Кіріспе
Евангелие кітабы (грекше Εὐαγγέλιον, Evangélion) – христиандық Жаңа Өсиеттің төрт Ізгі хабарының біріне немесе бірнешеуіне арналған кодекс немесе кітап. Әдетте, бұл төрт кітаптың барлығында Назареттік Исаның өмірі мен христиандық сенімнің бастаулары туралы айтылады. Бұл термин діни қызметтерде қолданылатын, сондай-ақ Евангелие деп аталатын кітапқа да қатысты. Codex Washingtonianus (Freer Евангелиесі) – грек тілінде жазылған, төрт Ізгі хабарды қамтитын кітаптың ерте мысалы, ол 4- немесе 5-ғасырда жазылған. 7-ғасырға қарай, нақты Ізгі хабар мәтіндері литургиялық күнтізбедегі күндерге бөлінді; ал бұрын Ізгі хабар оқулары көбінесе кітаптарды тізбектеп оқу арқылы жүзеге асырылған. Осы кітаптардың көпшілігі күрделі болды; Евангелие кітабы 11-ғасырға дейін Батыста романдық Киелі кітап пен Забурлармен салыстырғанда, кең таралған әсем безендірілген қолжазба түрі болды. Шығыста олар баспа өнерінің пайда болуына дейін маңызды тақырып болып қала берді. Олардың әшекейлеуінің ерекшелігі – Евангелисттердің суреті. Инсулярлық және Оттондық жарықтандыру өнерінің көптеген шедеврлері – Евангелие кітаптары. Бірақ көптеген Евангелие кітаптары мүлде жарықтандырылмаған, немесе тек әшекейленген әріптермен және басқа да ұсақ бөлшектермен безендірілген. Олар Ізгі хабарлардың мәтінінен басқа, Канондық кестелер, мазмұндамалар, сөздіктер және басқа да түсіндірме материалдарды да қамтитын. Латын кітаптарында көбінесе Иеронимнің Папа Дамаске жазған хаты болады, онда Иероним Папаға өзінің жаңа Вульгата аудармасы мен мәтіндерді орналастыру себептерін түсіндіреді, ал көптеген грек кітаптарында Кесариялық Евсевийдің Евсевий канондарын түсіндіретін «Карпианға хат» (Epistula ad Carpianum) кіреді. Әсем безендірілген Евангелие кітаптары ерте орта ғасырларда кең таралған, өйткені евангелиелік немесе жалпы лекционарий литургиялық мақсаттар үшін біртіндеп кеңінен қолданыла бастады, ал басқа мәтіндер әсем безендіру үшін артық танылды.
individual books
A Gospel Book, Evangelion, or Book of the Gospels (Greek: Εὐαγγέλιον, Evangélion), is a codex or bound volume containing one or more of the four Gospels of the Christian New Testament – normally all four – centering on the life of Jesus of Nazareth and the roots of the Christian faith. The term is also used for a liturgical book, also called the Evangeliary, from which are read the portions of the Gospels used in the Mass and other services, arranged according to the order of the liturgical calendar. The Codex Washingtonianus (Freer gospels) is an early example of a book containing only the four gospels, in Greek, written in the 4th or 5th century. By the 7th century particular gospel texts were allocated to days in the liturgical calendar; previously gospel readings had often worked through the books in sequence. Many of these volumes were elaborate; the Gospel Book was the most common form of heavily illuminated manuscript until about the 11th century, when the Romanesque Bible and Psalter largely superseded it in the West. In the East they remained a significant subject for illumination until the arrival of printing. The Evangelist portrait was a particular feature of their decoration. Most of the masterpieces of both Insular and Ottonian illumination are Gospel Books. But most Gospel Books were never illuminated at all, or only with decorated initials and other touches. They often contained, in addition to the text of the Gospels themselves, supporting texts including Canon Tables, summaries, glossaries, and other explanatory material. Latin books often include the Letter of Jerome to Pope Damasus where Jerome set out to the Pope the reasoning behind his new Vulgate translation and arrangement of the texts, and many Greek ones the Epistula ad Carpianum (Letter to Carpian) of Eusebius of Caesarea explaining the Eusebian Canons he had devised. Luxuriously illuminated gospel books were mainly a feature of the Early Middle Ages, as the evangeliary or a general lectionary gradually became more common for liturgical use, and other texts became most favoured for elaborate decoration.
Рим католиктік діні
Қазіргі Рим католиктерінде Ізгі хабарлар кітабы немесе Евангелиарий деп аталатын кітапта, діни қызметкердің литургиялық жыл ішінде оқып немесе шырқап айтатын төрт Евангелияның толық мәтіні болады. Дегенмен, Ізгі хабарлар кітабын пайдалану міндетті емес, және Евангелия оқулары стандартты Лекционарийге де енгізілген. Егер Ізгі хабарлар кітабы қолданылса, ол кіреберіс процессиясында алтарьға әкелінеді, ал Лекционарий әкелінбейді. Процессияда алып жүргенде, кітап басынан жоғары емес, сәл көтеріліп ұсталады. Евангелияны оқу – дьяконның міндеті болғандықтан, оны процессияда алып жүруі тиімді. Дьякон болмаған жағдайда, кітапты лектор алып жүруі мүмкін. Алтарьға жеткенде, дьякон немесе лектор алтарьға құрмет көрсетіп, кітапты алтарьға қояды, ол Аллилуйяға дейін сонда қалады. Аллилуйя айтылатын кезде, дьякон (Евангелияны жариялау алдында бас діни қызметкердің батасын алады) немесе оның болмаған жағдайында діни қызметкер кітапты алтарьдан алып, амбоға процессиямен жетеді. Хош иіс қолданылса, дьякон оқу немесе шырқау алдында Ізгі хабарлар кітабын хош иіспен құрметтейді. Алтарьда қызмет ететін адам немесе аколит оқу немесе шырқау кезінде хош иіс құралын баяу қозғайды. Евангелия кітабы, егер ол епископқа сүйістіруге берілмесе, діни қызмет аяқталғанға дейін амбода қалады, содан кейін оны діни үстелге немесе басқа да лайықты орынға қоюға болады.
Лютерандық
Лютеран шіркеулерінде Інжіл кітабы процессиямен әкелінеді.
Англикандық
Америка Құрама Штаттарының епископ шіркеуінде 1979 жылғы «Бірлік дұғалар кітабы» арқылы Евангелие кітабын пайдалану тәжірибесі қайта жаңғыртылды, онда сабақтар мен Евангелиені «тиісті көлемде және қадір-қасиетте кітаптардан оқылуы керек» деп ұсынылады.