Кіріспе

1960 жылдардағы Чехословакия кино қозғалысы

Чехословакиялық жаңа толқын (сондай-ақ, чехиялық жаңа толқын) – 1960 жылдары фильмдер түсіре бастаған чехословакиялық кино режиссерлерін атау үшін қолданылатын термин. Көбінесе Милош Форман, Вера Читилова, Иван Пасер, Павел Юрачек, Жири Менцель, Ян Немек, Яромил Йирш, Эвальд Шорм, Хинек Бочан, Юрай Герц, Юрай Якубиско, Штефан Ухер және тағы басқалар осы топқа жатады. Бұл қозғалыс кейде «Чехословакия кино ғажайыбы» деп аталды.

Шолу

Фильмдер коммунистік елдердің бұрынғы кинорежиссерлерінің цензурадан сирек қашып құтылатын тақырыптарына тоқталды, мысалы, Милош Форманның "Қара Питер" (1963) және "Блондинканың махаббаты" (1965) фильмдерінде бейнеленген чехословакиялық қоғамның жаңылысқан жастары, немесе Вера Хытилованың "Күміс гүлдер" (1966) және Яромил Йирештің "Валери және оның ғажайыптарға толы аптасы" (1970) фильмдеріндегі сюрреалистік құйынға ілінгендер сияқты. Фильмдер көбінесе 1950 жылдардағы әлеуметтік реализм фильмдеріне қарсы қараңғы және абсурдты юморды білдірді. Чехословакиялық жаңа толқын француз жаңа толқынынан мықты сюжеттерімен ерекшеленді, ал бұл режиссерлер мемлекеттік киноиндустрияның өсіп-өнген ұрпағы болғандықтан, студияларға және мемлекеттік қаржыландыруға оңай қол жеткізе алды. Олар сонымен қатар, Яромил Йирештің Милан Кундераның "Шығанақ" романының (1969) бейімделуін қоса алғанда, көптеген бейімделулер жасады. 1967 жылы Чехословакия жазушылар одағының төртінші съезінде Милан Кундера осы ұлттық кино толқынын чехословакия әдебиеті тарихының маңызды бөлігі деп сипаттады. Форманның "Өрт сөндірушілердің тойы" (1967) – сол дәуірдің тағы бір маңызды фильмі, шығуына төрт он жылдан астам уақыт өткенімен, культты фильм статусын сақтап тұр.

Чех киносы

Жаңа толқын кезінде түсірілген фильмдердің көпшілігі словак тіліне қарағанда чех тілінде болды. Көптеген режиссерлер Прагада орналасқан беделді FAMU-дан шықты, ал мемлекеттік Barrandov Studios Праганың шетінде орналасқан еді. Осы кезеңдегі көрнекті чех режиссерлерінің қатарында Милош Форман ("Өрт сөндірушілердің досы", "Қара Питер" және "Блондтың махаббаты" фильмдерінің режиссері), Вера Хытилова, ол "Күміс қыздар" фильмімен ең жақсы таныс, және "Жалғыз қараған пойыздар" (Ostře sledované vlaky, 1966) фильмімен "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясында "Оскар" сыйлығын жеңіп алған Жири Менцель болды.

Словакиялық фильм

"Басты көшенің дүкені" (1965) 1966 жылы "Үздік шетелдік фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды, бірақ ол "Жаңа толқын" қозғалысының бір бөлігі деп есептелмейді, себебі оны бір буынға үлкенірек Ян Кадар мен Эльмар Клос түсірген, ал фильмнің өзі дәстүрлі стильде салынған. Юрай Якубиско, Штефан Ухер және Душан Ханак – "Жаңа толқын" қозғалысына қатысқан словак режиссерлері.