Бенджамин Зефания: Өмір және шығармалары

Кіріспе

Британдық ақын және жазушы (1958–2023)

Бенджамин Обадия Икбал Сефания (15 сәуір 1958 – 7 желтоқсан 2023) – британдық жазушы, дуб ақын, актер, музыкант және поэзия мен шығармашылық жазу профессоры. 2008 жылы ол «Таймс» газетінің Ұлыбританияның соғыстан кейінгі 50 үздік жазушысының тізіміне енді. Сефания өз шығармаларында түрмеде отыру, нәсілшілдік және ямайкалық мұрасының өмірлік тәжірибелерін пайдаланды. 1998 жылы ол BBC Radio 4 Young Playwrights Festival Award сыйлығын жеңіп алды және кем дегенде он алты құрметті докторлық дәрежесін иеленді. Оның құрметіне Элинг ауруханасындағы бір палатаға есімі берілді. Оның екінші романы «Қашқын бала» 2002 жылы Портсмут кітап сыйлығының «Ұзын роман» номинациясында жеңіске жетті. 1982 жылы ол «Раста» альбомын шығарды, онда Боб Марлидің қайтысынан кейін алғаш рет «Wailers» тобы өнер танытты. Бұл Нельсон Манделаға арналған құрметтің белгісі болды. Альбом Югославиядағы хит-парадтардың басына көтерілді, ал оның табысына байланысты Мандела 1996 жылы Лондонның Корольдік Альберт залында президенттің «Екі ұлт» концертіне Сефанияны шақырды. Актер ретінде ол 2013 және 2022 жылдар аралығында BBC-нің «Peaky Blinders» сериалында басты рөлдердің бірін ойнады. Веган және жануарлар құқығын қорғаушы, өзін анархист деп санаған Сефания британдық сайлау жүйесін көпшілік дауыс беруден баламалы дауыс беру жүйесіне өзгертуді қолдады. 2003 жылы оған Британ империясы орденінің офицері (OBE) тағайындалуы ұсынылды, бірақ ол бұл құрметтен бас тартты, себебі: «Мен «империя» деген сөзді естігенде ашуланамын; ол маған құлдықты, мыңдаған жылдар бойғы қатыгездікті, менің ата-аналарым зорланғанын және менің ата-бабаларым қатыгездікке ұшырағанын еске салады».

Ерте өмір және білім

Бенджамин Обадия Икбал Спрингер 1958 жылғы 15 сәуірде Англияның Бирмингем қаласының Хэндсуорт ауданында дүниеге келді, сонда өсті де. Ол бұл аймақты «Еуропаның ямайкалық астанасы» деп атады. Ол Барбадостық пошташы Освальд Спрингер мен ямайкалық медбике Ленев (қыздығы Райт)тің ұлы болды. Оның жеті кіші інісі мен сіңлісі болды, оның ішінде егіз қарындасы Велда да бар еді. Зефанияның өзі жазғандай, оған Ямайканың музыкасы мен поэзиясы, сондай-ақ ол «көше саясаты» деп атаған нәрсе зор әсер етті. 2005 жылғы сұхбатта ол былай деді: «Жақсы, өмірімнің көп бөлігінде поэзия ауызша айтылатын нәрсе деп ойладым. Біз Ямайкадан Луиза Беннеттің кассеталарын тыңдайтынбыз, оны барлық дуб-поэзияның патшайымы деп есептейміз. Мен үшін бұл екі нәрседен тұрды: бір нәрсені айтқысы келетін сөздер және ырғақ жасайтын сөздер. Жазбаша поэзия ақ адамдардың істеген өте жақсы нәрсесі болып көрінетін». Оның алғашқы өнер көрсетілімі 11 жасында шіркеуде болды, нәтижесінде ол Сефания (библиялық пайғамбардың атымен) есімін қабылдады.

Benjamin Obadiah Iqbal Springer was born on 15 April 1958, in the Handsworth district of Birmingham, England, where he was also raised. He referred to this area as the "Jamaican capital of Europe". He was the son of Oswald Springer, a Barbadian postman, and Leneve (née Wright), a Jamaican nurse, and had a total of seven younger siblings, including his twin sister, Velda. Zephaniah wrote that he was strongly influenced by the music and poetry of Jamaica and what he called "street politics", and he said in a 2005 interview: Well, for most of the early part of my life I thought poetry was an oral thing. We used to listen to tapes from Jamaica of Louise Bennett, who we think of as the queen of all dub poets. For me, it was two things: it was words wanting to say something and words creating rhythm. Written poetry was a very strange thing that white people did. His first performance was in church when he was 11 years old, resulting in him adopting the name Zephaniah (after the biblical prophet),

He was educated at Broadway School, Birmingham, from which he was expelled aged 13, unable to read or write due to dyslexia. The gift, during his childhood, of an old, manual typewriter inspired him to become a writer. It is now in the collection of Birmingham Museums Trust. As a youth, he spent time in borstal and in his late teens received a criminal record and served a prison sentence for burglary. Tired of the limitations of being a black poet communicating with black people only, he decided to expand his audience, and in 1979, at the age of 22, he headed to London, where his first book would be published the next year. While living in London, Zephaniah was assaulted during the 1981 Brixton riots and chronicled his experiences on his 1982 album Rasta. He experienced racism on a regular basis:

They happened around me. Back then, racism was very in your face. There was the National Front against black and foreign people and the police were also very racist. I got stopped four times after I bought a BMW when I became successful with poetry. I kept getting stopped by the police so I sold it. In a session with John Peel on 1 February 1983 – one of two Peel sessions he recorded that year – Zephaniah's responses were recorded in such poems as "Dis Policeman", "The Boat", "Riot in Progress" and "Uprising Downtown".

Ол Бирмингемдегі Бродвей мектебінде білім алды, бірақ 13 жасында дислексиясының салдарынан оқи да, жаза да алмағандықтан мектептен қуылды. Бала кезінде алған ескі, қолмен жазатын машинасы оны жазушы болуға шабыс тартты. Қазір ол Бирмингем мұражайлары қорының коллекциясында сақталуда. Жастық шағында ол борталақта болды, кейін өспірім шағында қылмыстық ісі болды және ұрлық жасағаны үшін түрмеге отырды. Қара ақынның тек қара адамдармен ғана қарым-қатынас жасауының шектеулеріне көңілі толмаған ол аудиториясын кеңейтуді шешті. 1979 жылы, 22 жасында ол Лондонға кетті, келесі жылы оның алғашқы кітабы жарық көрді. Лондонға қоныстанғаннан кейін Зефания 1981 жылғы Брикстон көтерілісі кезінде шабуылға ұшырады және 1982 жылы шыққан «Раста» альбомында осы оқиғаларын баяндады. Ол үнемі нәсілшілдікке тап болды: «Олар маңайымда болып жатты. Сол кезде расизм ашық-жасық көрінетін. Қара және шетелдіктерге қарсы Ұлттық фронт болды, полиция да өте нәсілшіл еді. Мен поэзиямен жетістікке жеткеннен кейін BMW сатып алғаннан кейін төрт рет тоқтатылдым. Полиция маған үнемі тоқтатып маза бермейтін болғандықтан, оны саттым». 1983 жылғы 1 ақпанда Джон Пилмен болған сессияда (сол жылы жазылған екі Пил сессиясының бірі) Зефанияның жауаптары «Dis Policeman», «The Boat», «Riot in Progress» және «Uprising Downtown» сияқты өлеңдерде жазылды.

Жазба шығармалары мен поэзиясы

Лондонға көшіп келген Зефания Стратфордтағы жұмысшылар кооперативіне белсенді қатысып, осының нәтижесінде оның алғашқы поэзия кітабы – "Pen Rhythm" (Page One Books, 1980) жарық көрді. Алдында басқа баспагерлер оның туындысын қабылдаудан бас тартып, оның жұмысына аудитория болатынына сенбеген, және "олар түсінбеді, себебі оны орындау үшін жазу керек еді". "Pen Rhythm" кітабының үш басылымы жарық көрді. Зефания өзінің миссиясы академиядағы поэзияның ескірген бейнесімен күресу және оны кітап оқымайтын адамдарға, "барлық жерге" жеткізу екенін айтты, сондықтан ол поэзия оқылымдарын концерттік қойылымдарға айналдырды.

Оның екінші поэзия жинағы – "The Dread Affair: Collected Poems" (1985) британдық құқықтық жүйеге қарсы бірнеше өлеңдерді қамтыды. "Rasta Time in Palestine" (1990) палестиналық оккупацияланған аумақтарға сапары туралы, поэзия мен саяхаттық очерктерден тұратын туынды. Зефания Майкл Мэнсфилдтің кеңсесінде ақын резидентурасында жұмыс істеді, "Қанды жексенбі" және басқа да істер бойынша тыңдауға қатысты, осы тәжірибелер оның "Too Black, Too Strong" (2001) поэзия жинағына әкелді. "Talking Turkeys" (1994) – балаларға арналған оның алғашқы поэзия кітабы алты аптадан кейін қайта басылды. 1999 жылы ол өзінің алғашқы романын – "Face" жазды, оны "бетке қарай кемсіту туралы" әңгіме деп сипаттады. 2008 жылы ол "The Times" газетінің соғыстан кейінгі Ұлыбританияның ең үздік 50 жазушысының тізіміне енді. Зефанияның екінші романы – "Refugee Boy", эфиопиялық және эритреялық 14 жастағы босқын туралы 2001 жылдың тамызында жарық көрді. Ол 2002 жылы Портсмут кітап сыйлығының "Ұзын роман" номинациясын жеңіп алды және 88 000 дана сатылды. 2011 жылдың мамырында Зефания Лондонның Хэмпстед қаласындағы Китс үйінде бір жылдық ақын резидентурасын қабылдады, бұл оның он жылдан астам уақыттан бері алғашқы резидентуралық қызметі болды. Осы қызметті қабылдағанда ол: "Мен резидентураларда жұмыс істемеймін, бірақ Китс ерекше. Ол бірегей, және ол әрқашан менің сүйікті ақындарымның бірі болды" деді. Сол жылы ол Лондонның Брунел университетінде поэзия және шығармашылық жазу профессоры болып тағайындалды. 2016 жылы Зефания Hsiao Hung Pai-дың "Angry White People: Coming Face to Face with the British Far Right" кітабына алғысөз жазды. Зефанияның ашық автобиографиясы – "The Life and Rhymes of Benjamin Zephaniah" оның 60 жасқа толуына орай 2018 жылы жарық көрді, осы кезде BBC Sounds оның өзінің мәтінін оқыған нұсқасын эфирге берді. "Менің жиырма жасымдағыдай ашулымын" деді ол. Кітап Ұлттық кітап сыйлығында "Жылдың автобиографиясы" номинациясына ие болды. 2020 жылы жас ересектерге арналған "Windrush Child" романы жарық көрген кезде Зефания мектептердегі оқу бағдарламасында тарихты бейнелеудің маңыздылығы туралы ашық пікір білдірді.

His second collection of poetry, The Dread Affair: Collected Poems (1985), contained a number of poems attacking the British legal system. Rasta Time in Palestine (1990), an account of a visit to the Palestinian occupied territories, contained poetry and travelogue. Zephaniah was poet in residence at the chambers of Michael Mansfield QC, and sat in on the inquiry into Bloody Sunday and other cases, these experiences led to his Too Black, Too Strong poetry collection (2001). Talking Turkeys (1994), his first poetry book for children, was reprinted after six weeks. In 1999, he wrote his first novel Face – a story of "facial discrimination", as he described it<! in Achievements section In 2008 he was included in The Times list of Britain's top 50 post war writers. Zephaniah's second novel Refugee Boy, about a 14 year old refugee from Ethiopia and Eritrea, was published in August 2001. It was the recipient of the 2002 Portsmouth Book Award in the Longer Novel category, and went on to sell 88,000 copies. In May 2011, Zephaniah accepted a year long position as poet in residence at Keats House in Hampstead, London, his first residency role for more than ten years. In accepting the role, he commented: "I don't do residencies, but Keats is different. He's a one off, and he has always been one of my favourite poets." The same year, he was appointed professor of poetry and creative writing at Brunel University London. In 2016, Zephaniah wrote the foreword to Angry White People: Coming Face to Face with the British Far Right by Hsiao Hung Pai. Zephaniah's frank autobiography, The Life and Rhymes of Benjamin Zephaniah, was published to coincide with his 60th birthday in 2018, when BBC Sounds broadcast him reading his own text. "I'm still as angry as I was in my twenties," he said. The book was nominated as "autobiography of the year" at the National Book Awards. On the publication of his young adult novel Windrush Child in 2020, Zephaniah was outspoken about the importance of the way history is represented in the curriculum of schools.

Музыка

1982 жылы Zephaniah "Rasta" альбомын шығарды, онда Боб Марли қайтыс болғаннан кейін Wailers тобының алғашқы жазбасы және саяси тұтқын (кейін Оңтүстік Африка президенті) Нельсон Манделаға арналған құрметтік ән болды. Альбом Zephaniah-қа халықаралық даңқ әкелді және Югославияның поп-чарттарында көшбасшы болды. Zephaniah барлығы жеті авторлық альбом шығарды.

Көзқарастар

Софония көптеген ұйымдармен байланыста болды және олардың оның нанымдарымен үйлесуіне қолдау көрсетті.

Жануарлардың құқықтары мен вегетариандық

Софония 11 жасында вегетариандыққа көшті, ал 13 жасында вегандыққа көшті, себебі ол "көгілдір аспанда еркін ұшатын құстар және су астындағы жұмақтың жылтылдаған балықтары" туралы өлеңдер оқығаннан кейін осылай шешім қабылдады. Ол Вегандық қоғамның құрметті демеушісі, Viva! (Жануарлар үшін вегетариандықтардың халықаралық дауысы) және EVOLVE! науқандарының қолдаушысы болды, сондай-ақ жануарлар құқығын қорғаушы ретінде белсенділік танытты. 2004 жылы ол Кит Манннің "Күн батқаннан таң атқанға дейін: Жануарларды азат ету қозғалысының өсуіне куәгердің көзқарасы" кітабына алғы сөз жазды, бұл кітап Жануарларды азат ету фронты туралы айтады. 2007 жылдың тамызында ол "Жануарларға этикалық қарым-қатынас жасау" ұйымымен бірлесіп "Жануарларды азат ету" жобасын іске қосатынын хабарлады. 2001 жылдың ақпан айында AK Press баспасында оның "Вегандық өлеңдер кітабы" жарық көрді.

Расизмге қарсы белсенділік

Софония Ұлыбританиядағы қара нәсілділерге қарсы жеке тәжірибесі туралы кеңінен айтты және өзінің көптеген жазба жұмыстарына осы тәжірибелерін енгізді. 2012 жылы Зефания расизмге қарсы «Ньюхэм Мониторинг Проекті» ұйымымен бірге бейнежазба түсірді, сондай-ақ «Тауэр Хэмлетс» жазғы университетімен (Futureversity) Олимпиада кезіндегі полицияның қара қауымдарға тигізген әсері туралы жұмыс жасады. Сол жылы ол полиция қызметкерлері қолданған нәсілдік қорлау сөздері және "көптеген адамдардың күнделікті кездесетін полиция расизмінің шындығы" туралы жазды. 2003 жылдың қараша айында Зефанияға 2004 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету ретінде Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағы берілуі ұсынылды, ол үшін Тони Блэр ұсынған екен. Бірақ ол бұл құрметтен бас тартты және кейіннен «The Guardian» газетінде жарияланған мақаласында осы сыйлыққа ие болу мүмкіндігі туралы және оны қабылдамауының себептерін түсіндірді: "Мен? Менің ойымша, маған OBE беріле ме? – Мен "Сендерге керек пе?" деп ойладым. Мен "империя" деген сөзді естігенде ашуға булам, ол маған құлдықты, мыңдаған жылдар бойы жасалған қатыгездікті, менің әйел аталарым зорланды, ал еркек аталарым қатыгездікке ұшырады деген ой еске түседі. Бенджамин Зефания OBE – жоқ, Блэр мырза, жоқ, ханым королева. Мен империяға қарсымын".

Басқа белсенділік

Софония британдық республиканы және монархияның жойылуын қолдады. 2015 жылы ол ағылшын мектептерінде валли және корн тілдерін оқытуды ұсынды, былай деді: "Хинди, қытай және француз тілдері [мектептерде] оқытылады, онда валли тілі неліктен оқытылмасын? Ал корн тілі неліктен оқытылмасын? Олар біздің мәдениетіміздің бір бөлігі". 2005 жылы Софония Amnesty International ұйымын қолдап, Ямайкадағы гомофобияға қарсы айтқанда: "Көп жылдар бойы Ямайка азаттық күрескерлерімен және бостандық сыйлаушылармен байланысты болды, сондықтан менің ата-анамның туған жері енді адамдарды жыныстық бағдары үшін қудалаумен байланысты екенін көргенде қатты ренжідім". 2016 жылы Софония Southbank Centre орталығында Koestler Trust ұйымдастырған "Біз бәріміз адамбыз" атты көрменің кураторы болды, онда түрмедегілер, ұсталғандар және бұрын сотталғандардың өнер туындылары қойылды. Софония Палестина ынтымақтастық науқанының жақтасы болды және палестиналық жерлерді Израильдің оккупациялауын тоқтатуға шақыратын демонстрацияларға қатысты, бұл әрекетті "Апартеидке қарсы қозғалыс" деп сипаттады. Ол сондай-ақ BDS (Бойкот, инвестицияны тоқтату және санкциялар) қозғалысын қолдады.

Саяси көзқарастар

Zephaniah өзін анархист деп атады; 2022 жылғы сұхбатында: "Үкіметсіз және бейбіт, бақытты өмір сүретін жерлер бар. Билік болмағандықтан, адамдар ол үшін таласпайды, ал қоғамның басты мақсаты – бір-біріне көмектесу және қамқорлық жасау." Ол 2011 жылғы Халық палатасының депутаттарын сайлау үшін қолданылатын сайлау жүйесін, "Бірінші өткен" жүйесінен "Балама дауыс беру" жүйесіне өзгертуді қолдаған әдебиетте пайда болды. 2017 жылғы сұхбатында Brexit келіссөздеріне қатысты пікір білдіріп, Zephaniah былай деді: "Солшыл болғандықтан, біз ЕО-дан шығуымыз керек деп ойлаймын, бірақ қазіргі шығу жолы мүлдем дұрыс емес." 2019 жылдың желтоқсанында ол 42 басқа да белгілі мәдени қайраткерлермен бірге 2019 жылғы жалпы сайлауда Джереми Корбиннің басшылығымен Еңбек партиясын қолдайтын хатқа қол қойды. Хатта: "Джереми Корбиннің басшылығымен Еңбек партиясының сайлау бағдарламасы жеке пайда мен аздаған адамдардың мүддесінен гөрі адамдар мен планетаның қажеттіліктерін басымдыққа қоятын өзгеше жоспар ұсынады" делінген.

Жетістіктер мен танылу

1998 жылы Зефания өзінің алғашқы радио пьесасы – «Hurricane Dub» спектаклімен BBC Young Playwrights Festival Award сыйлығының иегері атанды. 1999 жылы Верна Уилкинстің балаларға арналған «Бенджамин Зефания: Профиль» атты суреттелген өмірбаяндық кітабында оның өмірі жайлы айтылды, бұл кітап Tamarind Books баспасының «Black Stars Series» сериясынан шықты. Зефанияға кем дегенде 16 құрметті докторлық дәреже берілді, соның ішінде Солтүстік Лондон университеті (1998), Лондон Оңтүстік Банк университеті (2003), Эксетер университеті, Ашық университеті (2004), Вестминстер университеті (2006), Бирмингем университеті (2008) және Халл университеті (DLitt, 2010). 2008 жылы «The Times» газетінің соғыстан кейінгі 50 ең ұлы жазушы тізімінде 48-ші орынды иеленді. Оның құрметіне Ealing ауруханасындағы бір палатаға оның есімі берілді. «Tam Lyn Retold» үшін, The Imagined Village жобасымен бірлесіп 2007 жылы шыққан ортақ альбомында жазылған жұмысы үшін сыйлық алды. 2008 жылғы 2 тамызда Кембридж фольклорлық фестивалінде ол өзін «Rasta Folkie» деп сипаттап, марапатты қабылдады. 2009 жылы Ұлттық поэзия күнін тойлауға арналған BBC онлайн-дауыс беру жүргізді, нәтижесінде Зефания T. S. Eliot және John Donne-нан кейін үшінші орынды алып, алғашқы ондыққа енген жалғыз тірі ақын болды. Зефанияның 2020 жылы Sky Arts телеарнасында көрсетілген «Life & Rhymes» реалити-шоуы, сөздік өнерді мақтататын, 2021 жылы British Academy Television Award (BAFTA) сыйлығын, сондай-ақ ең үздік ойын-сауық бағдарламасы үшін Лью Грейд сыйлығын жеңіп алды. Ол тілдерді оңай меңгеретін және он жылдан астам уақыт бойы қытай тілінің мандарин диалекін оқыған. Зефания 12 жыл бойы театр әкімшісі Әминаға үйленді. Оның бала табу мүмкін болмауы – ол бұл туралы ашық айтқан – балалы болуға кедергі болды, ал соттылығы оларды бала асырап алудан алды. 2017 жылы Зефания үш жыл бұрын Қытайға сапарында танысқан және одан кейін өмір сүрген Цян Чжэнге үйленді. Оның туысы Майкл Пауэлл 2003 жылдың қыркүйегінде Бірмингемдегі Thornhill Road полиция бөлімшесінде ұсталғаннан кейін қайтыс болды, және Зефания бұл мәселені үнемі көтеріп, ағасы Типпа Нафталимен бірге үнемі науқан жүргізді, ал Типпа Нафтали Пауэлл атынан ұқсас жағдайларда қайтыс болған отбасыларға көмектесу үшін ұлттық ескерткіш қор құрды. Зефанияның отбасы христиан дінінде болған, бірақ ол өте жас кезінде растафариан дініне көшті. Ол отыздан кейін марихуана татуын тоқтатты. «Астон Вилла» футбол клубының жанкүйері болды – бала кезінде оны әйелімен бірге матчтарға алып жүрген, сондай-ақ клубтың қайырымдылық қоры – Aston Villa Foundation-ның елшісі болды.

In 1998, Zephaniah was a winner of the BBC Young Playwrights Festival Award with his first ever radio play Hurricane Dub. In 1999, he was the subject of an illustrated biographical children's book by Verna Wilkins, entitled Benjamin Zephaniah: A Profile, published in the Black Stars Series of Tamarind Books. Zephaniah was awarded at least 16 honorary doctorates, by institutions including the University of North London (in 1998), London South Bank University (2003), the University of Exeter, the Open University (2004), the University of Westminster (2006), the University of Birmingham (2008) and the University of Hull (DLitt, 2010). In 2008, he was listed at 48 in The Times list of 50 greatest post war writers. A ward at Ealing Hospital was named in his honour.) for "Tam Lyn Retold", recorded with The Imagined Village project on their eponymous 2007 album. He collected the award at The Cambridge Folk Festival on 2 August 2008, describing himself as a "Rasta Folkie". To mark National Poetry Day in 2009, the BBC ran an online poll to find the nation's favourite poet, with Zephaniah taking third place in the public vote, behind T. S. Eliot and John Donne, and being the only living poet to be named in the top 10. Zephaniah's 2020 reality television series Life & Rhymes, on Sky Arts, celebrating spoken word performances, won a British Academy Television Award (BAFTA), the Lew Grade Award for Best Entertainment Programme, in 2021. He was a keen language learner and studied Mandarin Chinese for more than a decade. Zephaniah was married for 12 years to Amina, a theatre administrator. His infertility – which he discussed openly – meant that they could not have children and his criminal record prevented them from adopting. In 2017, Zephaniah married Qian Zheng, whom he had met on a visit to China three years earlier, and who survives him. His cousin, Michael Powell, died in police custody, at Thornhill Road police station in Birmingham, in September 2003 and Zephaniah regularly raised the matter, continuously campaigning with his brother Tippa Naphtali, who set up a national memorial fund in Powell's name to help families affected by deaths in similar circumstances. Zephaniah's family were Christian but he became a Rastafarian at a young age. He gave up smoking cannabis in his thirties. He was a supporter of Aston Villa F. C. – having been taken to matches as a boy, by an uncle – and was the patron for an Aston Villa supporters' website, as well as an ambassador for the club's charity, the Aston Villa Foundation.

Өлім және мұра

Бенджамин Зефания сегіз апта бұрын ми ісігі диагнозы қойылғаннан кейін 2023 жылдың 7 желтоқсанында 65 жасында дүние салды. Оның шамамен жиырма жылдық досы Джоан Арматрединг, оның қазасы туралы хабарды естігеннен кейін BBC Two телеарнасының Newsnight бағдарламасында оған құрмет көрсетті. Ол Twitter-де былай деп жазды: «Мен ошарамын. Бенджамин Зефания 65 жасында қайтыс болды. Ол қаншалықты ойлы, мейірімді және қамқор адам еді. Әлем ақынды, зиялыны және мәдени революционерді жоғалтты. Мен жақын досымнан айырылдым». Кейін BBC Зефанияның «Бирмингем суреті» атты деректі фильмін қайта көрсетті, онда ол өзінің туған жері мен бұрынғы түзету мектебіне қайта оралды. Бірмингем қалалық университетінің профессоры Мартин Глинннің айтуынша, Зефания «ешқашан билікке бағынбаған», бірақ «өзін естіле алатын» жерлерге «жол тапқан». Глинн былай деді: «Ол дуб поэзиясының Джеймс Брауны, Линтон Квеси Джонсон саяси топтармен сөйлескен, ал Бенджамин – гуманист, ол поэзияны көпке танытты және музыканы жақсы көрді. Оның жеке студиясы болды. Ол Джон Купер Кларк жасағандай, поэзияны кең жұртқа жеткізді». Зефанияның отбасы оның қазасына байланысты мәлімдеме жасап, «Профессор Бенджамин Зефанияға көрсеткен қамқорлықтарыңыз үшін рахмет» деді. Aston Villa футбол клубы 2023 жылдың 9 желтоқсанында «Арсенал» футбол клубына қарсы өткен ойын алдында Зефанияға құрмет көрсетті, 2015 жылы жазылған Виллаға арналған өлеңін үлкен экрандарда ойнатты. Жеке жерлеу рәсімі 28 желтоқсанда жақын достары мен отбасының қатысуымен өтті. Қатысушылар Зефанияның құрметіне кесілген гүлдердің орнына гүл, ағаш немесе өсімдік отырғызуды сұрады. 2023 жылдың наурыз айында Бирмингемдегі Хоклидегі жер асты жолының қабырғасында пайда болған Зефанияның суреті граффитилерді жоюға шақырылған кенттік субподрядшы тарапынан кездейсоқ түрде боялып кетті, бірақ Зефанияның отбасына муралдың қорғалатынына кепілдік берілген еді. Халықтың наразылығынан кейін кешірім сұралып, қара терілі суретшілерге жаңа сурет салуға тапсырыс берілді, ол 14 сәуірде Хандсворт саябағында ашылды. BBC Radio 4 құрмет ретінде 2018 жылы Зефанияның «Өмірі мен ұйқастары» атты автобиографиясын оқыған Book of the Week жазбасын эфирге шығарды.

Benjamin Zephaniah died on 7 December 2023, at the age of 65, after being diagnosed with a brain tumour eight weeks previously. His friend of nearly twenty years, Joan Armatrading, gave a tribute to him on Newsnight on BBC Two after hearing the news of his death. Writing on Twitter, she said: "I am in shock. Benjamin Zephaniah has died age 65. What a thoughtful, kind and caring man he was. The world has lost a poet, an intellectual and a cultural revolutionary. I have lost a great friend." The BBC later re broadcast Zephaniah's documentary A Picture of Birmingham, in which he revisited his birthplace and his former approved school. According to Martin Glynn of Birmingham City University, Zephaniah was "never an establishment person", but "got into spaces" where he felt he could be heard. Glynn said: "He was the James Brown of dub poetry, the godfather Linton Kwesi Johnson spoke to the political classes, but Benjamin was a humanist, he made poetry popular and loved music. He had his own studio He did what John Cooper Clarke did with poetry and that was bringing it into the mainstream." The family issued a statement regarding Benjamin Zephaniah's death, saying, "Thank you for the love you have shown Professor Benjamin Zephaniah". Aston Villa Football Club paid tribute to Zephaniah on Saturday, 9 December 2023, in advance of their home match against Arsenal F. C., by playing on the big screens his ode to Villa, originally recorded in 2015. His private funeral, attended by close friends and family, took place on 28 December, and it was requested that well wishers plant flowers, trees or plants in Zephaniah’s honour, rather than sending cut flowers. An artwork featuring Zephaniah that appeared on the wall of an underpass in Hockley, Birmingham, in March 2023 was accidentally painted over by a council sub contractor employed to remove graffiti, although Zephaniah's family had been given assurances that the mural would be protected. Following a public backlash, an apology was issued, and new artwork was subsequently commissioned from black artists, to be unveiled on 14 April at Handsworth Park. As a tribute, BBC Radio 4 broadcast the 2018 Book of the Week recording of Zephaniah reading his autobiography, The Life and Rhymes of Benjamin Zephaniah.

Өмірбаяндары

Біз теңіздің арғы жағында ән шырқадық: Империя Виндреш және мен (2022), Scholastic. – Зефания жазған және Оньине Иву сурет салған Мона Баптисттің өмірбаяны.