Кіріспе

Американдық джаз кларнетші (1900–1968)

Джордж Льюис (шын аты – Джозеф Луи Франсуа Зенон; 13 шілде 1900 – 31 желтоқсан 1968) – өмірінің соңғы жылдарында ең үлкен танымалдыққа ие болған американдық джаз кларнетші.

Шығу тегі

Льюис Нью-Орлеан қаласының француз кварталында дүниеге келді.

Жеке

Джордж 1918 жылы Нью-Орлеанда Эмма Зеноға үйленді. Олардың төрт баласы болды: Милдред Зено Майор, Джозеф Зено, Уильям (Билл) Зено және Джордж (Бейби Джордж).

Музыкалық мансап

1920 жылдары ол «Нью-Орлеанс Стомперс» тобын құрды. Осы онжылдықта ол Крис Келли, Бадди Петит, Кид Ренамен жұмыс істеді және «Эврика» қола тобы мен «Олимпиа» оркестрінің құрамына кірді. 1930 жылдары ол Бунк Джонсон, Де Де Пирс және Билли Пирспен бірге ойнады. Джонсонмен 1940 жылдардың басында және Кид Шотс Мэдисонмен бірге жазбалар жасады. Алан Ломакс 1942 жылы Льюисті Руди Блештің радио-шоуына шақырды, онда Льюис Вуди Херманның «Woodchopper’s Ball» әнін орындады. Музыкант ретінде жеткілікті табыс табу мүмкін болмағандықтан, ол Миссисипи өзенінің жағалауында кемелерге жүк тиеу және түсіру жұмыстарымен айналысты. 1944 жылы Льюис кемежайда жұмыс істеп жүргенде жарақат алды. Ауыр контейнер оның көкірегін жартылай басып қалды. Ол француз кварталындағы Сент-Филипс-стриттегі үйінде жатып, емделу кезеңінде жаттығуларын жалғастырды. Оның достары, банджошы Лоренс Марреро және контрабасшы Алсид Паважо, өз аспаптарын оның төсегіне әкелді. Билл Расселл портативті диктофонын алып келді, олар «Бургунди-стрит Блюз» әнін жазды, бұл Льюистің айрықша туындысы болған импровизациялық блюз әніне айналды. Расселл Льюисті жазғанда, кейде поп-музыканың нұсқаларына жаңа атаулар берді, мысалы, «Хула Лу» әніне «Нью-Орлеанс Хула» деген ат қойды. Мұндай өзгерістер авторлық құқықтарды қорғау мақсатында жасалған болуы мүмкін, бірақ кейде музыканттар Расселлге әндердің атауларын дұрыс емес айтқандықтан да болды. Льюис 1946 жылға дейін Джонсонның тобында болды. Бұл сапарға Нью-Йорк қаласына бару да кірді, онда олар екінші авенюдегі Стюивесант казиносында би кештерінде орындады. Топ құрамына Джонсон, Марреро, Паважо, тромбоншы Джим Робинсон, пианист Алтон Пурнелл және барабаншы Бейби Доддс кірді. Нью-Йоркте олар Decca және Victor студияларында жазбалар жасады. Джонсон зейнеткерлікке шыққаннан кейін Льюис топтың басшылығын өз қолына алды, оның құрамында Робинсон, Паважо, Марреро, Пурнелл, Джо Уоткинс және бірнеше Нью-Орлеан трубашылары болды: Эльмер Талберт, Кид Ховард және Перси Хамфри. 1949 жылдан бастап Льюис Бурбон-стрит клубтарында және WDSU радиостанциясында тұрақты өнер көрсетуші болды. Оның тобы 1950 жылғы 6 маусымда шыққан Look журналында Стенли Кубриктің суреттерімен жарияланды. Оның атағы артып, ол Нью-Орлеандағы қайта жанданудың жетекшісіне айналды. 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында оның жазбалары Ұлыбританияға жетіп, кларнетшілер Монти Саншайн мен Акер Билкке әсер етті. Олар Ұлыбританиядағы дәстүрлі джаз өнерінің дамуына үлкен үлес қосты және Льюис елді аралап шыққанда оны сүйемелдеді. Льюис 1957 жылы Англияға сапар шекті, онда Кен Кольердің Jazzmen тобымен бірге елдің әртүрлі қалаларында концерттер берді. 1959 жылы ол қайта оралды, бұл жолы толық құрамымен келді және жылы қарсы алынды. 1959 жылы ол Данияға барып, Копенгагендегі Jazzhus Montmartre клубында ойнады. 1960 жылдардың басынан бастап ол Нью-Орлеандағы Презервация залында үнемі өнер көрсетті. Ол 1968 жылғы 31 желтоқсанда белгісіз себептерден қайтыс болды.