Кіріспе

Венгриялық-американдық математик Рауль Ботт (24 қыркүйек 1923 – 20 желтоқсан 2005) – геометрияның кең мағынадағы негізгі дамуына үлкен үлес қоскан венгриялық-американдық математик. Ол ең әйгілісі Ботттың кезеңділік теоремасы, осы контексте қолданған Морзе-Ботт функциялары және Борель-Ботт-Вейль теоремасымен танымал.

Ерте өмір

Ботт Венгрияның Будапешт қаласында Маргит Ковач пен Рудольф Ботттың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі австриялық текті, ал анасы венгр еврейі; Ботт анасы мен әкесінің орнына келген адаммен католик дінінде тәрбиеленді. Ботт Чехословакияда өсті және өмір бойы АҚШ-та жұмыс істеді. Оның отбасы 1938 жылы Канадаға эмиграциялады, содан кейін ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропадағы Канада армиясында қызмет етті.

Мансап

Кейіннен Ботт Монреальдегі МакГилл университетінде оқуға түсіп, электротехника мамандығын алды. 1949 жылы Питтсбургтегі Карнеги-Меллон университетінен математика ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Оның «Электр желілерінің теориясы» атты диссертациясы Ричард Даффин басшылығымен жазылды. Содан кейін ол Мичиган университетінің Энн-Арбор қаласында оқытушылық қызметін бастады. Ботт Принстон қаласындағы Жоғары оқу орнында зерттеулерін жалғастырды. 1959-1999 жылдары Гарвард университетінде профессор болып жұмыс істеді. 2005 жылы Сан-Диегода қатерлі ісіктен қайтыс болды. Ричард Даффинмен бірлесіп, Карнеги-Меллон университетінде Ботт берілген оң нақты функцияларға сәйкес келетін электрондық сүзгілердің болуын зерттеді. 1949 жылы олар сүзгіні синтездеудің негізгі теоремасын дәлелдеді. Даффин мен Ботт, бұрынғы Ото Бруне жұмысын кеңейте отырып, күрделі жиіліктердің қажетті функцияларын индукторлар мен конденсаторлардан тұратын пассивті желі арқылы жүзеге асыруға болатынын көрсетті. Дәлелдеме рационалды функцияның алымы мен бөліміндегі көпмүшелер дәрежелерінің қосындысына негізделген индукция әдісіне сүйенді. 2000 жылы Америка математикалық қоғамының Allyn Jackson-мен сұхбатында ол «желілерді гармониялық теорияның дискретті түрі ретінде» қарастыратынын айтты, сондықтан желіні синтездеу және электрондық сүзгі топологиясы саласындағы тәжірибесі оны алгебралық топологиямен таныстырды. Ботт Арнольд С. Шапиромен Жоғары оқу орнында танысып, бірлесіп жұмыс істеді. Ол Морзе теориясының әдістерін қолдана отырып, Ли тобының гомотопиялық теориясын зерттеді, нәтижесінде 1957 жылы Ботттың кезеңділік теоремасы туды. Осы жұмыстың барысында ол Морзе функцияларының маңызды жалпыламасы – Морзе-Ботт функцияларын енгізді. Бұл оның Майкл Атияхпен көп жылдық ынтымақтастығына әкелді, бастапқыда К-теориядағы кезеңділіктің ролі арқылы. Ботт индекс теоремасына, әсіресе, байланысты тұрақты нүкте теоремаларын, соның ішінде «Вудс-Хоулдың тұрақты нүкте теоремасы» деп аталатын, Риманн-Рох теоремасы мен Лефшецтің тұрақты нүкте теоремасының комбинациясын құрастыруға маңызды үлес қосты (бұл атау Woods Hole, Massachusetts қаласында өткен конференция орнынан алынған, онда ортақ талқылаулар нәтижесінде бұл теорема қалыптасты). Қазіргі Атиях-Ботттың тұрақты нүкте теоремасы туралы негізгі Атиях-Ботт еңбектері 1968 жылға дейінгі жылдары жазылды; олар Ларс Гардингтің шақыруымен Иван Петровскийдің гиперболалық бөлшектік дифференциалдық теңдеулерінің лакуналарын заманауи тілде қалпына келтірді. 1980 жылдары Атиях пен Ботт Риман бетіндегі тұрақты бундельдердің модульдік кеңістіктері туралы топологиялық ақпарат алу үшін Риман бетіндегі Янг-Милл теңдеулерін қолдана отырып, өлшеу теориясын зерттеді. 1983 жылы ол «Тополог физикаға таңғалады» атты баяндамасымен Канадалық математикалық қоғам алдында сөз сөйледі. Ол сондай-ақ Борел-Ботт-Вейль теоремасымен, Ли тобының бейнелеу теориясы бойынша голоморфты қаптамалар және олардың когомологиялық топтары, сондай-ақ жапырақтандыру бойынша жұмыстарымен танымал. Чернмен бірлесіп Неванлинна теориясында жұмыс істеді, күрделі аналитикалық көптүрліліктердегі голоморфты векторлық бундельдерді зерттеді және Аракелов геометриясы теориясында, сондай-ақ алгебралық сандар теориясында пайдалы Ботт-Черн кластарын енгізді. Ол Bott-Samelson сорттарын және күрделі көптүрліліктер үшін Bott қалдық формуласын, сондай-ақ Bott каннибалистік класын енгізді.

Марапаттар

1964 жылы ол Америка математикалық қоғамының геометрия саласындағы Освальд Веблен сыйлығымен марапатталды. 1983 жылы ол Канада математикалық қоғамының Джеффри–Уильямс сыйлығын алды. 1987 жылы ол Ұлттық ғылым медалімен марапатталды. 2000 жылы ол "Вульф" сыйлығын алды. 2005 жылы Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі болып сайланды.

Студенттер

Ботттың 35 докторанты болды, олардың ішінде Стивен Смел, Лоуренс Конлон, Дэниел Куиллен, Питер Ландвебер, Роберт Макферсон, Роберт В. Брукс, Робин Форман, Рама Кочерлакота, Сюзан Толман, Андрас Сценес, Кевин Корлетт және Эрик Вайнштейн есімді студенттер бар. Смел 1966 жылы, ал Куиллен 1978 жылы Филдс медальдарын жеңіп алды.

Жарияланымдар

1995: Құжаттар жинағы. 4-том. Физикаға қатысты математика. Роберт Макферсон редакторы. Заманауи математиктер. Біркхаузер Бостон, xx+485 б. 1995: Құжаттар жинағы. 3-том. Жапырақтар. Роберт Д. Макферсон редакторы. Заманауи математиктер. Біркхаузер, xxxii+610 б. 1994: Құжаттар жинағы. 2-том. Дифференциалдық операторлар. Роберт Д. Макферсон редакторы. Заманауи математиктер. Біркхаузер, xxxiv+802 б. 1994: Құжаттар жинағы. 1-том. Топология және Ли тобы. Роберт Д. Макферсон редакторы. Заманауи математиктер. Біркхаузер, xii+584 б. 1982: (Лоринг В. Тумен бірге) Алгебралық топологиядағы дифференциалдық формалар. Математика бойынша жоғары мәтіндер #82. Спрингер Verlag, Нью-Йорк Берлин. xiv+331 б. 1969: K(X) бойынша лекциялар. Математика лекцияларының жазбалар сериясы. В. А. Бенджамин, Нью-Йорк Амстердам x+203 б.