианның христиандарды қудалау кезінде Римге Флорианның өзінің аймағында христиандарға қарсы тыйымдарды орындамайтыны туралы хабарлар жетті. Аквилин бұл хабарларды тексеру үшін жіберілді. Аквилин Флорианға римдік дінге сәйкес римдік құдайларға құрбандық шалуды бұйырғанда, Флориан бас тартты. Флорианды тірідей өртеуге үкім шығарылды. Өртеу тірегінде тұрып, Флориан римдік сарбаздарға: «Егер мен сіздердің азаптарыңызға қорықпайтынымды білгіңіздер, отты жағыңыздар, мен Раббымның атымен оған өрлеп шығамын» деді. Оның сөздерінен сескенген сарбаздар Флорианды өртемей, оны мойнына диірмен тасын байлап, Энс өзеніне батырып өлтірді. Австриядағы Санкт-Флориан қаласы оның құрметіне аталған. Аңыз бойынша, оның денесі қаланың қасында өскен Санкт-Флориан монастырінде жерленген. Флориан 1184 жылы Польшаның қасиетті қамқоршысы болып танылды, осы кезде Рим папасы Люций III принц Казимир II-нің Флорианның қабірлерін сол елге жіберу туралы өтінішін қабылдады. Австрия мен Германияда өрт сөндіру қызметтері радио байланысында өрт сөндіру станциялары мен машиналарының бірыңғай шақыру белгісі ретінде Флорианды пайдаланады. Өрт сөндіруге қатысты қолға ұсталатын радио жабдықтары үшін «Флорентин» деген шақыру белгісі де осы қолданыстан туындаған.

Қамқорлық

Флориан – Жоғарғы Австрия мен Польшаның қасиетті қамқоршысы; сондай-ақ өрт сөндірушілердің, мұржа тазалаушылардың және сыра қайнатушылардың қасиетті қамқоршысы. Флориан сыра қайнатушылармен байланысты, себебі ол бір құмыра сумен керемет түрде өртті сөндірген деген аңыз бар. Сондықтан оны көбінесе құмыра ұстаған күйінде бейнелейді. Флориан мұржа тазалаушылардың, Австрияның, Польшаның және сабын қайнатушылардың да қасиетті қамқоршысы. Флориан өрт, су тасқыны, молния және тазарту орнының азабына қарсы дұға ету үшін шақырылады. Польшаның Краков қаласында танымал Флориан шіркеуі орналасқан. Оның құрметі 1528 жылдан бері күшті болды, сол кезде өрт көршілес аудандарды өртеп жіберді, бірақ шіркеуге ешқандай зиян келтірмеді.

Қазіргі мәдениетте

"Флориан қағидасы" (неміс тіліндегі аймақтарда "Sankt Florians Prinzip" деп аталады) – қасиетті Флорианға арналған біршама ирониялық дұғадан туындаған: "О heiliger Sankt Florian, verschon' mein Haus, zünd' and're an", яғни "О, қасиетті Санкт Флориан, үйімді сақтап қал, бірақ басқа үйді өртеп жібер". Бұл сөз тіркесі неміс тілінде ағылшын тіліндегі "not in my backyard" (өз аулаңда болмасын) деген сияқты қолданылады, егер сөйлеуші біреудің жағымсыз жағдайдан құтылу үшін басқаларды сол жағдайға түсіруге тырысып жатқанын көрсеткісі келсе. Германияда "Флориан" – өрт сөндіру машиналарын шақыру белгісі. Феликс Салтеннің "Флориан: Императордың биесі" романының басты кейіпкері Флориан деп аталады, себебі жануар 1901 жылдың 4 мамырында Австрияның Липица қаласында дүниеге келген. Альфред Шниткенің №2 симфониясы "Санкт-Флориан" деп аталады. Словакияның көптеген қалаларында көшелерге қасиетті Флорианның есімі берілген, көбінесе жергілікті өрт сөндіру бөлімдерімен байланысты. Флориан көшесі (Floriánska ulica) ірі қалалардың тарихи аудандарында кездеседі: қазір Кошицеде (Staré Mesto), ал бұрын Братиславаның (Staré Mesto) тарихи ауданында болған.