Аяқтарға жасалған азаптау құралдары

Кіріспе

Азаптау және тергеу құралдары
Аяқ киім – азаптау құралы ретінде

"Аяқ киім" термині аяқ және/немесе тізеге күшпен зиян келтіруге арналған түрлі азаптау және тергеу құралдарының бір тобын білдіреді. Аяқ киім әртүрлі елдерде және әртүрлі уақыттарда көптеген түрлерде кездескен. Ең көп таралған түрлеріне испандық аяқ киім ("скарпины" деп те аталады) және малай аяқ киімі жатады. Бір түрі төрт тар тақтайшадан жасалып, бір-біріне қадалады. Тақтайшалар құрбанның аяғына сай келешектен өлшенді. Аяқ тақтайшалардың ішіне енгізілгеннен кейін, тақтайшалардың арасына қалыңдығы арттырылатын тіректер соғылып, қысым жасалатын. Қысым құрбан мойындағанға немесе есінен айнығанға дейін күшейтіліп отырылған.

Испаниялық аяқкиім

Испандық ботинкасы – аяқ пен аяққа арналған темір қапшық болатын. Ағаш немесе темір көпірлер құрбанның етіне қағылып, арасына тығылатын. Осыған ұқсас құрылғы, көбінесе тізе сүйекті сығу деп аталады. Архетиптің ең алғашқы үлгілері мың жыл бұрын пайда болған. Шотландиялықтардың алғашқы әрекеті, сондай-ақ баскин деп те аталады, суға малынған, аяқ пен төменгі аяққа кигізіліп, бау-доғамен бекітілген шикі теріден жасалған киім болды. Бұл құрылғыны жұмсақ отта баяу қыздыру арқылы шикі тері қысқарып, аяқты қысып, сүйектер орын аударып шығатын, бірақ аяқ сүйектерін сындыру үшін жеткілікті күш болмайтын. Британ аралдары мен Францияда кездесетін, одан да жетілдірілген нұсқасы – аяқтың айналасын және арасын қоршап тұрған үш тік ағаш тақтайдан тұратын құрылғы, ол қытайлық аяқ азаптау құралы – Jiagun-ға ұқсас және бау-доғамен бекітілді. Тақтайшалар мен аяқтардың арасына көпірлер қағылып, сүйектерді сыну үшін қысым жасалған. Ежелгі Үндістанда да кити атты қарапайым ағаш машина қолданылған, ол лимон сыққышына ұқсас, оның ішіне жалаңаяқ аяқ батырылып, баяу қысым жасалған. Францияның Отун қаласынан табылған прототип – биік, кеуекті теріден жасалған ботинкадан тұратын, олар аяқ пен аяққа кигізіліп, үстіне қайнаған су құйылған. Нәтижесінде тері суды сіңіріп алып, аяқ-қолдың етін жей бастаған. Соңында, тұтқындардың жалаңаяқ аяқтары темірден немесе мыстан жасалған үлкен ботинкаларға салынып, бау-доғамен байланған (көбінесе еденге дәнекерленген). Ботинкалар баяу қайнаған сумен, маймен немесе тіпті балқытылған қорғасынмен толтырылып, аяқ-қолды жайлап жеген. Ирландияда шейіт Дермот О’Харлиге қолданылған нұсқасы – салқын суға толтырылған жеңіл металл ботинкалардан тұратын, олар от үстінде аяқпен қыздырылып, су қайнағанша ұсталып тұрған.

The Spanish boot was an iron casing for the leg and foot. Wood or iron wedges were hammered in between the casing and the victim's flesh. A similar device, commonly referred to as a shin crusher, squeezed the calf between two curved iron plates, studded with spikes, teeth, and knobs, to fracture the tibia and fibula. Primitive forerunners of the archetype can be found dating back as far as a thousand years. The first Scottish effort, also referred to as a buskin, made use of a vaguely boot shaped rawhide garment that was soaked with water, drawn over the foot and lower leg, and bound in place with cords. The contraption was slowly heated over a gentle fire, drastically contracting the rawhide and squeezing the foot until the bones were dislocated, though there would not have been sufficient pressure to actually crush the bones of the foot. A more progressive variant, found in both the British Isles and France, consisted of a trio of upright wooden boards that splinted around and between the feet, fundamentally identical to the Chinese foot torture known as Jiagun, and were tied in place by cords. Wedges were hammered between the boards and the feet to dislocate and crush the bones. Even ancient India saw the use of the kittee, a simplistic wooden machine, resembling a lemon press, within which the bare foot was slowly squeezed. A prototype hailing from Autun, France, consisted of high boots of spongy, porous leather that were drawn over the feet and legs. Boiling water was poured over the boots, eventually soaking through the leather and eating the flesh away from the entrapped limbs. Lastly, oversized boots of iron or copper (often soldered in place on the floor) received the prisoner's bare feet as he lay helplessly bound and gagged in a chair. The boots were slowly filled with boiling water or oil, or even molten lead, to consume the feet and legs. One variant—applied in Ireland to the martyr Dermot O'Hurley—consisted of lightweight metal boots that were filled with cool water and heated with the feet inside over a fire until the water boiled aggressively.

Аяқ пресі

Сол сияқты құрал, аяқ пресі, екі көлденең темір табақтан тұратын. Олар иінтірек механизмі арқылы жалаңаяқ аяққа бірте-бірте қысым жасап, сүйектерді ұнтақтап жіберуге жеткілікті күшпен қысатын. Төменгі табақты аяқ терлеп, құралдың қысқышынан шығып кетпеуі үшін қабырғалармен жабу жиі кездесетін жағдай болса да, осы құрылғының қатыгез нұсқасы – көбінесе Германияның Нюрнберг қаласында кездесетін – жоғарғы табақты жүздеген өткір тікендермен қаптаған. Венециядан шыққан нұсқа, кейде «аяқ бұрандасы» немесе «саусақ сындырғыш» деп аталатын, иінтірек механизмін бұрғымен байланыстырып, престі қысқанда табанның ортасынан тесік жасап, аяқты ақырындап қиратып жіберді. Сонымен қатар, үлкен саусақтың үстіне тікенек орнатылып, тырнақты тесіп, сезімтал тырнақ төсегін қатты азаптады. Нюрнбергтік «саусақ сындырғыш» екі аяқты бірдей, қатар қойып, бір мезгілде барлық он саусаққа да күшті қысым жасады. Егер тұтқын тым жартас немесе еркілі болса, престі екі табақ кездесетінше қысып, аяқ сүйектерін ұнтақтап жіберуге дейін жеткізеді. «Ауырсынудың үлкен кітабында» Доннели мен Диль тапқыр және шайтандық темір азаптау аяқкиімін ұсынады. Конфигурацияланатын құрылғы жалаңаяқ аяқты толығымен қоршап алады. Кенеттен кең аяқ бөлімі темір тікендермен, тістермен және кедір-бүдырлармен толтырылған. Тұтқынның өкшесінің артында тік тақта орналасқан және дөңгелектерді бұру арқылы алға қарай итеріледі. Үнемі арта түсетін қысым алдымен саусақтарды тікенектерге қарсы итеріп, етін жыртып, сүйектерін қиратады. Ұдайы, тоқтаусыз қысымның нәтижесінде табан сүйектері әлсіреп, аяқ қамыты сынып қалады. Тоқпан сүйегі азапқа төтеп беруге жеткілікті күшті, бірақ тоқпаннан ауырсыну сезімі аз. (Скотт, 1991) сияқты кейбір жағдайларда тұтқынның аяғының астындағы бөлімге қызыл ыстық көмір салынуы мүмкін.

A similar implement, the foot press, consisted of a pair of horizontal iron plates slowly tightened around the bare foot by means of a crank mechanism, squeezing the foot with sufficient force to pulverize the bones. Although it was quite standard to line the lower plate with ribs to prevent the foot from popping out of the grip of the instrument as it became sweatier, a crueler variant of this device—typically encountered in Nuremberg, Germany—lined the upper plate with hundreds of sharp spikes. A version from Venice, sometimes called the foot screw or toe breaker, connected the crank mechanism to a drill that slowly mutilated the foot by boring a hole through the center of the instep as the press was tightened. Further, a spike might be positioned over the big toe, which punctured the nail and savagely tortured the sensitive nail bed as the press was tightened. The "toe breaker" from Nuremberg was a wider instrument that accommodated both feet, side by side, simultaneously applying inexorable crushing pressure to all ten toes. Were the prisoner particularly stubborn or strong willed, the press could be tightened until the plates met, so grinding the foot bones to powder. In The Big Book of Pain, Donnelly and Diehl present an ingenious and diabolical iron torture boot. The configurable device completely encloses the naked foot. The roomy toe box is filled with iron spikes, teeth, and burs. A vertical plate behind the prisoner's heel fits into a grooved track and can be forced forward by turning a wheel. The steadily increasing pressure first forces the toes against the spikes, mangling their flesh and crushing their bones. Under continued inexorable pressure, the bones of the instep eventually give way until the arch of the foot is shattered. The heel bone is sufficiently powerful to withstand the torture, although the heel is not generously provided with afferent pain nociceptors. Another variation occasionally seen (Scott, 1991) is a compartment beneath the sole of the prisoner's foot that can be filled with red hot coals.