Ерл Хайнс: Жаз піаниносінің новаторы және әсерлі тұлғасы

Кіріспе

Американдық джаз пианині (1903–1983) Эрл Кеннет Хайнс, сонымен қатар Эрл "Фатха" деп те аталады. Трубашы Диззи Гиллеспи (Шарли Паркермен бірге Хайнстың биг-бэндінің мүшесі) былай деп жазды: «Пиано – қазіргі заманғы гармонияның негізі. Осы кішкентай жігіт Чикагодан шықты, Эрл Хайнс. Ол пиано стилін өзгертті. Сіз Бад Пауэллдің, Херби Хэнкоктің және одан кейін келген барлық пианистердің бастауларын таба аласыз. Егер Эрл Хайнс келесі буын үшін жол ашпағанда, олар қазір қайда және қалай ойнар еді, ешкім білмейді. Жеке өзгешеліктер болды, бірақ қазіргі заманғы пиано стилі Эрл Хайнстен келді. Пианист Ленни Тристано: «Эрл Хайнс – жалғыз өзі ойнағанда нағыз джаз бен нағыз свинг ойнауға қабілетті жалғыз адам». Хорас Сильвер: «Оның толыққанды ерекше стилі бар. Бұл дыбысты ешкім, басқа пианист шығара алмайды». Эррол Гарнер: «Ұлылық туралы сөз болғанда, Арт Тэтум мен Эрл Хайнс туралы айтамыз». Граф Бази Хайнсты «әлемдегі ең ұлы пианист» деп атады.

Ерте өмір

Эрл Хайнс 1903 жылы Питтсбург орталығынан 12 миль қашықтықтағы Пенсильвания штатының Дукесне қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Джозеф Хайнс, ал әкесінің әйелі шіркеудің органшысы болды. Хайнс әкесінің қадамын басып, корнетте ойнауға ниеттенген, бірақ "үру" оның құлағының артында ауырсыну тудырды, ал фортепианода мұндай болған жоқ. Жас Хайнс классикалық фортепианода сабақ алды. Он бір жасында баптист шіркеуінде орган ойнай бастады. Оның "жақсы құлағы мен жақсы жады" болды, сондықтан театрлар мен саябақтағы концерттерде естіген әндерді қайта орындай алатын: "Мен әндердің ноталары шыққанға дейін осы шоулардан әндер ойнайтынмын. Бұл көптеген адамдарды таң қалдырды, олар мен осы әндерді қайдан естігенімді сұрады, мен оларға ата-анам мені алып кеткен театрды айттым". Кейін Хайнс Питтсбург маңында "джаз" деген сөз ойлап табылғанға дейін фортепианода ойнағанын айтты және аптасына 15 доллар табатын. Классикалық және эстрадалық әндерді орындайтын белгілі баритон әншісі Депп, жас Хайнсты концерттік аккомпаниаторы ретінде пайдаланып, оны Нью-Йоркке концерттік сапарларына алып барды. 1921 жылы Хайнс пен Депп радиода өнер көрсеткен алғашқы афроамерикандықтар болды. Хайнстің алғашқы жазбалары Депппен бірге жасалған – 1923 жылы Gennett Records үшін жазылған төрт жақты диск, бұл дыбыс жазудың өте ерте кезеңі болатын. Олардың тек екеуі ғана шығарылды, олардың бірі Хайнстің "Congaine" атты композициясы, "керемет, жылдам фокстрот", сонымен қатар Хайнстің солосы да бар еді. Бір айдан кейін ол Депппен бірге "Sometimes I Feel Like a Motherless Child" және "For the Last Time Call Me Sweetheart" сияқты рухани және эстрадалық әндерді жазу үшін студияға қайта оралды. Ол Этель Уотерске аккомпанимент жасады, оның стратегиясын "артист не істеп жатқанын тыңдап, ол жасаған өзгерістерді" ойнау деп сипаттады. 1925 жылы, көптеген отбасылық пікірталастардан кейін, Хайнс Чикагоға, Иллинойс штатына, сол кездегі джаз астанасына, Джелли Ролл Мортон мен Кинг Оливердің туған жеріне көшті. Хайнс "Elite No. 2" клубында бастады, бірақ көп ұзамай Кэрролл Дикерсонның тобына қосылды, олармен бірге Лос-Анджелес және кері бағытта Pantages Theatre Circuit гастроліне шықты. Хайнс Луи Армстронгпен Чикагодағы штаттық және 39-шы көшедегі қара музыканттар одағының бильярд залында кездесті. Армстронг пен Хайнс жақын дос болып, бір көлікпен жүрді. Армстронг Хайнсқа Кэрролл Дикерсонның Sunset Cafe тобында қосылды. 1927 жылы бұл Хайнстың музыкалық жетекшілігімен Армстронгтың тобына айналды. Сол жылы Армстронг өзінің Okeh Records-та жазған тобын, Луи Армстронг пен Оның Ыстық Бесін жаңартты және Хайнсты пианист ретінде шақырды, ол әйелі Лил Хардин Армстронгты осы аспапта ауыстырды. Армстронг пен Хайнс кейіннен джаз тарихындағы ең маңызды жазбалардың бірі деп саналатын жазбаларды жазды. Ерл Хайнс пианинода ойнаған кезде Армстронг концерттік солист деңгейіне жақындады, ол келесі он жыл бойы ойнайтын рөл, бұл соңғы шағын топтық сессияларды джаздың алғашқы алтын ғасырымен қоштасу сияқты етеді. Хайнс осы дискілерде де керемет орындады (және олардың бейсауат көтеріңкілігі "Weather Bird" дуэтінде таң қалдырады), нәтижелер ұлы адамдардың тыныш сөйлесіп тұрғанын тыңдағандай сезім тудырады. "West End Blues", "Tight Like This", "Beau Koo Jack" және "Muggles" әндерін орындаудан артық ештеңе жоқ. 78 айналымдық жазбалар заманында жазба инженерлері балауыз мастерді коммерциялық шығарылымға жарамсыз етпей, бір рет қайта ойната алмады, сондықтан топ "West End Blues" соңғы нұсқасын Okeh компаниясы бірнеше аптадан кейін шығарғанға дейін естімеді. "Эрл Хайнс, ол рекорд нарыққа шыққанда таң қалды, өйткені ол оны менің үйіме әкелді, білесіз бе, біз оны жазғанымызды ұмытып қалдық", - деп еске алды Армстронг 1956 жылы. Бірақ оларға естігендері ұнады. "Ол алғашқы рет шыққанда", - деді Хайнс, "Луи мен мен осы жазбаны шамамен бір жарым немесе екі сағат бойы тыңдадық және біз қатты қуандық, өйткені оның осылай жақсы болатынын білмедік". Sunset Cafe 1927 жылы жабылды. Бірақ Луи Армстронг пен Оның шұңқырлары (Хайнс музыкалық директор ретінде) өздерінің орнын, Warwick Hall клубын құруға тырысқанда қиындықтарға тап болды, оны олар Lil Hardin Armstrong басқару көмегімен бір жылға жалға алды. Хайнс қысқа уақытқа Нью-Йоркке барып, Армстронг пен Синглтонның Дикерсонның қарсылас тобымен жаңа Savoy Ballroom-да қайта қосылғанын тауып, Хайнстың көңілі жылы болды. Армстронг пен Синглтон кейіннен Хайнсты Savoy Ballroom-да Дикерсонмен бірге қосылуға шақырғанда, Хайнс: "Жоқ, сіздер мені жаңбырдың астында қалдырып, біздегі кішкентай корпорацияны қираттыңыздар" деді. Хайнс кларинетші Джимми Нуунмен бірге Апексте, сағаттан кейін сөйлейтін клубта, түн ортасынан таңғы 6-ға дейін, аптасына жеті түн ойнады. 1928 жылы ол Noone-мен 14 жақты диск жазды және Армстронгпен бірге (Армстронгпен барлығы 38 жақты диск). Оның алғашқы фортепиано сололары сол жылы жазылды: Нью-Йорктегі QRS Records үшін сегіз және содан кейін Чикагодағы Okeh Records үшін жеті, олардың барлығы екісінен басқа өзінің композициялары. Хайнс Кэтрин Перримен бірге тұрды (олармен бірге "Sadie Green the Vamp of New Orleans" жазған). Хайнс оның туралы: "Ол Sunset-те де болды, би тобында. Ол өте тартымды, әдемі қыз болды. Оның жақсы даусы бар еді және скрипкада ойнайтын. Мен ажырасып, ол менің заңды әйелім болды. Біз үлкен пәтерде тұрдық және оның ата-анасы бізбен бірге тұрды". Перри Хайнспен бірнеше рет жазба жасады, соның ішінде 1935 жылы "Body and Soul" әнін. Олар 1940 жылға дейін бірге болды, ол кезде Хайнс оны ажыратып, Энн Джонс Ридке үйленді, бірақ бұл неке көп ұзамай "белгісіз мерзімге тоқтатылды". Хайнс 1947 жылы әнші 'Ән әйелі' Жани Мозеске үйленді. Олардың екі қызы болды, Жанеар (1950 жылы туған) және Тоска. Екеуі де одан бұрын қайтыс болды, Тоска 1976 жылы, ал Жанеар 1981 жылы. Жани 1979 жылдың 14 маусымында одан ажырасып, 2007 жылы қайтыс болды.

Earl Hines was born in Duquesne, Pennsylvania, 12 miles from the center of Pittsburgh, in 1903. His father, Joseph Hines, and his stepmother was a church organist. Hines intended to follow his father on cornet, but "blowing" hurt him behind the ears, whereas the piano did not. The young Hines took lessons in playing classical piano. By the age of eleven he was playing the organ in his Baptist church. He had a "good ear and a good memory" and could replay songs after hearing them in theaters and park concerts: "I'd be playing songs from these shows months before the song copies came out. That astonished a lot of people and they'd ask where I heard these numbers and I'd tell them at the theatre where my parents had taken me." Later, Hines said that he was playing piano around Pittsburgh "before the word 'jazz' was even invented". and $15 a week. Deppe, a well known baritone concert artist who sang both classical and popular songs, also used the young Hines as his concert accompanist and took him on his concert trips to New York. In 1921, Hines and Deppe became the first African Americans to perform on radio. Hines's first recordings were accompanying Deppe – four sides recorded for Gennett Records in 1923, still in the very early days of sound recording. Only two of these were issued, one of which was a Hines composition, "Congaine", "a keen snappy foxtrot", which also featured a solo by Hines. He entered the studio again with Deppe a month later to record spirituals and popular songs, including "Sometimes I Feel Like a Motherless Child" and "For the Last Time Call Me Sweetheart". He also accompanied Ethel Waters, describing his strategy as playing "under what the artist is doing" by listening "to the changes she made." In 1925, after much family debate, Hines moved to Chicago, Illinois, then the world's jazz capital, the home of Jelly Roll Morton and King Oliver. Hines started in Elite No. 2 Club but soon joined Carroll Dickerson's band, with whom he also toured on the Pantages Theatre Circuit to Los Angeles and back. Hines met Louis Armstrong in the poolroom of the Black Musicians' Union, local 208, on State and 39th in Chicago. Armstrong and Hines became good friends and shared a car. Armstrong joined Hines in Carroll Dickerson's band at the Sunset Cafe. In 1927, this became Armstrong's band under the musical direction of Hines. Later that year, Armstrong revamped his Okeh Records recording only band, Louis Armstrong and His Hot Five, and hired Hines as the pianist, replacing his wife, Lil Hardin Armstrong, on the instrument. Armstrong and Hines then recorded what are often regarded as some of the most important jazz records ever made. with Earl Hines arriving on piano, Armstrong was already approaching the stature of a concerto soloist, a role he would play more or less throughout the next decade, which makes these final small group sessions something like a reluctant farewell to jazz's first golden age. Since Hines is also magnificent on these discs (and their insouciant exuberance is a marvel on the duet showstopper "Weather Bird") the results seem like eavesdropping on great men speaking almost quietly among themselves. There is nothing in jazz finer or more moving than the playing on "West End Blues", "Tight Like This", "Beau Koo Jack" and "Muggles". In the days of 78 rpm records, recording engineers were unable to play back a take without rendering the wax master unusable for commercial release, so the band did not hear the final version of "West End Blues" until it was issued by Okeh a few weeks later. "Earl Hines, he was surprised when the record came out on the market, 'cause he brought it by my house, you know, we'd forgotten we'd recorded it", Armstrong recalled in 1956. But they liked what they heard. "When it first came out", Hines said, "Louis and I stayed by that recording practically an hour and a half or two hours and we just knocked each other out because we had no idea it was gonna turn out as good as it did." The Sunset Cafe closed in 1927. But as Louis Armstrong and His Stompers (with Hines as musical director), they ran into difficulties trying to establish their own venue, the Warwick Hall Club, which they rented for a year with the management help of Lil Hardin Armstrong. Hines went briefly to New York and returned to find that Armstrong and Singleton had rejoined the rival Dickerson band at the new Savoy Ballroom in his absence, leaving Hines feeling "warm". When Armstrong and Singleton later asked him to join them with Dickerson at the Savoy Ballroom, Hines said, "No, you guys left me in the rain and broke the little corporation we had". Hines joined the clarinetist Jimmie Noone at the Apex, an after hours speakeasy, playing from midnight to 6 a. m., seven nights a week. In 1928, he recorded 14 sides with Noone and again with Armstrong (for a total of 38 sides with Armstrong). His first piano solos were recorded late that year: eight for QRS Records in New York and then seven for Okeh Records in Chicago, all except two his own compositions. Hines moved in with Kathryn Perry (with whom he had recorded "Sadie Green the Vamp of New Orleans"). Hines said of her, "She'd been at The Sunset too, in a dance act. She was a very charming, pretty girl. She had a good voice and played the violin. I had been divorced and she became my common law wife. We lived in a big apartment and her parents stayed with us". Perry recorded several times with Hines, including "Body and Soul" in 1935. They stayed together until 1940, when Hines "divorced" her to marry Ann Jones Reed, but that marriage was soon "indefinitely postponed". Hines married singer 'Lady of Song' Janie Moses in 1947. They had two daughters, Janear (born 1950) and Tosca. Both daughters died before he did, Tosca in 1976 and Janear in 1981. Janie divorced him on June 14, 1979, and died in 2007.

Чикагодағы жылдары

1928 жылдың 28 желтоқсанында (оның 25 жылдық туған күні және Әулие Валентин күніне дейін алты апта бұрын) Хайнс Чикагодағы Grand Terrace Cafe-де өзінің биг-бэндын ашып, сол кездегі джаз әлеміндегі беделді орынға ие болды. "Бүкіл Америка билеп жатты", - деді Хайнс.

Grand Terrace-ты гангстер Аль Капоне бақылап, сондықтан Хайнс Капоненің "Пианино шебері" атанды. Grand Terrace тік пианиносы көп ұзамай 3000 долларлық ақ Bechstein роялімен ауыстырылды. Сол күндер туралы кейін Хайнс былай деді:

Бибоппен байланысы тығыз болды. Паркердің дискографиясын зерттеушілердің арасында, Паркердің 1946 жылғы наурыз айында Майлс Дэвиспен бірге жазған "Yardbird Suite" әнінің негізінде Хайнстің "Rosetta" әні жатқаны айтылды, ол Хайнс тобының әдеттегі тақырыптық әні болған. Диззи Гиллеспи Хайнс тобы туралы: "Бізде Эрл Хайнзбен керемет, керемет топ болды. Ол – шебер, одан көп нәрсе үйренесіз, өзіңді тәрбиелеу және ұйымдастыру туралы" деді. 1946 жылдың шілдесінде Хайнс Хьюстон қаласының жанындағы жол апатында бас жарақатын алды, операция жасалғанмен, көзінің қанағаттанбауы өмірінің соңына дейін жалғасты. Төрт айдан кейін ол қайта жолға шығып, өзінің биг-бэндымен тағы екі жыл жетекшілік етті. 1947 жылы Хайнс Чикагодағы ең ірі түнгі клуб – The El Grotto-ны сатып алды, бірақ биг-бэнд музыкасының танымалдылығы төмендегендіктен, ол көп ұзамай құлдырап, Хайнс 30 000 доллар ($ бүгінгі күні) жоғалтты.

Соңғы жылдар

Ол, мүмкін, бұрынғыдан да жақсы ойнап тұрды, оны ATV (Британияның коммерциялық ITV арнасы үшін) Вашингтон қаласындағы Блюз Алли түнгі клубында жұмыс уақытынан тыс жасады. "Интернешнл Геральд Трибьюн" газеті оны "қазірге дейін түсірілген ең ұлы джаз фильмі" деп сипаттады. Ол Дьюк Эллингтонның қоштасу рәсімінде жеке орындады, Ақ үйde екі рет, Франция президенті және Рим папасы үшін жеке концерт берді. Осы құрметке қатысты Хайнс: "Көбінесе адамдар өлгеннен кейін ғана құрметке ие болады. Мен тірі кезімде гүлдерімді алдым" деді. Хайнстің соңғы қойылымы Сан-Францискода өтті, ол Оклендте жүрек талмасынан қайтыс болғанға дейін бірнеше күн бұрын. Оның қалауынша, оның Steinway фортепианосы талантты, төмен кірісті музыка студенттеріне көмектесу үшін аукционға сатылды, және ол әлі де күміс тақтасын сақтап тұр: оны әлемнің түкпір-түкпірінен келген джаз жанкүйерлері сыйлады. Бұл фортепиано әлемдегі жалғыз дана және өмірінде ешқашан мұңды нота ойнамаған адамның ұлы генийін көрсетеді. Хайнс Калифорния штатының Окленд қаласындағы Эвергрин зиратында жерленді.