Кіріспе

1953 жылы Филип К. Диктің ғылыми-фантастикалық повесі, Филип К. Диктің осы повестің атымен аталған әңгімелер жинағы. "Өзгермелі адам" – американдық жазушы Филип К. Диктің агенті болғанға дейін жазып, сатқан ғылыми-фантастикалық повесі. Алғаш рет ол 1953 жылдың шілдесінде британдық "Space Science Fiction" журналының (британдық нұсқасы) 2-томы, 2-санында, ал 1953 жылдың қыркүйегінде американдық нұсқасында жарияланды. АҚШ басылымы Алекс Эбельдің суреттерімен безендірілген. Журнал мұқабасында көрсетілген даталарға қарамастан, алғаш рет қай елде – Ұлыбританияда немесе АҚШ-та жарияланғаны белгісіз, себебі АҚШ-та журналдар Ұлыбританияға қарағанда мұқабадағы датадан бұрын шығарылатын. "Өзгермелі адам" Диктің көптеген қысқа әңгімелер жинағына енген, оның ішінде "Өзгермелі адам" және "Қоңыр Оксфордтың қысқа бақытты өмірі" жинақтары бар.

Авторлық құқық мәртебесі

"The Variable Man" Америка Құрама Штаттарында авторлық құқығы толыққандықтан, ол 1950 жылдың 1 қаңтарынан 1963 жылдың 31 желтоқсаны аралығында АҚШ-та жарияланды, бірақ авторлық құқығының 27-ші жылының 31 желтоқсанынан басталып, келесі жылдың 31 желтоқсанына дейінгі бір жыл ішінде АҚШ Авторлық құқығы кеңсесінде жаңартылмады. Егер жаңарту тіркеуі заңмен белгіленген мерзімде жасалмаса, авторлық құқық алғашқы мерзімі аяқталысымен күшін жойып, қорғалуы толығымен жойылады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Адамзат ғарышқа сапар шегіп, Жерден тарала бастады, бірақ оны Проксима Центаврадан басқаратын ескі және сырқаттанған Центавр империясы шектейді. Империя Терраның күн жүйесін толық қоршап алып, адамзаттың одан әрі өсуіне кедергі келтіреді. Терра мен Центавр империясы суық соғысқа ұшырайды, әр тарап екіншісін қадағалайды, бірақ ешқайсысы шабуылға көшпейді. Терра SRB машиналарын – дерлік болжамдық машиналарын пайдаланып, Центаврға қарсы соғыста жеңіске жету мүмкіндігін есептейді және әрбір жаңа оқиғамен осы есептеулерді жаңартады. Соңында Терра Икар деп аталатын бомбаның тұжырымын жасайды, ол Проксимадан қорғану мүмкін емес, себебі ол жарықтан жылдам (FTB) жылдамдықпен қозғалады. Икар бастапқыда тәжірибелік тасымалдау құралы ретінде жоспарланған, бірақ жарық жылдамдығына жақын массаның жиналуы алғашқы прототип жарық жылдамдығынан төмендегенде үлкен жарылысқа әкелді, өнертапқышты және оның жабдықтарының көп бөлігін жойды. Икарды қару ретінде дамыту Терраның жеңіс мүмкіндігін арттырады. Екі мәселе бар: біріншісі, екінші BТB құрылғысы әлі жұмыс істемейді, екіншісі – өткеннен қазіргіге келген адамның болуы. Ол SRB машиналарын шатастыратын «белгісіз фактор» болып табылады, бұл мүмкіндіктерді дәл есептеуді мүмкін етпейді. Сол адам – Томас Коул, ол «Өзгермелі Адам» деп танылды. Коул 1913 жылы өмір сүрген, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезең. Ол өткенді зерттеу үшін қолданылған «Уақыт Көпіршігі» арқылы қазақстандық оқиғаның қазіргі уақытына кездейсоқ түрде әкелінеді. Билік оны ұстауға тырысады, бірақ ол қашып, із суына кіреді. Коулдың машиналарды интуитивті түрде түсіну және жөндеу қабілетіне ие екені анықталды, ол бұл қабілетін өз уақытында және қашып жүргенде жөндеуші ретінде ақша табу үшін пайдаланған. Басқа кейіпкерлер мұндай қабілеттер Эдисон сияқты өнертапқыштарды өндірген Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі дәуірде жиі кездесетінін болжайды. BТB бомбасын жасап жатқан инженер Өзгермелі Адам Икарды іске қоса алатынын түсінеді және оны таба алады. Коул өзінің жөндеу бизнесі үшін жабдықтар сатып алуға жеткілікті бағалы металдармен бірге өз уақытына қайтарылатыны туралы келісіммен көмектесуге келіседі. Коул ақырында табысқа жетеді және Икар құрылғысы Проксима Центавраға, жұлдызды және оның планеталарын жою ниетімен жіберіледі, ал Жер флоты империяның ғарыш күштеріне шабуыл жасайды. Бірақ құрылғы нысанаға тигізбейді, Терра үшін қатты жеңіліспен аяқталады. Тергеу көрсеткендей, жұлдыз жарылмаған, себебі Коул Икар құрылғысын оның ойлап тапқан мақсатына сәйкес толыққанды жұмыс істеуін қамтамасыз еткен, прототипті жойған мәселені шешкен. Қазір адамзаттың қолында күшті бомбаның орнына, Центаврлықтар ұстап ала алмайтын BТB қозғалтқышы бар. Терра билігі енді Центавр империясының шегінен тыс жерлерге еркін саяхаттауға мүмкіндігі бар екенін және соғысқа қажеті жоқ екенін түсінеді.