Кіріспе
1943 жылы К.С. Льюис жазған роман.
«Переландра» (кейінірек «Пан Букс» баспасында «Венераға саяхат» деп аталған) – К.С. Льюисдің «Ғарыштық трилогиясының» екінші кітабы. Оқиға Переландра, яки Венера планетасында өтеді. Алғаш рет 1943 жылы жарық көрді.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Филолог Элвин Рэнсом Марстан оралғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, «Тыныш планетадан тыс» романындағы Марстың Оярсасынан (періште билеушісі) жаңа тапсырма алады. Рэнсом баяндаушы Льюисті өзінің шалғайдағы үйіне шақырады. Рэнсом Льюиске ол (Рэнсом) Переландраға (Венера) сапар шегетінін, онда Жердің Қара Архонының (Шайтанның) бастайтын, әлі толық анықталмаған шабуылға тойтарыс беруі керектігін түсіндіреді. Оярса Рэнсомға Венерада киімнің қажеті жоқ екенін айтқандықтан, ол тек өзінен басқа ештеңесі жоқ, мұздан жасалған сандыққа ұқсас ыдыста тасымалданады. Жерге бір жылдан кейін оралып, Льюис пен тағы бір досымен кездеседі, содан кейін өзінің басынан өткендерді айтады. Оқиғаның қалған бөлігі Рэнсомның көзқарасынан баяндалады, ал Льюис әңгімелесуші және кейде түсіндіруші рөлінде болады. Рэнсом планетаралық кеңістікте жылдам саяхаттан кейін Венераға келеді. Ол планетаның беті тұщы сулы мұхитпен жабылғанын, оның үстінде өсімдіктерден құралған қалқыма аралдардың шашырап жатқанын көреді. Бұл аралдар өсімдіктер мен жануарларға, соның ішінде жеуге жарамды өсімдіктерге және баспана бере алатын үлкен өсімдіктерге толы, нағыз аралдарға ұқсайды. Геологиялық негізі болмағандықтан, бұл аралдар үнемі қозғалыста болады. Планетаның жалғыз байқалатын геологиялық ерекшелігі – «Тұрақты Жер» деп аталатын тасты тау. Планетаның қалың атмосферасы күн мен жұлдыздарды жасырады, бірақ Жер сияқты, планета айналады және күндіз бен түнді бастан кешіреді. Рэнсом көп ұзамай планетаның патшайымымен кездеседі. Ол оны досы ретінде қабылдайтын, көңілді жан. «Тыныш планетадан тыс» романындағы Марстың тұрғындарынан айырмашылығы, ол жасыл терісінен басқа, адамға ұқсайды. Ол күйеуі Патшамен бірге осы әлемнің алғашқы және қазірге дейін жалғыз тұрғындары. Екеуі де қалқыма аралдарда тұрады және Малельдильдің құдайлық бұйрығымен Тұрақты Жерде ұйықтауға тыйым салынған. Рэнсом рухани таза ортада әдемі жалаңаш патшайым оның жыныстық құштарлығын немесе азғыруын тудырмайтынын, тіпті Патшаның өзі сол уақытта болмаса да, планетаның басқа жерінде екенін анықтайды. Профессор Уэстон ғарыш кемесімен келіп, мұхиттың бір бөлігіне, Тұрақты Жерге жақын жерге қонады. Рэнсомпен алғашқы кездесудегі қатаң материалистік көзқарасынан айырмашылығы, қазір ол табиғаттан тыс рухани жаратылыстардың бар екенін сезінгенін айтады. Ол өзінің «Өмір күші» деп атаған нәрсесіне адалдығын жариялайды және оның өзін керемет жолдармен басшылыққа алғанын мәлімдейді. Көңілді алаңдататын монологтан кейін ол толыққанды жынға ие болады. Жынның бақылауындағы Уэстон патшайымды тауып, оны Малельдильдің заңына қарсы шығып, Тұрақты Жерде бір түнді өткізуге азғыруға тырысады. Рэнсом Оярсаның оны Переландраға не үшін әкелгенін түсінеді: патшайымды Малельдильдің тыйым салған бұйрығына мойынсұнуға көндіріп, Перландрандағы Жердегі адамзаттың құлдырауына ұқсас оқиғаның алдын алу үшін азғырушыға тойтарыс беру. Патшайымның алдында ол күннен күнге жын-пері Уэстонмен терең пікірталасқа түседі, ол пікірталаста адамнан асып түсетін зеректілікті көрсетеді. Уэстонның билік еткен денесі ұйықтауды қажет етпейді, бұл оған Рэнсом ұйықтағанда ашық пікірталастардан басқа әдістерді қолдануға мүмкіндік береді: азғырушы патшайымға батырлық қарсылық туралы көптеген әңгімелер айтады және оны киім, макияж және айналар сияқты жеке бағалайтын нәрселермен таныстырады. Кейде патшайым ұйықтағанда, ал Рэнсом оянғанда, азғырушы Рэнсомтың рухын балалық шақтағы ұятты әрекеттермен және кішкентай жергілікті жануарларды азаптап, қиындық тудыру арқылы шабуылдайды. Жын Уэстонның жеңіске жақын тұрғанда, Рэнсом дауды тоқтатып, Азғырушымен қолға-қол соғысу туралы құдайлық бұйрықты сезінеді. Бұл перспектива Рэнсомты қорқытады, ол бойында күш жоқ, орта жастағы, жақында күреске қатыспаған адам. Ол бірнеше сағат бойы құдайлық ішкі дауыспен пікірлеседі, содан кейін соғысу туралы бұйрықтан бас тарта алмайтынын түсінеді: оның жеке мінезі бас тарту мүмкіндігін жоққа шығарады. Ол сондай-ақ жеке таңдау (еркін ерік) мен жеке тағдыр (алдын ала белгілеу) арасындағы айырмашылықтың нақты айырмашылық емес екенін түсінеді; екеуі де бірдей нәрсе. Рэнсом қарсыласына (әлі де Уэстонның денесінде) физикалық шабуыл жасайды. Ұрыс барысында ол өзін бұрынғыдан да ашулы сезінеді, естімеген ұрыс шақыруларын айқайлайды және ешқашан үйренбеген ұрыс техникаларын қолданады. Жау қатал қарсылық көрсеткеннен кейін қашады. Рэнсом оны мұхит үстінен қуып жетеді, екеуі де алып, достық балықтардың арқасында жүзеді. Олардың күресі судың астында және тасты жер асты тоннелінде, сөзді пікірталас пен физикалық соғыс арасында ауысып-түйіседі, содан кейін Рэнсом Уэстонның билік еткен денесін отты лаваға лақтырады, осылайша демонның планетадағы қатысуын тоқтатып береді. Рэнсом бетке шығып, жараларын жазады. Өмірінің соңына дейін жазылмаған, тек қана дененің өкшесіне тиген жарасы қанды. Рэнсом Уэстонның ғылыми жетістіктерін еске алу үшін және оның шайтанға бағынуын жазып, ескерткіш жазу жасайды. Рэнсом Патша және Патшайыммен, сондай-ақ Марс және Венераның Оярсаларымен кездеседі, соңғысы планета билігін Патша мен Патшайымға береді. Барлық кейіпкерлер екінші «Күдікке ұшыраудың» алдын алуды және осы жаңа әлемде утопиялық жұмақтың басталуын тойлайды. Оқиға Рэнсомның «Ұлы би» көрінісімен аяқталады: жоғары және төмен арасындағы алмасу, мысалы, кеңесші патша баласына билік беру. Рэнсом гүл жапырақтарымен жабылған күйде Жерге қайтарылады.