Кіріспе

Клайв Хамильтонның кітабы «Өсу фетиші» – австралиялық прогрессивті саяси теоретик Клайв Хамильтонның экономика және саясат туралы кітабы. 2003 жылы жарық көрген бұл кітап Австралияда бестселлер атанды. Кітапта батыстың соңғы 50 жыл бойы жүргізген шексіз капитализм саясаты көбінесе сәтсіз аяқталды делінеді, себебі байлық құрудың басты мақсаты – бақыт, ал Хамильтон адамдардың көпшілігінің қазіргі күйде 50 жыл бұрынғыдан гөрі бақытты емес екенін мәлімдейді, әрбір адамның жеке байлығына қарамастан. Хамильтон одан әрі өсуге ұмтылудың фетиш сипатына бітіскенін, оның салдарынан қоршаған ортаның күйреуіне, демократияның әлсіреуіне және қоғамның жалпы құндылықтарына зор зиян келгенін айтады.

Өмірбаян

Клайв Хамильтон – Австралия институтының бұрынғы атқарушы директоры, тәуелсіз сарапшылық орталық, ол әлеуметтік және экологиялық саясаттар бойынша пікірталастарда маңызды рөл атқарды. Хамильтон 2007 жылы Австралия институтынан қызметтен кетті. «Өсім құмарлығы» кітабы TAI институтының «Австралияда шамадан тыс тұтыну» атты есебіндегі көптеген тұжырымдарды көрсетеді, онда австралиялықтардың 62 пайызы, табысы нақты шамада ең жоғары деңгейде болғанымен, қажетті нәрсенің бәрін алуға шамасы жетпейтініне сенетіні анықталды.

Қысқаша мазмұны

Гамильтонның "Адамдар өздеріне қажет емес нәрселерді, өздерінің жоқ ақшасымен, өздері ұнатпайтын адамдарға әсер ету үшін сатып алады" деген сөзі – актер Уолтер Слезактан "қарыз алған" аксиомасы – оның тұтынушылыққа қатысты философиясын түйіндейді. Гамильтон қоғам адамдардың көпшілігі лайықты өмір сүретін деңгейге жеткенде, өсуді кездейсоқ іздеудің мәні қалмайды және оны шектеу керек деп санайды. Артық байлықты қажетті инфрақұрылымды дамытуға және осы деңгейге жетпеген басқа елдерге жұмсауға болады. Гамильтон эвдемонизм терминін саяси және экономикалық модельді таныстыру үшін бейімдеді, ол үнемі өсіп, соңында тұрақсыз болатын өсу деңгейлеріне тәуелді емес, керісінше (212-бет) "әлеуметтік қарым-қатынастар, жұмыстағы қанағат, кейбір адамдар үшін діни сенім және, ең бастысы, мағына мен мақсат сезімі арқылы" адамның әлеуетін толыққанды іске асыруға көмектеседі. Гамильтон өсуге құштарлықты "дамушылық санамен" және неолибералдық "құралдық құндылық теориясымен" байланыстырады [ол] адамдар өздерінің құндылығымен құнды болғанымен, адам емес әлем тек адамдардың әл-ауқатына үлес қосса ғана құнды болады (191-бет). Оған қарамастан, ол Уорвик Фокс сипаттаған "трансперсоналдық экологияның" позициясын келтіреді: бұл "тек қатысы бар, шектеулі өзінің ғана табиғи әлемнен өзгеше екенін көзге елестете алатынын және өзінің жеке шекарасынан тысқары кеңеюі міндетті түрде сананың және алаңдаушылықтың табиғи әлемге дейін кеңейтілуін білдіреді" (194-бет).