Кіріспе

Британдық Американың он үш колониясының бір бөлігі Орта колониялар Британдық Америкадағы он үш колонияның бір бөлігі болды, Жаңа Англия колониялары мен Оңтүстік колониялар арасында орналасқан. Чесапик колонияларымен бірге, бұл аймақ қазір Атлантика орталық штаттарын құрайды. Аймақтың көп бөлігі бұрын Голландтың Жаңа Нидерланд колониясының құрамында болған, бірақ кейін британдықтар аймаққа бақылау орнатты. Британдықтар 1664 жыл шамасында голландтармен соғыста аймақтың көп бөлігін басып алды, және басып алынған жерлердің көпшілігі Нью-Йорк провинциясы болды. Йорк герцогы мен Англия королі кейін басқаларға Нью-Джерси провинциясы мен Пенсильвания провинциясы болатын жерлерді иеленуге рұхсат берді. Делавэр колониясы Уильям Пенн құрған Пенсильваниядан бөлініп шықты. Орта колонияларда өте құнарлы топырақ болды, бұл аймақтың бидай және басқа да астық түрлерін экспорттауға мүмкіндік берді. Орта колониялардағы орманның көптігі ағаш өңдеу және кеме жасау өнеркәсібінің дамуына жағдай жасады, ал Пенсильвания тоқыма және темір өнеркәсібінде де белгілі бір табысқа жетті. Орта колониялар Солтүстік Америкадағы ең этникалық және діни тұрғыдан әртүрлі британдық колониялар болды, онда Англия, Шотландия, Ирландия, Нидерланды және неміс мемлекеттерінен келген қоныс аударушылар өмір сүрді. Егістік жерлер Еуропадағы жерлерге қарағанда өнімді және арзан болды. Кейінірек қоныс аударушылардың арасында әртүрлі протестанттық дін өкілдері болды, олар Орта колониялардағы дін бостандығы заңдарымен қорғалды. Бұл төзімділік өте сирек кездесетін және басқа британдық колониялардағы жағдайдан ерекшеленетін еді.

Тарих

Орта колонияларды Генри Гудзон 1609 жылы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы үшін зерттеді, Гудзон өзенімен қазіргі Олбани, Нью-Йоркке және Делавэр шығанағына дейін жүзіп өтті. Голландтар 1610 және 1616 жылдар аралығында бірнеше сапарларда аймақты одан әрі зерттеп, картаға түсірді; алғашқы голландтық елді мекендер 1613 жылы салынды, ал «Жаңа Нидерланд» атауы 1614 жылдан бастап карталарда пайда болды. Шведтердің қаржысымен, Жаңа Нидерландтың үшінші губернаторы 1638 жылы Делавэр шығанағы маңында «Жаңа Швеция» колониясын құрды. Голландтар бұл аймақты 1655 жылы қайтарып алды. 1664 жылдың қазан айында, Екінші ағылшын-голландия соғысының алдында, ағылшыздар голландтардан осы жерді көп бөлігін басып алды. Соғыс 1667 жылы голландтардың жеңісімен аяқталса да, ағылшыздар Жаңа Нидерландты сақтап алып, оны ағылшын королінің інісі, Йорк герцогінің құрметіне Нью-Йорк деп атады, ол соғысты жеке пайдасы үшін бастап, Жаңа Нидерландқа шабуылға басшылық еткен еді. 1673 жылы голландтар аймақты қайта басып алды, бірақ Вестминстер шарты (1674) бойынша одан бас тарды, келесі жылы Үшінші ағылшын-голландия соғысы аяқталды.

Нью-Джерси провинциясы

Патша Карл II Гудзон өзенінің батысындағы жерді Нью-Джерси деп атады және Нью-Англия мен Мэриленд арасындағы аймақты ағасы Йорк герцогы (кейін Англия королі Джеймс II) меншікті колония ретінде берді. 1665 жылы Концессия мен келісім Нью-Джерсиге қоныстанушыларды тарту мақсатымен жазылды. Бұл құжатта діни бостандық, жиналыстың келісімісіз салық салуға тыйым салу және меншік иелері тағайындаған әкім туралы ережелер болды. Осылайша тағайындалған алғашқы губернатор – Элизабеттаун қаласын құрған Филип Карререт. Колонистер жыл сайынғы жер салымын төлеуге міндетті болды. 1674 жылдың 18 наурызында салық жинауда қиындықтар туындағаннан кейін, Беркли лорды колониядағы үлесін Лондоннан келген квакер кәсіпкері Эдвард Биллингге сатты. Бұл сату Нью-Джерсиді Шығыс Джерси және Батыс Джерсиге бөлді; алайда, екеуінің арасындағы шекара 1676 жылғы бес тарапты келісімге дейін нақтыланбады. 1701 жылдан 1765 жылға дейін колонистер Нью-Йорк және Нью-Джерси арасындағы шекаралық соғыста даулы колониялық шекаралар үшін шайқасты. 1702 жылдың 15 сәуірінде Анн патшайымы Батыс және Шығыс Джерсиді біріктіріп, Нью-Джерси провинциясы деп аталатын Корольдік колония құрды. Эдвард Хайд, 3-ші Кларендон графы, корольдік колонияның алғашқы губернаторы болды. 1708 жылы Хайдтың парақорлық, сыбайлас жемқорлық және қастандық айыптары бойынша Англияға қайтарылып алынуынан кейін, Нью-Йорк губернаторына Нью-Джерсиге де басшылық ету міндеті жүктелді. 1776 жылдың қаңтарында сайланған делегаттардан тұратын Нью-Джерси провинциялық конгресі колонияны басқару үшін құрылды. Конгресс 15 маусымда корольдік губернатор Уильям Франклинді тұтқындап, оны «осы елдің бостандықтарының жауы» деп жариялады. 1776 жылдың 2 шілдесінде Нью-Джерси штаты 21 маусымда Континенттік конгресске делегаттарға тәуелсіздік декларациясына қол қоюға өкілеттік бергеннен кейін Нью-Джерси штатының Конституциясын қабылдады. Америка Құрама Штаттарының тәуелсіздік декларациясы олардың колониялық мәртебесін жойды. Пенн колонияға кетер алдында Пенсильванияның Үкіметтік құрылымын жазды, ол көптеген топтарға, соның ішінде Діни достар қоғамына және жергілікті халыққа діни төзімділік танытуды көздеді. Пенн Пенсильванияны меншікті колония ретінде басқарды, бірақ оның азаматтары әлі де ағылшын тәжіне және заңдарына бағынды. 1704 жылы Йорк герцогы Пеннге берген голланд жерлері бөлініп, қайтадан Делавэр колониясының бір бөлігіне айналды. Генри Слаугер 1691 жылдың наурыз айында губернатор болғанда, көтеріліс басылды және оның көшбасшысы Джейкоб Лейслер тұтқындалды, сотталды және сатқындық үшін өлім жазасына кесілді. Нью-Йорк жарғысы мен конституциясы жақын арада қайта орнатылды. 1775 жылдың сәуір айында американдық патриоттар Нью-Йорк провинциялық конгресін құрды. 1775 жылдың 19 қазанында губернатор Уильям Трайон және барлық патшалық лауазымды тұлғалар колониядан қуылды. 1776 жылдың шілдесінде АҚШ-тың тәуелсіздік декларациясымен жаңа штаттың колониялық мәртебесі аяқталды.

Делавэр колониясы

Делавэр 1631 және 1655 жылдар аралығында голландиялықтар мен шведтердің арасында бірнеше рет иесі ауысты. Голландиялықтар 1664 жылға дейін Делавэрді бақылауда ұстады, содан кейін сэр Роберт Карр Йорк герцогы үшін Нью-Амстелді жаулап алып, оны Нью-Касл деп атады. Герцогтың өкілі 1664 жылдан 1682 жылға дейін Делавэрді басқарды. 1701 жылы Пенн этностық құрамы әртүрлі Делавэр аумағын басқаруда қиындықтарға тап болғандықтан, оларға жеке колониялық жиналыс құруға рұқсат берді. Сусквехана, Делавэр және Гудзон өзендері сияқты кең, кеме жүзе алатын және ағысы баяу өзендер түрлі бизнестің орталығына айналды. Осы өзендер бойында аңшылар жүріп, су арқылы жұмыс істейтін диірмендерді іске қосуға жеткілікті су ағыны болды.

Өнеркәсіп

Мол орман орта колонияларға ағаш өңдеу және кеме жасау өнеркәсіптерін тартты. Бұл өнеркәсіптер, сондай-ақ терең өзеннің құятын жерлерінің болуы Нью-Йорк және Филадельфия сияқты маңызды порттардың пайда болуына себеп болды. Орта колониялар Оңтүстік колониялардан гөрі әлдеқайда көп өнеркәсіпке ие болғанымен, ол Жаңа Англияның өнеркәсібімен салыстыруға келмейді. Пенсильванияда көптеген ағаш кесетін және ұн тартатын диірмендер болды, ал тоқыма өнеркәсібі жылдам дамыды. Колония сонымен қатар, қоңыр темір және оның өнімдерін, соның ішінде пенсильваниялық ұзын мылтығы мен Конестога шарабанын ірі өндірушісіне айналды. Басқа маңызды өнеркәсіптерге баспа, баспа және оған байланысты қағаз жасау кірді.

Саясат

Орта колониялардың саяси топтары бастапқыда шектеулі мақсаттары бар шағын топтар ретінде құрылды. Бұл коалициялар уақыт өте келе түрленді, әртүрлі және ірі саяси ұйымдарға айналды, әсіресе француз және үнді соғысы кезінде осы үдеріс қарқын алды. Орта колониялар көбінесе корольдік немесе жекеменшік губернаторлармен және сайланған колониялық жиналыстармен басқарылды. Орта колониялардың көптеген конституциялары дін бостандығын кепілдеді және өкілсіз салық салуға тыйым салды. Корольдік губернаторлар бірнеше рет тұтқындалды немесе құлатылды, ең айқын мысалдары – Нью-Джерси губернаторының тұтқындалуы және Нью-Йорктегі Лейслер көтерілісі. Орта колониялардағы наразылықтың күшеюі аймақты Континенттік Конгресс отырыс өткізу орнына және революцияның орталығына айналдырды. Дегенмен, бейтарап тұрғандар мен патшаға адалдардың көптеген топтары болды.

Демография

Орта колониялар Жаңа Англия мен Оңтүстік колониялардың ерекшеліктерін біріктіруге бейімділік танытты. Жер иеліктері көбінесе сол жерді өңдеген отбасыға тиесілі шаруашылықтар болды. Бірақ Нью-Йорктің Гудзон аңғарындағы голланд патрондары өте ірі жерлерді иеленіп, оларды жалға алушы шаруаларға жалға берді. Этностық құрамы жағынан Орта колониялар Солтүстік Америкадағы басқа британдық колониялық аймақтарға қарағанда әртараптырақ болды және әлеуметтік тұрғыдан шыдамдылық танытты. Мысалы, Нью-Йоркте христиан дінін қабылдаған кез келген шетелдік азаматтыққа ие болды, бұл халықтың құрамының әртараптануына әкелді. Осының салдарынан Америкаға алғашқы неміс қоныстанушылары Орта колониялар аймағында шоғырланды. 18 ғасырда Пенсильвания, Нью-Джерси және Нью-Йорк штаттарында жалдамалы еңбек кең таралды, бірақ олардың көп бөлігі ауыл шаруашылығында емес, басқа салаларда жұмыс істеді. Неміс иммигранттары Орта колонияларды артық жақсы көретін. 1717 жылға қарай неміс иммиграциясы күрт өсті, көптеген иммигранттар Рейн өңірінен келе бастады. Олар жаңылыспен «Пенсильвания голландтары» деп аталды (неміс тілінде «неміс» сөзі «Deutsch» деп аударылады), және Америка революциясы кезінде халықтың үштен бір бөлігін құрады. Олар өздерімен бірге әкелген өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы дағдылары Орта колониялардың гүлденуіне септігін тигізді. Олар тығыз байланысты діни қауымдастықтармен белгілі болды, көбінесе лютерандық, сондай-ақ моравиандар, меннониттер және амиш сияқты көптеген кіші секталар да болды.

1717 жылдан кейін Шотланд-Ирландиялықтар толқындармен Орта колонияларға көшіп келе бастады. Олар негізінен колониялардың батыс шебіне қарай жылжып, үндістермен қайталап қақтығыстарға ұшырады. Басқа топтарға француз гугеноттары, уэльстер, голландтар, шведтер, швейцариялықтар және Шотландияның таулы аймақтарынан келгендер кірді.

Ағылшын отаршылары

1664 жылы ағылшындар Орта колонияларды тікелей басқаруға өткен кезде, Род-Айлендтен келген көптеген квакерлер пуритандар тарапынан бұл аймаққа ығыстырылған еді, ал епископальдық кәсіпкерлер Филадельфия мен Нью-Йорк қалаларына қоныстанды. Уэльстік квакерлер, баптистер және методистер Пенсильванияның Уэльс аймағына қоныстанды. Роджер Уильямс сияқты кейбір уэльстік отарлаушылар Род-Айлендке қоныс аударса, Энн Хатчинсон Нью-Йоркте алғашқы поселеніс құрды. Род-Айленд бастапқыда Жаңа Англияның құрамына кірмеген, себебі ол Жаңа Англия Конфедерациясынан шығарылған, бірақ кейін Жаңа Англия үстемдігіне қосылды. Осылайша, Орта колониялардың анықтамасы кейде өзгеретін және Род-Айлендтің колониялық шекараларымен қабаттасатын. Бірақ Род-Айленд Жаңа Англия үстемдігіне қосылғаннан кейін, ол Жаңа Англия колониясы ретінде толығымен қабылданып алынды. Нью-Йорктің Мэннің бір бөлігіне ие болуы Вермонт сияқты басқа Жаңа Англия колонияларымен тығыз байланыс пен колониядағы Жаңа Англияның ықпалын сақтап қалды. Он сегізінші ғасырдың ортасына қарай Нью-Йорк халқының 12 пайызын африкалық-американдық құлдар құрады. Көбінесе олар Манхэттенде үй шаруалары болып жұмыс істесе, қалғандары голландтық поместьелерде шаруалар еді.

Дін

Орта колониялар Британ империясының діни тұрғыдан алуан түрлі бөлігі болды, жоғары дәрежеде төзімділік танылды. Пенн отбасы квакерлер болғандықтан, колония олар үшін де, сондай-ақ неміс лютерандары, неміс реформаторлары және меннониттер, амиш, моравия сияқты көптеген кіші секталар үшін де танымал орынға айналды, шотланд-ирландтық пресвитериандарын да еске алу керек. Нью-Йорк пен Нью-Джерсидің солтүстік аймақтарында голланд реформаторлары күшті болды, ал Лонг-Айлендте конгрегационалистер маңызды рөл атқарды. Бірінші Ұлы ояну діни сенімді жандандырып, конгрегациялық, методистік және баптист шіркеулерінің өсуіне көмектесті. Британдық емес отарлаушылардың арасында голланд кальвинистері, швед лютерандары, Палатин меннониттері және амиштер болды. Еврей қауымы 1654 жылдан бері Нью-Йоркте (сол кезде Нью-Амстердам аталған) құрылған, ал 1655 жылдан бастап еврейлер Пенсильванияға қоныстанды.

Тарихнама

Бодл, Уэйн. "Мидлс колониялары тарихнамасындағы тақырыптар мен бағыттар, 1980–1994", «Уильям және Мэри тоқсаны», 1994 жылғы шілде, 51 том, 3-саны, 355–88 бб. Бодл, Уэйн. "«Орталық колониялар туралы миф» қайта қарастырылды: Ерте Америкадағы аймақтық үдеріс", «Пенсильвания тарихы және өмірбаяны журналы», 113 том, 4-саны (1989 жылғы қазан), 527–548 бб. Гринберг, Дуглас. "Америка тарихнамасындағы соңғы орта колониялар", «Уильям және Мэри тоқсаны», 1979 жылғы шілде, 36 том, 3-шы шығарылым, 396–427 б. Рихтер, Дэниел К. "Атлантикалық орталық колониялар, демалыс". «Пенсильвания тарихы» 82.3 (2015): 260–281. онлайн