Кіріспе
Адамдарға немесе мүлікке қасиетті күш пен құдайдың рақымын беруге арналған рәсім – діни жариялаудың бір түрі. Дінде бата (немесе бата беру) – нәрсені құдайдың рақымымен, қасиеттілікпен, рухани азаттықпен немесе илаһи құдіретпен байланыстыру.
a type of religious pronouncement
In religion, a blessing (also used to refer to bestowing of such) is the impartation of something with grace, holiness, spiritual redemption, or divine will.
Этимология және германдық пұтқа табынушылық
Қазіргі ағылшын тіліндегі "bless" термині 1225 жылғы "blessen" терминінен туындаған, ол көне ағылшын тіліндегі "blǣdsian" (шамамен 950 жылы Нортумбрия диалектісінде сақталған) сөзінен дамыған. Бұл термин басқа да түрінде кездеседі, мысалы "blēdsian" (830 жылға дейін), шамамен 725 жылдан бастап "blētsian" және шамамен 1000 жылдан бастап "blesian", олардың барлығы англосаксондық және германдық пұтқа табынушылық дәуірінде құрбандық салған арқылы қасиетті немесе киелі етуді, қанмен белгілеуді білдіреді.
Иудаизм
Раббилік иудаизмде бата (немесе бəрəхə) дұға, рәсім немесе басқа да іс-әрекет кезінде, әсіресе тамақ ішу алдында және кейін белгілі бір сәтте айтылады. Батаның мақсаты – Құдайды барлық игіліктердің бастауы ретінде мойындау. Раббилік текті бəрəхə көбінесе «Бақытты бол, Раббымыз, Әлемнің Патшасы» деген сөздермен басталады. Раббилік иудаизм тамақтың ақиқатында бір Ұлы Сыйлаушының, Құдайдың сыйы екенін үйретеді және тамақты заңды түрде ішу үшін, оған дейін раббилік текті дұрыс батаны айту арқылы Құдайға алғыс айту керек. Тəурат болса, одан кейін қарапайым бата айтуды талап етеді. Мысалы, Православ Пресвитериандық Қоғамдық Құлшылық Жөніндегі Директориясында: «Қажет болмаса, батадан бұрын ешкім шығуға тиіс емес» делінген, сондай-ақ «Құдай Өз халқына Киелі Рух арқылы, яғни Сөз қызметі арқылы, құлшылыққа шақыруда, сәлемдесуде және бата беруде, Сөзді оқу мен уағыздауда және қасиетті істерде сөйлейді». Методтықтардың Шіркеу және Үй Құлшылығы Кітабында (1965) «Тұрғын үйді баталау рәсімі» бар. Рим-католик шіркеуінде діни қызметкер немесе епископ монархиядағы қасиетті тағаммен адалдарды баталайды. Ватиканның Қасиетті Істер жөніндегі Конгрегациясы берген нұсқауларға сәйкес, егер католик миряны (мысалы, мирян аколит немесе приход әкімшісі) немесе дінге бейімделмеген адам (қоғамның басшысы емес) Құдайға сыйынғанда (миссадан басқа, ол діни қызметкердің қатысуын қажет етеді), мысалы, Евхаристиялық құлшылық, Розарий немесе Сағат Литургиясын өткізсе, ол дін қызметкерлеріне ғана арналған рәсімдерді немесе қасиетті істерді орындамайды және діни қызметкерлер сияқты қызметтің соңында халықты салтанатты түрде баталамайды; оның орнына басқа формат қолданылады. Лютеран шіркеулерінде діни қызметкерлерден жиі қолданылатын немесе адамдар үшін қасиетті заттарға бата беру сұралады, мысалы, крест тізбегі; сонымен қатар, лютеран дін қызметкерлері қауым мүшелерінің үйлеріне де бата береді. Иса Мәсіхтің Соңғы Күндердегі Киелілер шіркеуінде баталарды лайықты еркек мүшелері, Мәліксадек дінінің билігін иеленгендер береді.
sacraments." The Methodist The Book of Worship for Church and Home (1965) contains "An Office for the Blessing of a Dwelling". In the Roman Catholic Church a priest or bishop blesses the faithful with the Blessed Sacrament in the monstrance during Benediction of the Blessed Sacrament. According to the guidelines given by the Vatican's Congregation for the Discipline of the Sacraments that govern the procedures for liturgical ceremonies, if a Roman Catholic layperson (a lay acolyte or parish administrator, for example) or any non ordained religious (who is not the superior of the congregation) leads a Sunday service (other than a Mass, which requires a priest to celebrate), such as Eucharistic adoration, the Rosary, or celebration of the Liturgy of the Hours, he or she does not perform rites or sacraments reserved to the clergy and does not solemnly bless the people as a bishop, priest, or deacon would at the end of the service; an alternative format is used instead. In the Lutheran Churches, priests are often asked to bless objects frequently used by or sacred to individuals, such as a cross necklace; in addition, Lutheran clergy also bless the homes of members of the congregations. In the Church of Jesus Christ of Latter day Saints, blessings are given by worthy, male members who hold the Melchizedek priesthood.
Ислам діні
Исламның бас ғалымдарының пікірінше, Исламдағы нығметтің екі жағы бар. Алла Тағала нығметтерді адамзатқа сынақ ретінде береді. Ислам ғалымдары нығметтердің әсерінен бірте-бірте адасып кетуден сескенуді ізгілердің қасиеті деп санайды, ал одан қорқып жатпай, үнемі дұрыс емес істер істеу – бұзықтардың сипаты. Нығметтер Аллаға шүкірлік еткен жағдайда ахиретте сәттілікке жеткізеді, ал нығметтерге шүкірлік етпеу ахиретте құрылысқа себеп болуы мүмкін. Исламда дін қызметкерлерінің кастасы жоқ, демек, ешқандай нығметтер белгілі бір адамдарға ғана арналмайды. Мұсылмандар Мұхаммедтің (ﷺ) атын немесе пайғамбарлардың кез келгенін айтқанда жиі «Алланың салауаты мен сәлемі оған болсын» дейді. Мұсылмандар бір-бірімен кездескенде және қоштасқанда нығмет айтады: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته (as-salāmu alaykum wa rahmatullahi wa barakātuh) – «Алланың салауаты, мейірімі және нығметі сіздерге болсын». Пуджа кезінде құлшынып жүрген адам мен гуру арасында ерекше байланыс бар, онда адамдар гурудың аяғына құрметпен (Пранама) тиеді немесе өздеріне тигізер алдында гурудың аяғынан шаңды сыпырып алады. Тағы бір дәстүр – Вахан пуджа (хинди) немесе Вагана пуджаи (тамил тілінде வாகன பூஜை) – «көлік нығметі». Бұл жаңа көлік сатып алғанда орындалатын рәсім.
Буддизм
Мангала-суттада Будда адамның өзін жетілдіруіне және рухани мақсатқа жетуіне көмектесетін ізгі амалдарды, қарапайымнан жоғары рухани деңгейге қарай баяндайды. Буддизмде бата беру мақсатында арнайы рәсімдер өткізіледі.
Басқа қолданыстар
Бәрік беру – Біріктіру шіркеуінде неке рәсімін білдіретін термин, қараңыз: Біріктіру шіркеуінің бәрік беру рәсімі. Діни қызметкерлер әдетте өздерінің діни басшыларынан қызметтерін бастау үшін бәрік алады. Орыс православие шіркеуінде, діндар адамдар маңызды іске кіріспес бұрын немесе өмірінде маңызды шешім қабылдамас бұрын бата алу үшін ақсақалға (старец) баратын. Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер шіркеуінде, мүше басшылық ретінде ата-бабалар бәрігі деп аталатын арнайы бәрік ала алады. АҚШ-та кейде серік жануарларды бәрік ету рәсімдері болады. Гавайиде жаңа нәрсе (жаңа ғимарат, ашылатын жаңа жол, жаңа бақ) гавайилік сарапшы (немесе Кахуна) арқылы қоғамдық рәсімде бәрік алады (мысалы, майле гүл шоғын ашу да осы рәсімге кіреді). Испан тілінде, әсіресе ата-анадан айтылатын, мейірімді қоштасу ретінде қолданылатын бәрік бар: Vaya con Dios («Құдаймен бірге бол»), сондай-ақ Adiós (A Dios, «Құдайға»), француз тіліндегі Adieu-ға ұқсас. Қырғыз халқының дәстүрінде бәрік (бата немесе ақ бата, «дұрыс бәрік» немесе «ақ бәрік») – саяхатқа шығу немесе қандай да бір іс-әрекетті бастау алдында, осындай бәрік пен рухани қолдау іздейтін адамға ең үлкен немесе беделді адамның жақсы тілегі болуы мүмкін. Бұл рәсім исламнан бұрынғы көшпелі дәстүрлерден және терең отбасылық құндылықтардан бастау алады. Кейде үлкендер кері бәрік (тескери бата – «кері бәрік» немесе «қара бәрік») береді. Сауда-саттық кезінде сатушының өнім туралы жақсы сөздері, мысалы: «Сендерге ұнайды деп үміттенемін» дегені де бәрік деп есептелуі мүмкін.