Кіріспе
Құс түрі. Сұр құйрық (Motacilla cinerea) – құйрықтар тұқымдасының (Motacillidae) бір мүшесі, жалпы ұзындығы шамамен 18–19 см. Бұл түр сары құйрыққа (yellow wagtail) сырттан ұқсас, бірақ ішкі жағындағы сары түс мойнымен және құрсағының астыңғы бөлігімен шектелген. Жұптасқан еркектердің мойны қара болады. Бұл түр кеңінен таралған, көптеген популяциялары Еуроазияда көбейеді және Азия мен Африканың тропикалық аймақтарына қоныс аударады. Көбейтін кезде бұл түр әрқашан ағын сумен байланысты болады, бірақ олар ұя салу үшін өзендерге жақын адам жасаған құрылыстарды да пайдаланады. Көбейтін маусымнан тыс уақытта оларды көлдерде, жағалауларда және басқа да сулы орталарда да кездестіруге болады. Басқа құйрықтар сияқты, олар жиі құйрықтарын қозғайды, төменде серпіліспен ұшады және ұшып келе жазда әдетте естілетін өткір дауысы бар.
The grey wagtail (Motacilla cinerea) is a member of the wagtail family, Motacillidae, measuring around 18–19 cm overall length. The species looks somewhat similar to the yellow wagtail but has the yellow on its underside restricted to the throat and vent. Breeding males have a black throat. The species is widely distributed, with several populations breeding in Eurosiberia and migrating to tropical regions in Asia and Africa. The species is always associated with running water when breeding, although they may use man made structures near streams for the nest. Outside the breeding season, they may also be seen around lakes, coasts and other watery habitats. Like other wagtails, they frequently wag their tail and fly low with undulations and they have a sharp call that is often given in flight.
Сипаттама
Бұл жұқа денелі торғайдың тар ақ қабағы және үзілген көз шеңбері бар. Жоғарғы жағы сұр, ал сары құрсағының ақшыл төменгі жағымен контрасты айқын. Көбейтілген еркегінің кеудесі қара, шеттері ақшыл мұрт жолақтарымен шектеледі. Олар далаларда немесе саяз сулы батпақтарда жеке немесе жұп болып қоректенеді. Судағы тастарды да пайдаланады және көбінесе ағаштарға қонады. Олардың дауысы анық және өткір, ал әні – тіршілдіктерден тұрады. Олар Африка мен Азияда қыстайды. robusta тұқымы Азияның солтүстік-шығысында, Сібірде, Корея мен Жапонияға дейін көбейеді. Олар Оңтүстік-Шығыс Азияда қыстайды. Аралдық түрлеріне Азор аралдарының patriciae, Мадейраның schmitzi және Канар аралдарының canariensis түрлері жатады. Олар кейде Алясканың батысындағы аралдарда кездеседі, бірақ Калифорнияның оңтүстігінде де, шалқып келген түр ретінде кездесуі мүмкін.
Мінез-құлық және экология
Ұялау кезеңі сәуірден шілдеге дейін созылады. Ұясы жылдам ағысы бар өзендер мен ағындардың жағасында, тастар мен түбірлер арасындағы жартастың үстіне салынады. Әттең бас көрсету кезінде, аталық қысқа ұшып көтеріліп, кейін қанаттарын қағар күйде баяу төмен түседі, осы кезде жылдам, жоғары тонды дыбыстар естіледі. Ирландияда әдеттегі ұядағы жұмыртқа саны бес, ал ұялаудың сәттілігі шамамен 80% құрайды, ұялаудың сәтсіздігіне негізгі себеп жұмыртқалардың немесе балапандардың жемтігіне шалынуы. Канар аралдарындағы популяцияда әдетте кішкентайрақ ұялар кездеседі, ал көбейту кезеңі жоғары ендіктегі популяцияларға қарағанда қысқа да, айқын да емес. Инкубация кезеңі шамамен екі аптаға созылады, ал балапандар екі апта ішінде ұшып кетеді. Табиғатта олар ең көп 8 жылға дейін өмір сүреді. Таралу аймағының кейбір бөліктерінде ақ тамақты суқаршық сұр суқаршықпен бірдей ортада ұялайды, сондай-ақ ересек суқаршықтардың суқаршық балапандарын түрлер арасында тамақтандыру жағдайлары да тіркелген. Бұл құстар әртүрлі су омыртқасыз жәндіктерімен қоректенеді, олардың ішінде ересек шыбындар, шілдеқұрттар, қоңыздар, қабықшалылар және моллюскалар бар. Олар қыс айларында көбінесе жол жиегінде азық іздейді, естілгенде қысқа, өткір дыбыс шығарып, жол бойымен ұшып кетеді, бірақ біршама уақыттан кейін бастапқы орнына қайта оралады. Қыстау кезіндегі құстар әр жыл сайын сол жерлерге, кейде шағын қалалық бақтарға оралатыны белгілі. Ересектерде көбінесе Ixodes ricinus құрттары кездеседі, олар Borrelia бактериясын тасымалдайды және осылайша Лайм ауруын кеңінен таратуы мүмкін. Isospora sp. сияқты кокцидиялар да осы түрде кездеседі. Қарапайым көкек кейде осы түрдің қоректік паразиті болады, ал бүркіттер кейде оларды жейді.