Кіріспе

Британдық ойыншық иттердің шпаниелі

Кавалер Кинг Чарльз Спаниелі (CKCS) – шпаниель түріндегі британдық ойыншық ит тұқымы. Төрт түс мойындалады: Бленхейм (көріктей және ақ), үш түсті (қара/ақ/қызыл), қара және қызыл, және рубин; түгі тегіс және жібектей. Кавалер Кинг Чарльз 17 ғасырдың соңында, оны жалпақ мұрынды тұқымдармен будандастырған кезде, күрт өзгерді. 1920 жылдарға дейін ол кішкентай Король Чарльз Спаниелімен ортақ тарихы болды. Өсірушілер корольдің жақтастары кавалерлер деп аталған Англия азамат соғысы кезеңіндегі II Карлдың спаниеліне ұқсайтын, бастапқы нұсқасын қайта жасай алмақ болды.

Тарих

18 ғасырдың басында Марлбороның 1-ші герцогы Джон Черчилль аң аулау үшін қызыл және ақ түсті король Чарльз тұқымды спаниельдерді ұстаған. Герцог олардың жүгіріп бара жатқан атқа ілесіп жүретінін жазған. Оның меншігі Бленхайм шайқасындағы жеңісінің құрметіне Бленхайм деп аталды. Осының нәтижесінде король Чарльз спаниелінің қызыл және ақ түсті нұсқасы, сондай-ақ Кавалер король Чарльз спаниелі Бленгейм деп танылды. 20 ғасырдың басында қазір жойылып кеткен кішкентай траулер спаниельдерін пайдаланып, Кавалер король Чарльз спаниелін қайта жаңғыртуға әрекеттер жасалды. Бұл әрекеттерді Джудит Блант Литон, 16-шы баронша Вентворт, "Ойыншық иттер және олардың ата-тегі, соның ішінде кішкентай спаниельдер, пекингездер, жапондық және померандық иттердің тарихы мен күтімі" атты кітабында сипаттаған. Кітап 1911 жылы "Невилл Литон" есімімен жарияланды.

Король Чарльз спаниельінен айырмашылығы

1926 жылы америкалық Розуэлл Элдридж Англияның II Чарльз патшасының кезіндегі суреттерде көрсетілгендей, "ескі типтегі Бленхайм спаниельдерінің" ең жақсы еркек және әйел өкілдеріне әрқайсысына 25 фунт стерлинг күміс сыйлық берді. Сыйлық шартында мыналар көрсетілген: ұзын жүзі, анық емес мойын, дөңгелек емес, жалпақ бассүйек және бассүйектің ортасында дақ болуы керек еді. Кеннел клуб бұл түрді "Король Чарльз спаниелі, кавалер түрі" деп мойындады. Соғыстан кейін, бүгінгі кавалерлердің барлығының тегінен бастау алған аз ғана ит аман қалды. 1945 жылы Кеннел клубы бұл тұқымды жеке түр ретінде алғаш рет "Кавалер Кинг Чарльз спаниелі" деп таныды. Ал ACKCSC кавалерлердің бас клубы болды. 2000 жылдан бері АҚШ-та оның танымалдығы артып, АҚШ-тағы ең танымал таза тұқымды иттердің 15-іне кірді.

Сипаттама

Тарихи тұрғыдан алғанда, кавалер кинг чарльз спаниелі – құшақтауға арналған ит, және спаниель тұқымдарының ішінде шағын болып саналады, толық бойға жеткен ересектердің мөлшері басқа ірі спаниель тұқымдарының жасөспірімдерімен шамалас. Көбінесе құйрығы тілінбейді.

Кавалер кинг чарльз спаниелі мен ағылшын ойыншық спаниелін жиі шатастырады. Ұлыбританияда ағылшын ойыншық спаниелін король чарльз спаниелі деп атайды, ал АҚШ-та ойыншық спаниелінің түстерінің бірі король чарльз деп белгілі. Бұл екі тұқымның тарихы ұқсас және олар шамамен 100 жыл бұрын ғана бір-бірінен бөлініп шықты. Екі тұқым арасында бірнеше маңызды айырмашылықтар бар, ең бастысы – мөлшері. Кавалердің орташа салмағы 5.4-8.2 кг, ал король чарльздің салмағы одан кіші, 3.6-6.8 кг шамасында. Сонымен қатар, олардың сыртқы келбеті ұқсас болғанымен, айқын ерекшеліктері бар: кавалердің құлақтары жоғарырақ орналасқан және бас сүйегі жалпақ, ал король чарльздің бас сүйегі дөңгелек келген. Соңында, кавалердің тұмсығы король чарльз спаниеліне қарағанда ұзын болады.

Түсі

Бұл тұқымның төрт түсі бар. Бленхайм сарайының құрметіне, кестенді белгілері жеміс ағашының түсіне ұқсас, ал негізгі түсі жеміс ағашының ақ түсіне ұқсас итке "Бленхайм" деген ат берілген. Бленхайм сарайында Джон Черчилль, Марлбороның бірінші герцогі осы түстің алғабақтастарымен аң аулауға көмектесу үшін өсірген. Кейбір Бленхайм итерінің маңдайының ортасында кестенді дақ болады, бұл "Бленхайм" дағы деп аталады. Бленхайм дағы "Герцогиняның басып қалған іздігі" деп те аталады, себебі аңыз бойынша Марлборо герцогинясы Сара Черчилль күйеуінің Бленхайм шайқасынан аман-есен оралуын күтіп отырғанда, жүкті иттердің басын бас бармағымен басып, шайқаста жеңіске жеткені туралы жаңалық келгеннен кейін бес күшік осы бақытты белгімен дүниеге келген. "Қара және қоңыр" – қара денесіне қоңыр түсті безгектің, әсіресе қабау, екі жақ, аяқтар мен құйрықтың астыңғы бөлігіне түскен итке айтылады. "Қара және қоңыр" түсі "Король Чарльз" деп те аталады. Кейбір иттің жүнінде ақ түс болуы мүмкін, бірақ бұл American Kennel Club-тың көрме ережелері бойынша кемшілік саналады. Төртінші түс – үш түсті, яғни қара және ақ түсті, беттерінде, құлақтарының ішінде, қабауларында, аяқтарында және құйрықтарының астыңғы бөлігінде қоңыр белгілері бар. Америкада олардың танымалдылығы артып келеді; 1998 жылы олар ең танымал тұқымдардың 56-орында болды, ал 2007 және 2008 жылдары 25-орында болды. 2008 жылғы статистика бойынша, олар кейбір АҚШ қалаларында жоғарырақ орын алды, Нашвилл, Миннеаполис-Сент-Пол, Вашингтон және Сан-Францискода 8-орында болды. Тұқымның танымалдылығы артып, 2022 жылы 14-орынға ие болды. 2009 жылы кавалерлер Австралияда ең танымал тұқымдардың төртіншісі болды, олардың 3196-сы тіркелді, ал одан бұрын тек Лабрадор ретриверлері, Неміс овчаркалары және Стаффордшир бультерьерлері ғана басымдық танытты. Сонымен қатар, Бельгия, Канада, Чехия, Дания, Финляндия, Франция, Германия, Нидерланды, Жаңа Зеландия, Норвегия, Оңтүстік Африка, Испания және Швецияда ұлттық тұқымдық клубтар бар. Бүгінде кавалерлер араластыруда танымал таңдау болып табылады және пудельдер сияқты басқа да иттің түрлерімен шағылыстырылады, бірақ бұл тұқымдар AKC-де тіркеуге жарамды таза тұқымды иттің түрлері емес екенін мойындау керек. Кавалерлер танымал мәдениетте де пайда болды. Кавалерлер Ұлыбритания премьер-министрі Маргарет Тэтчердің және АҚШ президенті Рональд Рейганның үй жануарларының бірі болды, ол Рекс есімді Бленхайм кавалерімен танымал болды. Кавалерлер сондай-ақ королева Викторияның сүйікті иттің түрі болды.

Тендерлік

Бұл тұқым өте сүйкімді, ойнақы, жоғары төзімді және ұнатуға құштар. Сондықтан, осы тұқымға жататын иттер балалармен және басқа иттермен жақсы тіл табысады. Олар кез келген ортаға, отбасыға және жерге тез бейімделіп, қала және ауыл өміріне үйлеседі. Кавалерлер белсенді және спорттық. Кавалерлер мінез-құлқы, бағынушылығы және шамдагайлығымен көзге түседі, сонымен қатар олардың мейірімді және жайлы мінезіне байланысты керемет терапиялық иттер болады. Олар барлық бейтаныс адамдарды дос деп есептейді, сондықтан бұл тұқымның өкілдері көбінесе жақсы күзетші иттер болмайды. Спаниельдерде күшті аң аулау инстинктісі болады және олар құстар мен кішкентай жануарларға қауіп төндіруі мүмкін. Дегенмен, иелері өз кавалерлерін тәрбиелеу арқылы олардың хомяктар мен егежқұйрықтар сияқты әртүрлі кішкентай жануарлармен бақытты өмір сүретінін хабарлайды. Кавалердің жүніне апта сайын күтім жасау қажет, бірақ оны қырқу қажет емес. 2024 жылы Ұлыбританияда жүргізілген зерттеуде орташа өмір сүру ұзақтығы таза тұқымды иттерде 12,7 жыл, ал аралас тұқымды иттерде 12 жыл болса, бұл тұқым үшін 11,8 жылды құрады. 2018 жылы Жапониядағы жануарлар зиратының мәліметтері бойынша зерттеуде аралас тұқымды иттерде 15,1 жыл, жалпы алғанда 13,7 жылға қарағанда орташа өмір сүру ұзақтығы 13,1 жылды құрады. Кавалерлер митральды клапан ауруына бейім, бұл жүрек жеткіліксіздігіне әкелуі мүмкін. Бұл ауру көптеген кавалерлерде өмірінің белгілі бір кезеңінде пайда болады және өлімнің ең көп кездесетін себебі болып табылады. Митральды клапанның ерте басталатын ауруы (МВБ), сирингомиелия (СМ) – қатты ауыруға шақыруы мүмкін, жамбас дисплазиясы, жамбас сүйегінің шығуы, сондай-ақ көру және есту қабілетінің бұзылуы сияқты генетикалық денсаулық проблемалары осы тұқымға тән. Бүгінгі кавалерлердің барлығы алты иттен тарағандықтан, бастапқы ата-аналардың кем дегенде бірінде кез келген тұқым қуалайтын ауру болса, ол болашақ ұрпақтардың көп бөлігіне берілуі мүмкін. Бұл құрылтайшы әсері деп аталады және тұқымдағы МВБ-нің кең таралған себебі болуы мүмкін. Сонымен қатар, дұрыс емес селекция кавалерде МВБ даму қаупін арттырады, сондықтан жүрегі сау иттерді пайдаланатын жауапты селекционерді табу маңызды. Бұл тұқымға тән денсаулық проблемаларына митральды клапан ауруы, жамбас сүйегінің шығуы және катаракта мен торлы қабық дисплазиясы сияқты тұқым қуалайтын көз аурулары жатады. Кавалерлерде құлақ аурулары да кездеседі, бұл әртүрлі спаниельдерде жиі кездесетін денсаулық мәселесі, сонымен қатар жамбас дисплазиясы сияқты көптеген ит тұқымдарында кездесетін басқа да жалпы аурулар болуы мүмкін. 2022 жылы Осло аудандық соты Норвегияда Кавалер Кинг Чарльз спаниельдерін өсіруге тыйым салды, өйткені олардың денсаулық проблемаларын дамытуға бейімділігі бар. Өз шешімінде сот бұл тұқымдағы ешбір иттің сау деп есептелмейтінін, сондықтан оларды өсіру Норвегияның жануарлар туралы заңын бұзу болып табылатынын мәлімдеді.

Митральды клапан ауруы

Барлық кавалерлер дерлік митральды клапан ауруына шалдығады, жүрек шуылымен, ол прогрессивті түрде нашарлап, жүрек жеткіліксіздігіне алып келуі мүмкін. Бұл жағдай полигенді (көптеген гендердің әсерінен туындайды), сондықтан әлемдегі барлық кавалер тұқымдары сезімтал. Бұл тұқымдағы өлімнің басты себебі болып табылады. Ұлыбританияның Кеннел клубы жүргізген сауалнама көрсеткендей, кавалерлердің өлімінің 42,8% жүрекке байланысты. Одан кейін қатерлі ісік (12,3%) және қарттық (12,2%) себептері келеді. Бұл жағдай ерте жаста басталуы мүмкін, және статистикалық түрде 5 жасқа дейін барлық кавалер кинг чарльз спаниельдерінің жартысынан астамында кездесуі мүмкін. 10 жастағы кавалерде жүрек шуылы болмауы сирек. Жүрек аурулары жалпы түрде иттерде жиі кездеседі – барлық иттердің 10-нан бірінің соңында жүрек проблемалары пайда болады, бірақ митральды клапан ауруы көбінесе (адамдардағыдай) қарттықпен байланысты ауру. Жүректің митральды клапанындағы "ілмек" босаңсып, клапан қақпақтарымен бірге біртіндеп тоза бастайды, бұл жүрек шуылына (жүрек соғысы арасында клапан арқылы қанның сүзілуінен) және содан кейін жүрек жеткіліксіздігіне әкеледі. Кавалерлер жүрек ауруының ерте басталуына ерекше бейім, бұл бір немесе екі жастағы иттерде де байқалуы мүмкін. Ветеринариялық генетиктер мен кардиологтар тұқымдағы митральды клапан ауруының ерте басталуын болдырмау үшін селекциялық ережелерді әзірледі, бірақ осы ережелерді статистикалық мағынада қанша өсіруші ұстанатыны белгісіз. Ұлыбританиядағы CKCS клубының төрағасы 2009 жылы былай деді: "Көптеген мүшелер әлі де өсіру үшін қолданатын малдарының денсаулығын тексеруге дайын емес, ал тексеріп жатқандардың көпшілігі зардап шеккен жануарлардан өсіруден тартынбайтын сияқты". MVD селекциялық протоколында ата-аналардың жасы кемінде 2,5 жасқа толуы және жүрегі сау болуы керек, ал олардың ата-аналары (яғни, шөпшектің әкесі мен шешесі) 5 жасқа дейін жүрегі сау болуы керек.

Сирингомиелия

Сирингомиелия (СМ) – ми мен жұлынға әсер ететін жағдай, симптомдары жеңіл дискомфорттан бастап күшті ауырсынуға және жартылай параличке дейін жетеді. Бұл аурудың себебі – мидың артқы бөлігіндегі, мидың кеңістігін азайтып, оны қысып, көбінесе жұлынға кіретін тесік арқылы мидың сыртқа шығуына (герниацияға) әкелетін Киари ақаулығы деп аталатын даму бұрыстылығы. Бұл ми мен жұлынның айналасындағы цереброспинальді сұйықтықтың (ЦСС) ағынын бұзады және сұйықтық қысымын арттырады, соның салдарынан жұлын ішінде сұйықтық қалталары немесе сиринкстер (содан-ақ сирингомиелия термині пайда болған) пайда болады деп есептеледі. Сирингомиелия көптеген тұқымдарда сирек кездеседі, бірақ Кавалер Кинг Чарльз спаниельдерінде кең таралған. Соңғы жылдары жүргізілген халықаралық зерттеулердің нәтижесінде 90%-дан астам кавалерлерде ақаулық бар екені және 30-70%-да сиринкстер анықталғаны көрсетілді. Дегенмен, сиринксі бар көптеген иттерде симптомдар байқалмайды. Сирингомиелияның симптомтары кез келген жаста пайда болуы мүмкін, бірақ зерттеуші Клэр Русбриджтің мәліметінше, 85% симптомдық иттерде 6 айдан 4 жасқа дейін пайда болады. Симптомдарға бас, мойын немесе иық айналасындағы сезімталдық, көбінесе иттердің қылықтауы немесе мойын немесе иық аймағын жиі қыруы жатады. Қыру көбінесе бір жақты болады – дененің бір жағына ғана шектеледі. Қыру қозғалыстары денемен нақты физикалық байланыссыз жиі орындалады ("ауада қыру"). Бұл әрекет еріксіз болып көрінеді және ит жүріп бара жатқанда тоқтамай, қалыпты қырудан өзгешеленеді ("қоян секіруі"). СМ-ге тән қыру ит жағасын кигенде, тасбаумен серуендегенде немесе қозғанда нашарлайды, сондай-ақ таңертең немесе кешке қарай күшейеді. Қыру әрекеті байқалатын барлық иттер де ауырсыну сезіне бермейді, бірақ жетекші зерттеушілер, соның ішінде Ұлыбританиядағы доктор Клэр Русбридж және АҚШ-тағы докторлар Кёртис Дьюи мен Доминик Марино, СМ-мен ауырған кавалерлердегі қыру – бұл ауырсыну мен дискомфорттың және жұлынның арқалық мүйіз аймағындағы неврологиялық зақымданудың белгісі деп санайды. Егер симптомдар ерте жаста пайда болса, алғашқы белгі – қыру және/немесе сколиоздың жылдам пайда болуы болуы мүмкін. Егер жағдай ауыр болса, дене күйін сезіну қабілеті (проприоцепция), әсіресе алдыңғы аяқтарда нашарлауы мүмкін. Бұл проблеманың салдарынан иттер шалақтап, құлайды. Аурудың прогрессиясы өзгермелі, бірақ 4 жасқа дейін симптомдарды көрсеткен көптеген иттерде жағдай нашарлайды. Эпизодтық құлау синдромы да ұқсас симптомдарды білдіруі мүмкін. СМ диагнозын растау үшін әдетте МРТ сканерлеуі жасалады (сонымен қатар PSOM да анықталады). Егер ветеринар СМ күдіктенсе, ол МРТ сканерлеуін ұсынады. Неврологтар сканерленген иттерге оның дәрежесін көрсететін қол қойылған сертификат береді. Симптомдардың ауырлығы жеңіл, эпизодтық құлаудан бастап, бірнеше сағатқа созылатын тоңуға немесе ұстамаларға дейін өзгеруі мүмкін. Эпизодтар ит өскен сайын күшейе немесе әлсірейе алады және шабуылдардың стандартты үлгісі жоқ. Симптомдар әдетте 4 айдан 4 жасқа дейін пайда болады. Бұл шотланд терьерлерінің генетикалық ауруы – Скоти Крампқа ұқсас. Кавалерлердің шамамен 1%-ы осы жағдайға шалдығады, ал 19%-ы тасымалдаушылар болып табылады. Түсі толық болған иттер түсі жартылай болған иттерге қарағанда көбірек зардап шегеді.

Тромбоцитопения және макротромбоцитопения

Дания мен АҚШ-та жүргізілген жаңа зерттеулерге сәйкес, кавалерий король-шарльз спаниельдерінің жартысына дейін туа біткен қан ауруы – симптомсыз тромбоцитопенияға шалдығуы мүмкін, бұл қандағы тромбоциттердің қалыптыдан төмен деңгейімен сипатталады. Тромбоциттер, немесе тромбоциттер – қанның ұюына көмектесетін дискі тәрізді қан элементтері. Иттерде қан кету бұзылыстарының ең көп кездесетін себебі – тромбоциттердің санының тым төмен болуы. Көптеген кавалерий король-шарльз спаниельдерінің қанындағы тромбоциттердің бір бөлігі иттерге тән қалыпты өлшемде, ал қалғаны қалыптыдан үлкен, яғни макротромбоциттер болып табылады. Макротромбоцитоз да КККК-ның кем дегенде үштен бірінде кездесетін туа біткен аномалия. Бұл үлкен тромбоциттер қалыпты жұмыс істейді және әдеттегі кавалерий король-шарльз спаниелі тромбоциттерінің мөлшері немесе санының өзгеруіне байланысты денсаулық проблемаларын бастан өткермейді.

Бүйрек және тізе аурулары

Жамбас дисплазиясы – Cavalier King Charles Spaniels тұқылы итке жиі кездесетін генетикалық ауру. Ол туған кезде байқалмайды, бірақ жас өскен сайын дамиды. Жамбас дисплазиясы рентген сүректері арқылы анықталады, бірақ Кавалерлерде олар есейгенге дейін рентгенде көрінбейді. Тіпті жамбас дисплазиясы ауыр болған ересек иттерде де рентген әрқашан ауруды көрсетпейді. Жануарларға арналған Ортопедиялық Фонд жүргізген бағалаулар сериясында Кавалер 157 тұқымның ішінде 78-ші орынға ие болды. Ең көп зардап шеккен тұқымдар – бульдог, мопс және бордолық дог. Кавалерлерде сан сүйегі мен тізе буынының генетикалық кемістігі болуы мүмкін, бұл жағдайды тізе қапшығының шығуы (luxating patella) деп атайды. Бұл жағдай көбінесе 4-6 айлық кезде байқалады. Ең ауыр жағдайларда хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Тізе қапшығының бағалау жүйесі 1-ден (берік тізе) 4-ке дейін (өте бос тізе, сондықтан қапшығы оңай жылғады) дейін жүреді. Егер Кавалерде 1-2 дәреже болса, физикалық оңалту терапиясы мен жаттығулар дәрежесін төмендетіп, мүмкін болса операциядан сақтауға көмектеседі. 3-4 дәрежедегі жағдайлар ең ауыр болып саналады, онда буынның қабынуы мен аяқтың сал болуын болдырмау үшін проблеманы түзету үшін операция жасау қажет болуы мүмкін.

Көздің аурулары

Кавалерлерде жиі кездесетін ауру – кератоконъюнктивит сикка, көбінесе «құрғақ көз» деп аталады. Бұл жағдайдың негізгі себебі – иттің жас безіне (көз жасы безіне) қарсы аутоиммундық реакция, ол жас өндірісін азайтады. Иттердегі тұқым қуалайтын аурулар туралы деректер базасына сәйкес, бұл жағдай үнемі емдеуді талап етеді және емделмесе, жартылай немесе толық соқырлыққа алып келуі мүмкін. Бұл бұзылыс уақыт өте келе азайуы немесе жазылуы мүмкін. 1999 жылы «Кендер көзін тіркеу қоры» жүргізген Кавалерлерге қатысты зерттеуде, бағаланған Кавалер Кинг Чарльз спаниельдерінің шамамен 30%-ында көз проблемалары анықталды. Оларға тұқым қуалайтын катаракта, мүйіз қабығының дистрофиясы, дистихиаз, энтропион, микрофтальмия, прогрессивті ретина атрофиясы және ретина дисплазиясы кіреді.

Құлақ аурулары

Бастапқы секреторлық ортаңғы құлақ қабынуы (PSOM), сондай-ақ құлақ желімі деп те аталады, иттің ортаңғы құлағын толтыратын жоғары тұтқырлы жабысқақ шырыш тығынынан тұрады және бұл құлақ пердесінің ісінуіне әкелуі мүмкін. PSOM көбінесе кавалерлерде кездеседі және олардың жартысынан астамына әсер етуі мүмкін. PSOM салдарынан пайда болатын бас және мойын аймағындағы ауырсыну және басқа да сезімдер, сирингомиелия (SM) тудыратын кейбір белгілерге ұқсас болғандықтан, кейбір мал дәрігерлері кавалерлерде PSOM болғанда SM деп жаңылысқан. Кавалер Кинг Чарльз спаниельдері туа біткен есту қабілетінің жоқтығына бейім болуы мүмкін, бұл ішкі құлақтағы рецепторлардың жетілмеуі немесе ерте дегенерациясы салдарынан туындайды, бірақ бұл сирек кездеседі. Сонымен қатар, жақындағы зерттеулер кавалерлерде прогрессивті есту қабілетінің нашарлауы байқалды, ол көбінесе күшік шағында басталып, ит толығымен саңырау болғанша, әдетте үш пен бес жас аралығында дамиды. Кавалерлердегі есту қабілетінің осы түрінің прогрессивті сипаты ішкі құлақ рецепторларының жетілмеуі немесе ерте дегенерациясы емес, есту нервінің дегенерациясынан туындайды деп саналады.

Қалалық аңыз

Қалалық аңыз бойынша, II Карл корольі Чарльз спаниельдеріне Ұлыбританиядағы кез келген орынға кіруге рұқсат беретін арнайы жарлық шығарған, осылайша "тек жетекші иттерге ғана рұқсат, басқа иттерге жоқ" ережесін күштен шығарған. Осы аңыздың бір нұсқасы Парламент палатасына қатысты. Кейде бұл аңыз Кавалер король Чарльз спаниеліне қатысты айтылады. Ұлыбритания Парламентінің сайтында: "Көпке тараған қаңқауға қарамастан, Вестминстер сарайында Чарльз спаниельдеріне кез келген жерге кіруге рұқсат беру туралы Парламент актісі жоқ. Бізге бұл сұрақ жиі қойылады және біз оны мұқият зерттедік" делінген. Сондай-ақ, мұндай заңның бүкіл Ұлыбританияға таралатынына дәлел жоқ. Кеннель клубының өкілі: "Бұл заң кейде айтылып жүреді. Кітаптарда II Карл корольі осы жарлықты шығарғаны жазылған, бірақ біздің зерттеуіміз оны анықтай алмады" деді.