Шығыс Германиядағы Христиан-демократиялық Одайы (CDU) тарихы

Кіріспе

Шығыс Германиядағы саяси партия. Германияның Христиандық-демократиялық одағы (Christlich Demokratische Union Deutschlands, CDU) – 1945 жылы құрылған Шығыс Германияның саяси партиясы. 1989 жылға дейін Германияның Социалистік бірлік партиясымен (SED) бірге Ұлттық фронттың құрамындағы блоктық партия болды. 1990 жылғы еркін сайлауға Батыс Германияның Христиандық-демократиялық одағының бөлігі ретінде қатысып, сол жылы Германияның қайта бірігуінен кейін оның құрамына енді.

Партиялық саясат

ХДС бастапқыда Батыс Германиядағы ХДС-қа өте ұқсас болды. Батыс Германияның ХДС-ы сияқты, оның да қолдауы негізінен орта таптың берілген христиандары тарапынан болды. Дегенмен, ол Батыс Германияның ХДС-інен сәл солға қарайтын. Оның алғашқы төрағасы Андреас Гермес болды, ол Веймар Республикасы кезінде Орталық партияның көрнекті мүшесі және үш рет министр болған еді. 1946 жылы ол Батысқа қашып кетті және оның орнына Якоб Кайзер келді, ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарсылық қозғалысының жетекші мүшесі және бұрынғы Орталық партиясының мүшесі болған. Кайзер Орталықтың сол қанатының көрнекті өкілі болды және ауыр индустрияны мемлекеттендіруді және коммунистер ұсынған жерді бөлу бағдарламасын жақтады. Алайда, оның коммунистерді сынауы 1947 жылы Германия демократиялық партиясының (ГДП) бұрынғы мүшесі, көбірек ыңғайлы Отто Нушке пайдасына ықпал етті. Нушке және оның жақтастары коммунистердің тілегін орындауға дайын емес ХДС мүшелерін бірте-бірте ығыстырып шығарды. Бұл 1952 жылы партияның алтыншы съезінде аяқталды, онда ол коммунистердің адал серігіне айналды. Бұл жиынға қатысушылар өздерін «Христиандық реализмнің» жаңа бағытына сәйкес «ешқандай шектеусіз социалистік партия» деп жариялады. ХДС 22 «Христиандық реализм туралы тезистерде» (1-басылым, 1951) «қоғамды социалистік тұрғыда қайта құруға» міндеттенді. КСРО-да Карл Маркстің «жаңа, жақсы әлеуметтік тәртіп құру туралы» ілімін «үлгілі түрде іске асырғанын» атап өтіп, социализм сол кезде «Мәсіхтің талаптарын орындау және практикалық христиандықты жүзеге асырудың ең жақсы мүмкіндігін» ұсынады деп мәлімдеді. Бағдарлама сонымен қатар ХДС-ның жұмысшы табының социализмді құрудағы жетекші рөлін қолдауын білдірді, бұл партияның 6-шы съезінен бастап «тарихи қажеттілік және дәйектілік» деп саналды. Оның депутаттары, Шығыс Германияның басқа партиялары сияқты, Халық палатасында үкімет ұсыныстарын үнемі қолдады. Бір ғана ерекшелік 1972 жылдың 9 наурызындағы аборт заңнамасы бойынша дауыс беру болды, онда ХДС депутаттарының арасында 14 қарсы дауыс және 8 қатыспағандар болды. Нушке қайтыс болғаннан кейін, тағы бір бұрынғы ГДП мүшесі Август Бах 1950-ші жылдардың қалған бөлігінде партияны басқарды. 1966 жылы ұзақ жылдар бойы бас хатшы болған Джеральд Геттинг төраға болып сайланды. Геттинг, 1969-1976 жылдар аралығында Халық палатасының төрағасы (және ГДР-дің де-факто вице-президенті) болды, үкіметті қолдаушы бағытты жалғастырып, дамытты. Геттинг 1989 жылы қазан айында Эрих Хонеккер Эгон Кренцтің пайдасына биліктен кеткенше төраға және СЭД одақтасы болып қалды. 1989 жылдың 2 қарашасында Геттинг партия ішіндегі реформаторлар тарапынан қызметтен алынды. 1989 жылдың желтоқсан айында Шығыс Германияның евангелистік шіркеу Синодының төрағасы, заңгер Лотар де Майзиер төраға болып сайланды. Осы сәттен бастап партия бұрынғы жетекші тұлғаларын қызметтен алып тастады (кейіннен партиядан шығарды) және Батыс Германиямен тез қайта бірігудің ең белсенді жақтаушысы болды. 1990 жылдың наурызында ХДС оң орталық коалиция – «Германия үшін Альянстың» негізгі құрауышы болды. Ол алғашқы (және соңында жалғыз) еркін жалпы сайлауда жеңіске жетіп, Халық палатасындағы ең ірі партияға айналды. Сәуірде де Майзиер ГДР премьер-министрі болды, ол елді Батыспен қайта біріктіруге кіріскен үлкен коалицияны басқарды. 1990 жылдың тамызында басқарушы коалицияның кіші мүшесі «Демократиялық ояну» Шығыс Германия ХДС-мен бірікті. Бірігу нәтижесінде «Демократиялық оянудың» өкілі және болашақ Германия канцлері Ангела Меркель партияға қосылды. 1990 жылдың қазан айында Шығыс Германия ХДС Батыс Германия ХДС-пен бірікті.

The CDU was originally very similar to its West German counterpart. Like the West German CDU, its support came mostly from devout middle class Christians. However, it was a little more left leaning than the West German CDU. Its first chairman was Andreas Hermes, who had been a prominent member of the Centre Party during the Weimar Republic and a three time minister. He fled to the West in 1946 and was replaced by Jakob Kaiser, another former Centre Party member and a leading member of the resistance movement during World War II. Kaiser had been a prominent member of the Centre's left wing, and favoured nationalisation of heavy industries and a land distribution programme suggested by the Communists. However, his criticism of the Communists resulted in him being pushed out in 1947 in favour of the more pliant Otto Nuschke, a former member of the German Democratic Party (DDP). Nuschke and his supporters gradually pushed out those CDU members who were not willing to do the Communists' bidding. This culminated at the Sixth Party Congress in 1952, at which it formally transformed itself into a loyal partner of the Communists. At this gathering, it declared itself "a Socialist party without any limitations" in accordance with the new line of "Christian realism". In the 22 "Theses on Christian Realism", the CDU committed itself to the "Socialist reorganisation of Society" (1st edition, 1951). Emphasising the "exemplary realisation" of Karl Marx's "teaching on building a new, better social order" in the USSR, it was declared that Socialism offered at the time "the best opportunity for the realisation of Christ's demands and for exercising the practical Christianity". The programme also asserted the CDU's support for the working class' leading role in establishing socialism, a development which the party regarded from its 6th Congress onward as "historically necessary and consistent". Its deputies, like all other East German parties, consistently voted for the government's proposals in the Volkskammer. The only exception was the vote on 9 March 1972 vote on the abortion law, when there were 14 'nays' and 8 absentees among the CDU deputies. After Nuschke's death, August Bach, another former DDP member, led the party for the remainder of the 1950s. In 1966 long time general secretary Gerald Götting was elected chairman. Götting, who was chairman of the Volkskammer (and de facto vice president of the GDR) from 1969 to 1976, carried on and elaborated the pro government line. Götting remained chairman and an SED ally until Erich Honecker was deposed in favour of Egon Krenz in October 1989. On 2 November 1989, Götting was deposed by inner party reformers. In December 1989 Lothar de Maizière, a lawyer and deputy chairman of the Evangelical Church Synod of East Germany, was elected chairman. From that point on the party deposed (and later expelled) its former top figures, and became the strongest proponent of speedy reunification with West Germany. In March 1990, the CDU became the main element of the Alliance for Germany, a centre right coalition. It won the first (and as it turned out, only) free general election and became the biggest party in the People's Chamber. In April de Maizière became Prime Minister of the GDR, heading a grand coalition that immediately set about reuniting the country with the West. In August 1990, the Democratic Awakening, a minor member of the governing coalition, merged into the East German CDU. The merger brought Democratic Awakening spokeswoman and future Chancellor of Germany Angela Merkel into the party. In October 1990, the East German CDU merged into the West German CDU.

Газет

Партияның ресми газеті "Neue Zeit" ("Жаңа уақыт") болды, оны "Union: Verlag" баспасы шығарды.

Халықаралық қатынастар

ХДС Совет блогындағы басқа да христиандық-демократиялық партиялармен тығыз қарым-қатынас сақтап келді. Польшадағы мемлекеттік қолдауға және бақылауға алынған католиктік ПАХ қауымдастығымен және Чехословакия халық партиясымен (ЦСЛ) қарым-қатынасы ерекше жақын болды. Италияның Христиан демократиясы партиясының (DC), Бельгияның Христиан Халық партиясының (CVP) және Христиан Социалдық партиясының (PSC) және Нидерландының Христиан Демократиялық Апелінің (CDA) жеке мүшелерімен де белгілі бір байланыстар болды. Шығыс Германия ХДС және оның Батыс Германиядағы әріптесі көбінесе келіспесе де, ресми қарым-қатынасты сақтап келді. Шығыс Германияның христиан-демократиялық партиясы Ресей православие шіркеуімен де тығыз байланыста болды.

Сайлау тарихы

Сайлау Дауыс саны % Орындықтар +/– 1949 жаңа 1950 15 1954 15 1958 1963 1967 1971 1976 1981 7 1986 1990 4,710,598 40.8 111