Кіріспе
Гарри Тертлдоувтың кітабы: How Few Remain – Гарри Тертлдоувтың 1997 жылғы балама тарих романы. Бұл «Оңтүстік жеңісі» сағасының бірінші бөлігі, онда Америка Конфедерациясының штаттары Америка Азамат соғысында жеңіске жеткен әлем суреттеледі. Бұл оның бұрынғы «Оңтүстіктің қарулары» романымен ұқсас, бірақ соңғысынан айырмашылығы, бұл роман фантастикалық немесе ғылыми-фантастикалық элементтері жоқ таза тарихи туынды. Кітап 1997 жылы «Балама тарих» сыйлығын алды және 1998 жылы «Небюла» сыйлығына «Үздік роман» номинациясына ұсынылды. Ол 1862 жылдан бастап, сондай-ақ 1881-1882 жылдардағы «Оңтүстік жеңісі» сағасының тарихи кезеңін қамтиды.
How Few Remain is a 1997 alternate history novel by Harry Turtledove. It is the first part of the Southern Victory saga, which depicts a world in which the Confederate States of America won the American Civil War. It is similar to his earlier novel The Guns of the South, but unlike the latter, it is a purely historical novel with no fantastical or science fiction elements. The book received the Sidewise Award for Alternate History in 1997, and was also nominated for the Nebula Award for Best Novel in 1998. It covers the Southern Victory Series period of history from 1862 and from 1881 to 1882.
Сюжет
Оқиға 1862 жылдың 10 қыркүйегінде, АҚШ-тағы Азамат соғысы кезінде орын алады. Нақты тарихта, КСРО армиясының хабаршысы генерал Роберт Лидің Солтүстікке шабуыл жасау жоспарларын егжей-тегжейлі баяндаған "191 арнайы бұйрық" көшірмесін жоғалтты. Бұйрық американдық әскер сарбаздары тарапынан тез арада табылғаннан кейін, Джордж Макклеллан Антиетам шайқасында Солтүстік Вирджиния армиясымен тең күшпен шайқасып, оны Вирджинияға қайтарды. "How Few Remain" романында бұйрық КСРО армиясының солдаты тарапынан табылады. Макклеллан күтпеген шабуылға ұшырайды, нәтижесінде Ли Солтүстік Вирджиния армиясын Филадельфияға қарай бастап кетеді. Ли Макклелланды Пенсильваниядағы Сусквеханна өзенінің жағалауында шайқасқа мәжбүр етеді және 1 қазан күні Камп-Хилл шайқасында Потомак армиясын талқандайды. Ли Филадельфияны басып алып, Америка Конфедеративтік Штаттарына Ұлыбритания мен Франциядан дипломатиялық мойындауға қол жеткізеді, соның арқасында соғысты жеңіп, 1862 жылдың 4 қарашасында АҚШ-тан тәуелсіздікке ие болады. Кентукки, Кемп-Хилл шайқасынан кейін КСРО күштері тарапынан басылып алынғаннан кейін, Линкольн сол жердегі маңызды әскерлерді Пенсильванияға аударғандықтан, олар Кемп-Хилл шайқасына уақтылы келмейді. Соғыс аяқталғаннан кейін Кентукки он бір түпкілікті КСРО штатына қосылады, ал Конфедерацияға үнді аумағы (біздің уақыт сызығымыздағы Оклахома штаты, кейін SV уақыт сызығында Секуа штаты) беріледі. Бірақ, келісім ретінде, АҚШ Миссуриді (оны бөлу туралы ұсыныстарға қарамастан) және Батыс Вирджинияны сақтап алады. 1870 жылдардың соңында Испания Куба аралын 3 миллион долларға сатып алады, осылайша ол да КСРО штатына айналады. Авраам Линкольн 1864 жылғы президенттік сайлауда демократтық үміткерге (оның есімі серияда аталмайды) айқын жеңіліске ұшырайды. 1860 жылдардың соңында Ресей Алясканы АҚШ-қа сатуды ұсынады. Алайда, 7 миллион долларлық баға 1863 жылы құлаған АҚШ-тың соғыстан кейінгі экономикасы үшін тым жоғары. Сондықтан Аляска Ресейдің иелігінде қалады. КСРО өз аумағындағы үндістермен, әсіресе Үнді аумағының тұрғындарымен келісімдер жасап, олардың жаңа мемлекетке қолдау көрсетуін қамтамасыз етеді. Соғыстың жылдам аяқталуынан босаған АҚШ армиясы Ұлы жазықтар мен Батыстың қоныстануын жеделдетіп, Үнді соғыстарын күшейтеді, 1870 жылдардың басында Команчи және Киова тайпаларын қоспағанда, барлық қарсыласатын тайпаларды талқандайды. Бұл тайпалар жаңа АҚШ-КСРО шекарасынан толыққанды пайдаланып, екі ел арасындағы алауыздықты өздерінің пайдасына қолданады. Нәтижесінде, Кішкентай Үлкен мүйіз шайқасы (біздің уақыт сызығымызда 1876 жылы болған) болмайды, бұл серияның барлық оқиғаларына әсер ететін маңызды өзгеріс болады. 1881 жылы республикашыл Джеймс Блейн 1880 жылғы президенттік сайлауда демократ Сэмюэл Тильденді жеңіп, конфедератизмге қарсы бағытталған платформамен Ақ үйге келеді. Американың екі елі де бір-бірінің аумағына үнді шабуылдарын санкциялайды. АҚШ пен КСРО арасындағы халықаралық шиеленіс КСРО президенті Джеймс Лонгстрит Оңтүстікке трансконтиненталды темір жол құру үшін Тынық мұхитының жағалауын қалағандықтан, қаржылық қиындыққа тап болған Екінші Мексика империясынан Сонора және Чиуауа провинцияларын 3 миллион долларға сатып алады. Блейн бұл "мәжбүрлі" сатып алуды соғысқа себеп болатын фактор ретінде пайдаланады, нәтижесінде "Екінші Мексика соғысы" басталады.
Екінші Мексика соғысы
Конфедерация Сонора мен Чиуауаны сатып алғаннан кейін, шекараны кеңейтіп, Конфедерацияларға Гуаймас Тынық мұхит портын бергеннен кейін, Америка Құрама Штаттары Конфедерация мемлекеттеріне соғыс жариялайды. Соғыстың басында Джеб Стюарт басқарған Конфедерация әскерлері жаңадан сатып алынған провинцияларды ойдағыдай басып алғаннан кейін одақтың кен қаласынан көп мөлшерде алтын мен күміс кенін басып алады. Осы арада одақ ат әскерінің полковнигі Джордж Армстронг Кастер Канзаста киова индейлеріне және конфедерация ат әскеріне қарсы Гатлинг қаруын сәтті қолданады. Көп ұзамай Ұлыбритания мен Франция, екеуі де Конфедерация одақтастары, Бостон және Нью-Йорк сияқты порт қалаларын, Ұлы көлдердегі қалаларды блокадалап, бомбалайды. Соғыс кезінде Ютадағы мормондар Салт-Лейк-Ситидің айналасындағы трансконтиненттік байланыс пен көлік қатынасын тоқтату арқылы көтеріліске шығады. Джон Поуп әскери губернатор болып тағайындалады, көтерілісті басады және әскери тәртіпті енгізеді. Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі заңсыз саяси ұйым ретінде саналады, ал мормонизм Бірінші түзету бойынша барлық қорғаныстан айырылып, тыйым салынады. Мормондық басшыларды іздеп тауып, өлім жазасына кеседі. Ютадағы бүлікті аяусыз басу Ютадағы қиындықтарға жол ашады, ол АҚШ-ты серияның қалған бөлігіне дейін қуып жетеді. Вирджинияға шабуыл жасау туралы АҚШ-тың әрекеті генерал Стоунволл Джексонмен оңай кері қайтарылады, өйткені одақ өзіне теңгенің таба алмау үшін күреседі. Конфедерацияның соғыстағы табысының басты себебі, қорғаныс соғысын жүргізумен қатар, Конфедерацияларды Джексон сияқты керемет генералдар басқарады, бірақ АҚШ әскері, сан мен ресурстар жағынан үлкен артықшылыққа ие болғанына қарамастан, қабілетсіз басшылықтан зардап шегеді. Уильям Роузкранс, АҚШ-тың бүкіл әскерінің қолбасшысы, бір жерде соғысты "қалай да" жеңудің жалпы стратегиясы жоқ екенін ашық айтады. Ол қарсыластар бір-біріне қарсы шабуыл жасап, сонда одақ жеңіске жетеді деп санайды. Бұл жоспарсыздық неміс әскери бақылаушысы Альфред фон Шлиффенді қатты қорқытады. АҚШ одан кейін конфедерация әскерлерін Кентуккиден шығарып тастау үшін Луисвиллге жаппай шабуыл жасауға тырысады, бірақ бұл көп ұзамай қанды тұйыққа айналады. Стоунволл Джексонның қорғанысқа жеке қол қою шешімі; АҚШ қолбасшыларының қабілетсіздігі; және, ең бастысы, артиллерияны және қайталайтын мылтықтарды пайдалану қаланы алуды өте қиын етеді. Конфедерация әскері АҚШ аумағына ірі шабуыл жасаудан екі себеппен бас тартады: оның АҚШ-ты жаулап алу үшін ресурстары жоқ, ал Конфедерацияның табысы Ұлыбритания мен Франция қолдауына байланысты, олар үлкенірек шабуыл жасаған кішігірім мемлекетке көмектесіп жатыр деп санайды. Тек қорғаныс соғысын жүргізу туралы бұйрықпен ашуланған Джексон оларды шектен тыс, қаладағы соғыс және толыққанды окоптық соғыс тактикасына апарады, ол Луисвиллді қиратады (нағыз Бірінші дүниежүзілік соғысты еске түсіретін көріністерде). Луисвилл шайқасы АҚШ-тың тез арада батып кетуіне әкеліп соқтырады және өте үлкен шығынға ұшыраған, ал аз аумақ иеленді. Ұлыбритания мен Франция АҚШ-ты блокадалауды жалғастыруда; Мексикадан француз күштері Лос-Анджелесті де бомбалайды, ал британдықтар Сан-Францисконы бомбалайды және сондағы Федералды монетахананы басып алады. Соғыстағы АҚШ-тың жалғыз үлкен жеңісі жас ерікті ат әскері полковнигі Теодор Рузвельт пен Джордж Армстронг Кастердің Канададан Монтанаға шабуыл жасаған Чарльз Гордонның басшылығымен британдық және канадалық дивизияны жеңгенімен болды. Алайда, британдықтар сонымен қатар, Солтүстік Мэнге басып кіреді және оны Канаданың Нью-Брансуик провинциясына қосып, дауды шешкен Вебстер-Эшбёртон шартын жоққа шығарады. Ақырында, барлық майданда жеңіліске ұшыраған президент Блейн 1882 жылы 22 сәуірде капитуляцияға баруға мәжбүр болды. Ол жеңістің жыл мерекесі еске алу күні ретінде атап өтілетінін мәлімдейді. Республикалық партия ешқашан АҚШ президенті болып сайланбайды, партия бір фракцияға бөлініп, оны кейіннен Социалистік партияға айналдыратын Ыбырайым Линкольн басқарды, ал екіншісі Бенджамин Батлер басқарды, ол демократиялықтарға қосылды; Республикашылдар тиімді емес орталықтық үшінші партияға айналды. Құрама Штаттар мықты одақтастардың маңыздылығын біліп, жаңадан құрылған және күшті Германия империясымен одақ құруға тырысады және Конфедерацияға масқара жеңілісі үшін кек алуға ант береді. Союз келесі үш серияға – балама Бірінші дүниежүзілік соғыс, соғыс аралық кезең және Екінші дүниежүзілік соғыс туралы айтады.
Негізгі таңбалар
Роман сегіз негізгі тарихи тұлғалардың көзқарасынан баяндалады. Томас Дж. Джексон, ескі «Стоунволл» атымен танымал, Конфедерация армиясының бас қолбасшысы, янкилерге тағы да шабуыл жасауға дайын және құлшынып тұр. Ол Луисвилл шайқасында қалалық соғыстың тактикасын ойлап тапқанға дейін Батыс Вирджинияда шайқастарға қатысады. Кейін Вейд Хэмптон III оған төңкеріс жасауға ұсыныс жасайды, бірақ ол бас тартады. Генерал Дж. Е. Б. Стюарт Нью-Мексико территориясындағы янкилерден Сонора мен Чиуауаның жаңа К.С. территорияларын қорғайды, ал Джеронимо басқаратын апаштар алдымен оның одақтастары, кейін жауларына айналады. Ол кітап соңында апаштардың шабуылында қаза табады. Полковник Джордж Армстронг Кастер, көңілі толмаған АҚШ атты әскерінің офицері, Канзас пен Үндістан территориясының шекарасындағы Ұлы жазықтарда қызмет етеді және Ютадағы мормондық бүлікті қатыгездікпен басуға көмектеседі. Содан кейін ол Монтанаға қарай жол тартады және британдық генерал Чайныз Гордонға қарсы маңызды жеңіске жетеді, содан кейін президенттікке үміткер болуды жоспарлайды. Теодор Рузвельт – Монтана штатының бай, патриот жас ранчо иесі, өзінің «Рұқсатсыз полк» деп аталатын атты әскерін құрайды. Ол Монтанадағы Кастердің жеңісіне үлкен үлес қосады. Фредерик Дуглас, бұрынғы құл, жарық тілді оратор және журналист, Луисвилл мен Нью-Йоркте соғыс жүргізіп жатқан одақтық күштерді бақылайды. Ол қысқа уақытқа Конфедерация әскерлеріне түсіп қалады, бірақ президент Лонгстриттің бұйрығымен босатылады. Полковник Альфред фон Шлиффен АҚШ-қа Германияның әскери атташесі ретінде қызмет етеді. Ол Германия мен АҚШ арасындағы одақты жоспарлауға көмектеседі. Сэмюэл Клеменс – Сан-Францискодағы өткір ойлы газет редакторы және соғысқа қарсы белсенді күрескен көрнекті тұлға. Бұрынғы президент Авраам Линкольн, Карл Маркс пен Фридрих Энгельс еңбектерінен әсер алып, жұмысшы табының мүддесі үшін Республикалық партияны біріктіруге тырысатын оратор, бірақ ақырында жаңа партияны – Социалистерді құруға көмектеседі, ол алдағы онжылдықтарда Республикалық партияның орнын басады.
Соғыстан кейінгі салдарлар
1882 жылдың сәуірінде Конфедерация тағы да АҚШ-ты жеңді, бұл Сонора мен Чиуауаны сатып алуға мүмкіндік берді. Соғысты жоғалтумен қатар, АҚШ Ұлыбританияға қарсы соғыста жеңіліп, Мэннің солтүстік бөлігін Канаданың Нью-Брансуик провинциясына өткізеді. Юта мен Монтана штаттарында сөз сөйлегеннен кейін және Иллинойс штатының Чикаго қаласындағы Флоренс қонақ үйінде республикашылдардың жиынынан кейін, бұрынғы президент Авраам Линкольн солшыл республикашылдардың тобын жаңа Социалистік партияға бастап әкеледі, бұл әрекет Республикалық партияның күрт құлдырауына алып келеді, нәтижесінде социалистер демократтарға қарсы басты оппозицияға айналады. Нәтижесінде республикашылдар 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында гүлденген Орта Батысты ғана көрсететін шағын үшінші партияға айналады. Темірқасық, демократтарды Бенджамин Батлер оңға қарай итермеледі, ол оңшыл республикашылдарды партиямен біріктірді және партияның көпшілігі қатал сыртқы саясатты қабылдауға және американдық қоғамды ұлтшылдық пен реваншизмге бағытталғандыққа мәжбүр етті. АҚШ-тың Екінші Мексика соғысында жеңіліске ұшырағаннан кейін президент Блейн әр жылдың 22 сәуірін Еске алу күні деп жариялайды. Мерекелік шерулер қайғылы болады, АҚШ туы қиындық белгісі ретінде кері бұрылып ілінеді, бұл Конфедерация мемлекеттерінің екі жеңісін көрсетеді. Екінші Мексика соғысындағы АҚШ-тың жеңілісінен кейін Блейн 1884 жылғы президенттік сайлауда белгісіз демократтық үміткерге үлкен айырмамен жеңіліп, президенттік лауазымды соңғы рет атқаратын республикашыл болады. Ол осы соғыстағы жеңілісті мойындайды, бірақ Конфедерация мен Британ империясынан кек алуға деген ұдайы тілек пен күтуді АҚШ азаматтарына сіңіріп, келесі соғысқа дайындық жасайды және Германия үлгісінде жүйелі әскерилендірудің қарқынды бағдарламасын бастайды, АҚШ-ты екінші Пруссия сияқты етуді көздейді. Осы уақыт жолының Нью-Йоргінде Бедло аралында Бостандық мүсіні жоқ, және оның атауы Бостандық аралы деп өзгертілмейді, себебі Францияның Конфедерацияны қолдауынан кейін АҚШ пен Франция арасындағы қарым-қатынас нашарлаған, және француздардың мүсінді американдықтарға сыйға беруі туралы сөз жоқ. Оның орнына аралды ұқсас, бірақ неміс ықпалындағы, "Кек қылышын" ұстаған Естелік мүсіні деп аталатын қараңғы мүсін алып жатыр. Германия мүсінді АҚШ-қа берді ме, әлде соңғысы оны өзі салған ба, ешқашан айтылмаған. Темірқасық, АҚШ әкімшілік орталықтарын Вашингтондан Филадельфияға көшіреді, себебі Колумбия округі Конфедерация штаты Вирджиниямен шектеседі, бұл АҚШ үшін басқаруды одан әрі қиындатады және іс жүзінде мүмкін емес етеді. Екі ел арасындағы шиеленіс жоғары болған кезде Пауэлл үйі екінші Ақ үйге айналады. Ұлыбритания мен Франциядан көмек алуды жалғастыру үшін Конфедерация президенті Лонгстрит барлық құлдарды босатуды және оларды шетелдік резиденттерге айналдыруды көздейтін конституциялық түзетуді ұсынды, бірақ босатылған қаралар ақтар сияқты құқықтарға ие емес, бұл серияның келесі томдары үшін маңызды жанжал тудырады. Екі соғыста жеңілгеннен кейін АҚШ күшейіп келе жатқан Германия империясымен (1871 жылы құрылған) одақ құрып, ақырында Пруссия үлгісінде реформалар жасауды бастайды.
Қабылдау
Кітап Publishers Weekly журналынан жұлдызды рецензия алды.
Оңтүстік Жеңіс сериясы жалғасты
How Few Remain романынан кейін «Оңтүстік Жеңісі» сериясында «Ұлы Соғыс» және «Америка Империясы» трилогиялары, сондай-ақ «Есеп айдасу» тетралогиясы жарияланды.