Кіріспе

"Жетістіктердің иесі" кітабындағы қиялданған шайқаста Ж. Р. Р. Толкин (Жалпы саны ~12,500. Күші2 = он мыңдаған орктер, шығыстықтар, Харадримдер және Вариагтар) Аңшы патшаға қарсы тұрып, оған қарсы шықты. Ол Аңшы патшаның атқырының басын кесіп тастады, ол оның қалқаны мен қалқан қолын соққымен сындырып тастады. "Дернгельмді" ертіп келген хобит Меридок Брэндибак, Ангмардың күштеріне қарсы сиқырланған ежелгі Арнор патшалығынан шыққан Барроу пышағымен Аңшы патшаны тізеден төмен жарақаттады. Аңшы патша алға қарай шалқып, Эовин "қылышын тәж мен мантияның арасына өткізіп", оны өлтірді. Оның өлмеген денесін жарақаттаған екі қару да жойылды.

| Күн | Оқиғалар |
|---|---|
| 10 наурыз | Таңсыз күн: Гондор Мордордан қараңғылыққа тоңды. Рохан әскері Харроудейлден жолға шығады. Гандальф Минас Тирит қақпасының алдында Фарамирді құтқарады. Мораннон әскері Анориенге қарай қозғалады. Минас Моргул әскері жолға шығады. |
| 11 наурыз | Денетор Фарамирді Осгилиатта соғысуға жібереді. Мораннон әскері шығыс Роханға солтүстіктен шабуыл жасайды. |
| 12 наурыз | Фарамир бекініске қайта шегінеді. Арагорн корсарларды Пеларгирге қайтаруға мәжбүрлейді. Рохан әскері Минриммонға жетеді. |
| 13 наурыз | Минас Моргул әскері Пеленнор даласын басып алады. Арагорн Пеларгирде корсарлар флотын қолға түсіреді. Рохан әскері Друдан орманына жетеді. |
| 14 наурыз | Минас Тирит қоршауға алынды. Рохан әскері Grey Wood-қа жетеді. |
| 15 наурыз | (таң алдында) Аңшы патша Минас Тирит қақпасын бұзып алады. (таң) Минас Тиритте Рохан мүйіздері естілді. Пеленнор даласының шайқасы: Рохан атты әскері шабуыл жасайды. Имрахил Минас Тириттен шабуыл жасайды. Арагорн корсар кемелерімен келіп, шабуылға қосылады. |

Денетор өзін және ұлын өртпен құрбан етуге дайындалды, өйткені Фарамирдің жағдайы жазылмас деп ойлады. Тек хобит Перегрин Тюк, Берегонд (Цитадель сақшысы) және Гандальфтың араласуы Фарамирді құтқарып қалды, бірақ Денетор оларды тоқтатуға үлкермей өзін өртеп жіберді. Толкин, егер Гандальф Рохирримдерге көмектескен болса, Теоденнің өліміне жол бермеу мүмкін еді деп айтады. Пеленнор даласында Гондор мен оның одақтастарына қарсы шайқас жүріп жатты. Рохирримдер жауларына зор зиян келтіргенімен, Сауронның әскерлері әлі де сандық артықшылыққа ие болды, ал Минас Моргулдың лейтенанты Готмог, Аңшы патшаның өлімінен кейін, жақын маңдағы Осгилиаттан қосымша күштер шақырды. Рохирримдер енді Пеленнордың оңтүстік жартысында болды, олардың және Андуиннің арасында жаулар орналасқан, ал Готмогтың күшейткіштері Пеленнордың орталығын басып алып, Рохирримдерді қоршап, Гондор әскерлерінің оларға қосылуына кедергі келтіруі мүмкін еді. Эомер осы уақытқа дейін Харлондтан шамамен бір шақырымдай жерде болғандықтан, өзенге дейін жол ашудың орнына, төбеде соңғы қарсылық көрсетуге дайындалды.

Тұжырымдама және шығармашылық

[[Файл:Де Невиль Хунндар Халон шайқасында.jpg|thumb|upright|Бұл шайқас, әсіресе Теоденнің қазасы, Каталаун даласындағы тарихи шайқаспен салыстырылды. Ғалым Элизабет Солопова Толкиннің Джорданның Каталаун далалары шайқасы туралы тарихи есебіне бірнеше рет сілтеме жасағанын атап көрсетті және екі шайқастың ұқсастықтарын талдады. Екі шайқас та "Шығыс" және "Батыс" цивилизациялары арасында болды, және Джордан сияқты, Толкин өзінің шайқасын бірнеше буынға созылған, аңызға толы шайқас деп сипаттайды. Тағы бір көзге түсетін ұқсастық – Каталаун даласындағы вестготтардың королі Теодорих I-нің және Пеленнор шайқасындағы Теоденнің қазасы. Джорданның мәліметінше, Теодорих атынан құлап, өз әскерлерінің басып кеткенінен көз жұмды. Теоден де шайқасқа шақырып, аттан құлап, қаза тапқанша ерлік көрсетті. Теодорих сияқты, Теоденнің де денесі майданнан шығарылды, ал оның жауынгерлері оны жоқтап жылап, ән салды, ал шайқас әлі де жалғасып жатқанда.

Елегиялық тон

Роберт Ли Махон CEA Critic журналында Толкиннің шайқас сипаттамасының ағымдағылыққа толы екенін, нәтижесіне қарамастан көптеген нәрселердің жотылатынын айтады. Адамдар Илуватардың өлімі сыйлығына ие. Шайқаста Арагорн мен Эомер "жараланбады, себебі олардың бақыты, шеберлігі және қару-жарағының күші осындай болды, және олардың ашу шағында оларға қарсы тұратын батыл адамдар азаз болды". Махон атап көрсетеді, осы уақытқа дейін бұл қиял әлеміндегі батырлық, "бірақ көптеген басқалары жарақат алды, мүгедек болды немесе шайқас алаңында қаза тапты". Джеймс Шелтон "Толкин зерттеулері журналында" Эомердің (және Толкиннің) шайқас кезінде аллитерациялық өлеңдерді қолдануының әртүрлі деңгейде әрекет ететінін жазады. Теоденнің қазасынан кейін Эомер: "Тым көп қайғырмаңдар! Құлаған күшті болды, соңы лайықты. Оның обасы тұрғызылғанда, әйелдер жылайды. Енді соғыс шақырып тұр!"