Кіріспе

Американдық бейсболшы және жаттықтырушы (1880-1968)

Сэмюэл Эрл Кроуфорд (18 сәуір 1880 - 15 маусым 1968), "Ваху Сэм" деген лақап атымен танымал, Американ Бейсбол Лигасында (АБЛ) американдық аутфильдер болған. Кроуфорд сол қолымен ұрып, сол қолымен лақтырған, бойы биік және салмағы ... (салмағы туралы мәлімет жоқ). Небраска штатының Ваху қаласында туған ол, 1899 жылы Цинциннати Редс командасымен үлкен лигаға тез көтерілгенге дейін қысқа ғана кәсіби бейсбол мансабына ие болды. Ол 1902 жылға дейін "Редс" сапында ойнады. Ұлттық лига мен дамып келе жатқан Американ лигасы арасындағы ойыншыларға талас пайдаланып, Кроуфорд Детройт Тайгерс клубына қосылды және 1903 жылдан 1917 жылға дейін, негізінен оң жақта, Детройт үшін өнер көрсетті. Ол өз дәуірінің ең үздік соққы берушілерінің бірі болды, екі рет лигадағы ең көп хоум-ран соққан ойыншы және үш рет ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды. Ол әлі күнге дейін 309 үш еселік соққысымен мансабындағы рекордты сақтап тұр, бұл рекордті бұзу мүмкін емес. "Тайгерс" сапында Кроуфорд супержұлдыз Тай Коббпен бірге ойнады, екеуінің арасында қатыгез бәсекелестік болды, сонымен қатар 1907-1909 жылдары Детройттың үш рет Американ лигасының чемпионатында жеңіске жеткеніне көмектесті. АБЛ мансабы аяқталғаннан кейін Кроуфорд Калифорнияға көшіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Ол Тынық мұхиты жағалауы лигасының ойыншысы және төрешісі болды, сондай-ақ Оңтүстік Калифорния университетінде жаттықтырушы болып жұмыс істеді. 1957 жылы Бейсбол Даңқы залына сайланды.

Ерте өмір

Кроуфорд 1880 жылы Небраска штатының Ваху қаласында Стивен О. Кроуфордтың (1842 жылы Вермонт штатында туған) және Нелли Кроуфордтың (1855 жылы Айова штатында туған) ұлы болып дүниеге келді. 1901 жылы ол шамамен 1881 жылы Небраскада туған Ада М. Латтинге үйленді. 1910 жылы ол бейсболшы ретінде тіркелген, және шамамен 1905 жылы Мичиганданда туған Вирджиния деген қызы болған. Әртүрлі кеме тізілімдері оның және әйелі Аданың туған күнін растайды. 1920 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, отбасы Лос-Анджелесте тұрған, ал басқа да құжаттар Самуилдің 1918 жылдың 15 наурызында келгенін көрсетеді. Небраска Даңқ залынан алынған өмірбаянға сәйкес, Кроуфорд Ваху орта мектебінің көрнекті спортшысы болды, команданы 1896 және 1897 жылдары екі штаттық футбол чемпионатына жетектеді, сондай-ақ ол ойнаған жерлерде "жүгіру жарыстарымен" де танымал болды. 1898 жылы ол Вахудағы кешіп бара жатқан бейсбол командасына қосылды. Олар апталар бойы ағаш арбамен қаладан қалаға саяхаттап, жергілікті тұрғындарды бейсболға шақырып, шығындарын жабу үшін ақша жинады. 1899 жылдың көктемінде Кроуфордқа Канада лигасының «Чатхэм Редс» командасында айына 65 доллар және тамақпен ойнау мүмкіндігі ұсынылды. Кроуфорд осы мүмкіндікті пайдаланып, шаштараз шәкіртінің жұмысын тастап кетті. Чатхэмнен кейін Кроуфорд Батыс лигасының «Гранд-Рапидс Продигалс» командасында ойнады.

Цинциннати қызылдары

1899 жылдың қыркүйегінде Гранд-Рапидс Кроуфордты Цинциннати Редс клубына сатты. Кроуфорд 1899 жылғы маусымның соңында "Редс" үшін 31 ойын өткізді. 19 жасында, Wahoo's саяхатшы командасында ойнағаннан бір жыл өткен соң, Кроуфорд үлкен лигада болашақ Даңқ залының мүшелері Джейк Бекли мен Бид Макфимен бірге өнер көрсетті. Кроуфорд 1899 жылы "Редс" командасында 31 ойында .307 көрсеткіш берді. 1900 жылы, 20 жасында, ол 101 ойында ойнады және 15 үштік және 7 хоум-ранмен Ұлттық лиганың көшбасшыларының қатарында болды. Кроуфорд 1901 жылы бейсболдағы ең үздік соққы берушілердің бірі болды, .330 көрсеткішпен ойнап, 16 хоум-ран соғып, бас лигада көшбасшы атанды. Ол сондай-ақ үштіктер (16), RBI (104) және соққылау пайызы (.524) бойынша Ұлттық лигада үшінші орын алды. Кроуфорд 1902 жылы да табысты ойын көрсетті, Ұлттық лигадағы жалпы базалар (256) және үштіктер (22) бойынша көшбасшы болды, ал соққы беру орташасы (.333), соққылау пайызы (.461) және қосымша базалық соққылар (43) бойынша екінші орынға ие болды. Ол 1901 жылы 12 хоум-ранды паркте соқты – бұл үлкен лигадағы рекорд, ол әлі де ешкімге тең бола қойған жоқ.

Детройт Тайгерлері

1902 жылдың соңында Ұлттық лига мен Америка лигасы арасында ойыншыларға талас басталды. Кроуфорд «Қызылдар» және «Детройт Тайгерлері» командаларымен келісімшартқа қол қойды. Бәсекелес келісімшарттар көпшілікке жария болған сот дауына әкелді, нәтижесінде судья Кроуфордты «Тайгерлеріне» берді, бірақ «Қызылдарға» 3000 доллар өтемақы төлеуді міндеттеді. Кроуфорд 1903 жылғы маусымда «Тайгерлеріне» қосылды және 1917 жылы жоғары лигадағы мансабының соңына дейін сол командада қалды. 1903 жылы ол 25 үш базалық соққысымен Америка лигасын жетектеді және .335 орташа көрсеткішпен соққылар жарысында екінші орынды иеленді. 1905 жылғы маусымның соңында Тай Коббтың қосылуымен «Тайгерлер» бейсболдағы ең үздік екі соққышына ие болды. Кобб пен Кроуфорд «Детройтты» 1907, 1908 және 1909 жылдары үш рет Америка лигасының жеңімпазы етіп шығарды, бірақ екеуі де Әлем сериясында сәтсіздікке ұшырады, себебі «Тайгерлер» барлық үш ойында жеңіліске ұшырады. Кроуфорд үш Әлем сериясында .243 орташа көрсеткішпен ойнады, ал Кобб 1907 жылғы Әлем сериясында .200, ал 1909 жылғы Әлем сериясында .231 көрсетті. Кроуфорд тағы бір Әлем сериясына қатысу мүмкіндігіне ие болмаса да, ол 1915 жылға дейін бейсболдағы ең қауіпті соққышылардың бірі болып қала берді. 1911 жылы ол 115 RBI және 57 қосымша базалық соққысымен мансабындағы ең жоғары .378 орташа көрсеткішін көрсетті. 1913 жылдан 1915 жылға дейін Кроуфорд «Тайгерлер» үшін 472 ойын қатарынан ойнады. Кроуфорд 1905 жылдан 1915 жылға дейін әр жылы Америка лигасының соққылар, RBI, қосымша базалық соққылар, соққы қуаты және жалпы базалар бойынша көшбасшыларының қатарында болды. Ол Америка лигасының үш базалық соққыларын бес рет жетектеді, соның ішінде 1914 жылы Америка лигасының рекордтық 26 үш базалық соққысын жасады. Кроуфорд мансабында 309 үш базалық соққысымен барлық уақыттағы жоғары лиганың рекордсмені болып қала береді. Оның қорғанысы кейінгі жылдары нашарласа да, Кроуфорд өзінің жақсы күнінде жақсы ойыншы болды. 1900 жылы оның қашықтық көрсеткіші 2.68 болды, бұл лиганың орташа көрсеткіші 2.13-тен 55 ұпайға жоғары. 1905 жылы ол барлық Америка лигасының сыртқы ойыншыларының арасында .988 қорғаныс көрсеткішімен жетектеді, бұл лиганың орташа көрсеткішінен 35 ұпайға жоғары. Кроуфорд 1915 жылы RBI (112) және қосымша базалық соққылар (54) бойынша лиганы жетектесе де, 1916 жылы «Тайгерлер» оң жақтан жауапкершілікті Кроуфордтан жас соққы жұлдызы, болашақ Бейсбол Даңқы залының мүшесі Гарри Хейлманға ауыстыра бастады. Сол жылы Кроуфорд оң жақта 78 ойын ойнады, ал Хейлман 66 ойын ойнады, Кроуфордтың тақтаға шығуы 694-тен 368-ге дейін жартысына дейін азайды. 1917 жылы Кроуфорд командадағы орнын жоғалтып, негізінен резервтік ойыншы рөліне көшті. Жаңа шектеулі рөлінде Кроуфорд 104 соққыда .173 орташа көрсеткіш көрсетті. 1917 жылғы маусымның соңында Кроуфорд босатылды және енді жоғары лигада ойнамады.

Еңбек жолындағы жетістіктері

Кроуфорд – өлі доп дәуірінің ең үздік соққышыларының бірі болды. Ол әлі күнге дейін үлкен лигадағы карьерада үштік соққылар (309) және маусымдағы парктегі хоум-рандар (12) бойынша рекордты сақтап тұр. Оның карьерасындағы ең көп парктегі хоум-рандар саны – 51, және ол карьерасында төрт рет үштік соққыларды қос соққылардан көп жасаған: 1902 жылы 22-ге қарсы 18, 1903 жылы 25-ке қарсы 23, 1914 жылы 26-ға қарсы 22 және 1916 жылы 13-ке қарсы 11. Соңғысы оның сол дәуірдегі бейсболшы үшін егде жасында, 36 жасында тіркелді. Кроуфорд Ұлттық лига мен Американ лигасында хоум-рандар бойынша көшбасшы болған алғашқы ойыншы (1901 және 1908 жылдары). Ол 1905 жылдан 1915 жылға дейін 11 жыл қатарынан хиттер, RBI, қосымша базалық соққылар, соққының тиімділігі және жалпы базалар көрсеткіштері бойынша Американ лигасының көшбасшыларының қатарында болды. Ол карьерасын 2961 соққы және .309 орташа көрсеткішпен аяқтады. «Детройт Тайгерс» командасының барлық уақыттағы хиттер тізімінде ол 2466 соққысымен бесінші орында тұр. Эд Барроу, Кроуфордты Детройтпен өткізген алғашқы екі жылы басқарған және кейіннен Бэйб Рутты «Янкис» командасының бас менеджері ретінде аутфилдерге айналдырған, бірде Кроуфордтан жақсы соққышы болған ешкім жоқ деді. Оның замандасы Филдер Джонс Кроуфорд туралы былай деді: «Олардың ешқайсысы Кроуфорд сияқты күшпен соққы бере алмайды. Ол тақтада мықты үй сияқты тұрады және ешкімге жақындық танытпай, барлық питчерлерді ұрады».

Тай Коббпен бәсекелестік

Сэм Кроуфорд пен Тай Кобб 13 маусым бойы бір командада ойнады. Олар оң және орта алаңда қатар тұрып ойнады, ал Кроуфорд жыл сайын Коббтың соққы беру ретінен кейін шықты. Осыған қарамастан, екеуінің қарым-қатынасы қиын болды. Кобб 1905 жылы «Тигрлер» сапына бас лигаға келгенде, Кроуфорд Коббты қорлаған Детройттың тәжірибелі ойыншыларының бірі болды. Кобб, қабылдауы қиын мінезді адам болғандықтан, мұны жеке өзіне қабылдады. Алайда, Кобб тез арада лиганың ең үздік соққышысы ретінде танылды және 1907, 1908 және 1909 жылдары АЛ чемпионаттарын жеңген «Тигрлер» командасында жақсы қабылданды. Осы кезеңде Кобб пен Кроуфордтың арасында ұстаз бен оқушы қарым-қатынасы қалыптасты. Ал Стамппен сұхбаттасқанда Кобб, Кроуфордтың база ұрлау техникасын зерттегенін және Кроуфордтың оған ұшқыш доптарды қалай ұстауға және базадан қашуға тырысқан ойыншыларды қалай тоқтатуға үйреткенін айтты. Кобб Кроуфордтың мейірімділігін әрқашан есінде сақтайтынын айтты. Ұстаз бен оқушы арасындағы қарым-қатынас бірте-бірте қызғанышқа ұласты. Кобб командаластары арасында танымал болмады, ал бейсболдағы ең үлкен жұлдыз болғандықтан, Кроуфорд Коббқа көрсетілген артықшылыққа наразы болды. Коббке көктемгі жаттығуларға кешігіп келуге рұқсат берілді және саяхат кезінде жеке бөлме берілді – Кроуфордқа берілмеген мүмкіндіктер. Екеуінің арасындағы бәсекелестік күшті болды. Кроуфорд еске алғандай, егер ол Коббтың бірде-бір соққы шығармаған күні төрттен үш рет соқса, Кобб қызарып, кейде ойын жалғасып жатқанда стадионнан шығып кететін. Бастапқыда (және қате) Нэп Лажойдің соққы бойынша жеңіске жеткені туралы хабар тарағанда, Кроуфорд Коббты жеңгені үшін Лажойды құттықтаған телеграмма жіберген «Тигрлердің» бірнеше ойыншысының бірі болды деп айтылды. Қызметтен шыққаннан кейін Кобб «The Sporting News» газетінің бір жазушысына Кроуфордтың аутфилдте көмектеспегені және Кобб база ұрлағанда қасақана допты бұрып жібергені туралы хат жазды. Кроуфорд 1946 жылы бұл хат туралы біліп, Коббты командаластарына көмектеспеген «ақшаға жасыратын» деп айыптады. Ол Коббтың жақсы ойыншы болмағанын, сондықтан мені кінәлап отырғанын айтты. Кроуфорд Коббтың база ұрлауын әдейі тоқтатуға тырысқан жоқ екенін, Кобб мұны «өзі ойлап тапқан» деді. Бұл араздық туралы сұрағанда, Кобб оны қызғанышқа байланыстырды. Ол Кроуфордты «өте жақсы ойыншы» деп санады, бірақ ол «Тигрлерде екінші болды» және «жеңіске жетпеуді жек көреді». Коббтың өмірбаянын жазған Ричард Бак екеуінің «бір-біріне қиындықпен төзімділік танытқандығын» атап өтті және Коббтың Кроуфордтың көзқарасы Коббтың Кроуфордтың даңқын ұрлағанына байланысты екенімен келісті. Олар бір-бірімен сөйлеспесе де, Кобб пен Кроуфорд бейвербальды қарым-қатынас жасауға ерекше қабілетке ие болды – базада жүргенде бір-біріне қарап, ишара жасады. Олар бейсбол тарихындағы ең сәтті қос база ұрлау жұптарының біріне айналды. Кобб қайтыс болғаннан кейін, бір тілші оның үйінен жүздеген хаттарды тапты, олар Коббтың ықпалды адамдарға жазған хаттарына жауаптар болды, ол Кроуфордты Бейсбол Даңқына енгізу үшін лоббилеуге тырысқан. Кроуфорд Коббтың күш-жігері туралы Кобб қайтыс болғаннан кейін ғана білді.

Кейінгі бейсбол мансабы

Тайгерлерден босатылғаннан кейін Кроуфорд Тынық мұхиты жағалауы лигасының екінші лигасы Лос-Анджелес Ангельс клубына қосылды, оларға 1918 және 1921 жылдары лига чемпиондағын жеңуге көмектесті. Алғашқы ойынында екі соққы жасап, бір база ұрлап, екі ойыншыны алаңнан шығарды. Кроуфорд «Ангелдер» клубында төрт маусым ойнады (1918–1921). 1918 жылы ол 96 ойында ойнап, 104 соққы жасады және .292 көрсеткіш жинады. 1919 жылы ол 173 ойында .360-қа 239 соққы, 41 қос, 18 үштік, 14 хоум-ран және 14 ұрланған база жасады. (PCL сол кездегі 154 ойындық Басты лига маусымынан әлдеқайда көп ойындармен, иррегулярлы кесте бойынша өтті.) 1920 жылы ол 187 ойында .332 көрсеткішпен 239 соққы, 46 қос және 21 үштік жасады. Соңғы жылы, 1921 жылы, 41 жасында ол 175 ойында .316 көрсеткішпен 199 соққы және 44 қос соққы жасады. Кроуфорд Оңтүстік Калифорнияда қалуға шешім қабылдады және 1924 жылы Оңтүстік Калифорния университетінің (USC) бейсбол командасының бас жаттықтырушысы болды, ол 1929 жылға дейін осы лауазымда қалды. Ол 1927 жылы Калифорниядағы университеттер аралық бейсбол қауымдастығын құруда маңызды рөл атқарды және соңғы екі маусымда USC-ді екінші орынға жеткізді. Кроуфорд USC жаттықтырушысы ретінде 59–46–3 көрсеткішінде болды. Кейіннен 1935–1938 жылдары Тынық мұхиты жағалауы лигасында төреші болып жұмыс істеді, бірақ ризашылық таба алмағандықтан және жалғыздыққа тойғандықтан жұмыстан кетті. 1927 жылы Кроуфорд Бастер Китонның «Колледж» комедиялық фильмінде бейсбол жаттықтырушысы рөлін ойнады.

Кейінгі өмірі

Отставкаға шыққаннан кейін Кроуфорд біршама усақ-айдарлы болып, бейсболдың ресми іс-шараларынан қашықтап жүрді. 1957 жылы Ветерандар комитеті оны Бейсбол Даңқы залына сайлады. Сол кезде ол Калифорния штатының Пирблоссом қаласының жанында, Мохаве шөлінің шетіндегі шағын үйінде тұрып жатқан. Журналистер осы жаңалықпен жергілікті тұрғындарды таңқалдырды, олар көршілерінің Үлкен лига бейсболында ойнағанын білмеген еді. Сайланғаннан кейін Кроуфорд Куперстаундағы мұражай кураторына өзінің тақтасында "Уаху Сэм" деп жазуын өтінді. Ол: "Бұл менің туған жерім, мен оны мақтан тұтамын", - деді. Кроуфорд өмірінің соңғы жылдарын бағында жұмыс істеп, кітап оқумен өткізді. 1964 жылдың наурыз айында Калифорния штатының Бейвуд Паркінде Лоуренс Риттер оны 1966 жылғы "The Glory of Their Times" кітабы үшін сұхбатқа алды, бұл кітап 20 ғасырдың басындағы ойыншылармен жасалған сұхбаттар жинағы еді. Кроуфордтың Кобб және саңырау ойыншы Дамми Хой сияқты командаластары, сондай-ақ Хонус Вагнер сияқты қарсыластары туралы әңгімелері кітапты бейсбол туралы жазылған ең бағалы кітаптардың біріне айналдыруға көмектесті. Риттермен сұхбаттасу кезінде Кроуфорд философ Джордж Сантаяна мен агностик Роберт Ингерсоллдің еңбектерінен цитата келтіріп, өзінің сүйікті жазушыларының бірі Оноре де Бальзактың шығармаларын талқылады. Ал оны қалай есте сақтауды тіледі деген сұраққа ол былай деп жауап берді: "Мен кеткен кезде олар: 'Жарайды, жақсы ескі Сэм, ол онша жаман адам емес еді. Барлығын ескерсек, ол өте әділ және тура болды. Біз оны сағынамыз', дейді". Кроуфорд 1968 жылдың 26 мамырында инсульт алды және екі аптадан кейін Лос-Анджелестегі Голливуд қауымдық ауруханасында 88 жасында қайтыс болды. Ол Инглвудтағы Инглвуд паркі зиратына жерленді. 1999 жылы Кроуфорд The Sporting News журналының 100 ең ұлы бейсболшысы тізімінде 84-орынды иеленді және Бас лиганың ғасыр командасының финалисі ретінде ұсынылды.