Роберт Хавеманн: Химик, диссидент және қарсыласушы
Robert Havemann
Роберт Хавеманн – шығыс германиялық химик, диссидент. 1943 ж. гестапо ұстады, өлім жазасынан ғалымдар араласуы арқасында құтылды. Химиялық қару зерттеулері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Неміс химигі және диссиденті (1910–1982)
German chemist and dissident (1910–1982)
Роберт Хавеманн (11 наурыз 1910 – 9 сәуір 1982) – Шығыс Германияның химигі және диссиденті.
Robert Havemann (; 11 March 1910 – 9 April 1982) was an East German chemist and dissident.
Өмір және мансап
1929-1933 жылдары Берлин мен Мюнхенде химия пәнін оқыды, сосын Кайзер Вильгельм институтында физикалық химиядан докторлық диссертациясын қорғады. 1932 жылы Хавеман Германия Коммунистік партиясына (ГКП) қосылды және «Еуропалық одақ» қарсылық тобының негізін қалаушылардың бірі болды. Осы топқа қатысы болғандықтан 1943 жылы Гестапо оны тұтқындады. Оған мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін өлім жазасы берілді, бірақ бұрынғы әріптестері араласуының арқасында жазасы үнемі кейінге шегерілді. Олар Хавеманның химиялық қарулар саласындағы жұмысының маңыздылығын және зерттеулерді түсіндіру үшін оның қажет екенін айтты. Өлім жазасы бірнеше рет кейінге шегерілгендіктен, ол Бранденбург-Гёрден түрмесін Қызыл Армия азат еткенге дейін тірі қалды. Соғыстан кейін ол Берлиндегі Кайзер Вильгельм физикалық химия және электрохимия институтының басшысы болды, бірақ 1948 жылы Батыс Берлиндегі американдық биліктің саяси қысымы салдарынан қызметтен босатылды. 1950 жылдың қаңтарында зертханаға кіруіне тыйым салынғанша институтта ғылыми жұмысын жалғастырды. Кейін Берлиннің Гумбольдт университетінде физикалық химия профессоры болды. 1950 жылы ол Volkskammer мүшесі болды және 1959 жылы ГДР-дың ұлттық сыйлықтарының бірін жеңіп алды. «Sinn und Form» журналында қазіргі социализмді және батыс авторларының ревизионистік еңбектерін сынаған мақалалар жариялады. 1963 жылы «Философиялық мәселелердің ғылыми аспектілері» тақырыбында лекция оқыды (кейін «Догматизмсіз диалектика – Табиғи ғылымдар коммунистік идеологияға қарсы» деген атпен жарияланды) және биліктегі Социалистік бірлік партиясынан шығарылды, сондай-ақ Батыс Германиядан шыққан газетке берген сұхбаты үшін университеттен ресми түрде шығарылды. Оның ұлы Флориан Хавеманн (1952 жылдың 12 қаңтарында Шығыс Берлинде туған) 1971 жылы Батыс Германияға қашып кетті. Хавеманн Штазидің «Зерсецұнг» психологиялық соғыс бағдарламасының құрбаны болды. Ол социалистік сыншы ретіндегі жұмысын жалғастырды және 1976 жылы Грунхайде ауылындағы үйінде үй қамауына алынды. Ол 1982 жылы өкпе ауруынан зардап шегіп қайтыс болғанға дейін бұл жағдай жалғасты. 1989 жылы Германия Социалистік бірлік партиясының Орталық партиялық бақылау комиссиясы оны саяси жағдайынан оңалтты. 2005 жылы Хавеманн Израильдің Холокост еске алу орталығы Яд Вашеммен «Ұлттар арасындағы Адал» атағымен марапатталды.
He studied chemistry in Berlin and Munich from 1929 to 1933, and then later received a doctorate in physical chemistry from the Kaiser Wilhelm Institute. Havemann joined the Communist Party of Germany (KPD) in 1932 and was one of the founders of the resistance group, European Union. It was in connection with this group that he was arrested by the Gestapo in 1943. He received a death sentence for treason, but his execution was continually postponed because of the intervention of former colleagues, who insisted that Havemann was as important due to his work on chemical weapons and that he was still needed to explain the research. His execution was postponed so many times, he was able to survive until the Brandenburg Görden Prison was liberated by the Red Army. After the war, he became head of administration in the Kaiser Wilhelm Institute for Physical Chemistry and Electrochemistry in Berlin, but in 1948 he was dismissed from this position due to political pressure from the American authorities in West Berlin. He continued his scientific work in the institute until he got barred from his laboratory in January 1950. He then became a professor of physical chemistry at the Humboldt University of Berlin. He became a member of the Volkskammer in 1950 and won one of the GDR's national prizes in 1959. He published articles in Sinn und Form criticizing modern socialism and revisionist works of the Western authors. In 1963 he lectured on 'Scientific Aspects of Philosophical Problems' (published as 'Dialectic without Dogmatism—Natural Sciences against Communistic Ideology') and was expelled from the ruling Socialist Unity Party and dismissed from the University—officially because he gave an interview to a newspaper from West Germany. His son Florian Havemann (born 12 January 1952 in East Berlin) fled to West Germany in 1971. Havemann was a victim of the Stasi's Zersetzung psychological warfare program. He continued his work as a socialist critic and was put under house arrest in 1976, at his home in the village of Grünheide. This continued until his death in 1982, after a long time suffering from lung disease. In 1989 he was politically rehabilitated by the Socialist Unity Party of Germany's Central Party Control Commission. In 2005, Havemann was awarded the title Righteous among the Nations by the Israeli Holocaust memorial, Yad Vashem.