Кіріспе
Zingiberaceae (/zɪndʒɪbɪˈreɪsiː/) немесе имбирь тұқымдасы – гүлді өсімдіктер тұқымдасы, шамамен 50 туыстан тұрады, барлығы 1600-ға жуық түрі бар. Бұл хош иісті, көп жылдық шөптер, тропикалық Африка, Азия және Америкада таралған, көлденең немесе түйіршікті тамырсабақтары бар. Тұқымдастың көптеген түрлері әсемдік, дәмдеуіш немесе емдік өсімдіктер ретінде маңызды. Әсемдік туыстарға қалқанды имбирь (Alpinia), Сиам немесе жазғы лала (Curcuma alismatifolia), Globba, имбирь лилиясы (Hedychium), Kaempferia, шам имбирі Etlingera elatior, Renealmia және имбирь (Zingiber) жатады. Дәмдеуіштерге имбирь (Zingiber), галангал немесе тай имбирі (Alpinia galanga және басқалары), мелегута бұрышы (Aframomum melegueta), миога (Zingiber mioga), корарима (Aframomum corrorima), куркума (Curcuma) және кардамон (Amomum, Elettaria) кіреді.
Zingiberaceae (,/z//ɪ//n//dʒ//ɪ//b//ɪ/'/r//eɪ//s//i//i/) or the ginger family is a family of flowering plants made up of about 50 genera with a total of about 1600 known species of aromatic perennial herbs with creeping horizontal or tuberous rhizomes distributed throughout tropical Africa, Asia, and the Americas. Many of the family's species are important ornamental, spice, or medicinal plants. Ornamental genera include the shell gingers (Alpinia), Siam or summer tulip (Curcuma alismatifolia), Globba, ginger lily (Hedychium), Kaempferia, torch ginger Etlingera elatior, Renealmia, and ginger (Zingiber). Spices include ginger (Zingiber), galangal or Thai ginger (Alpinia galanga and others), melegueta pepper (Aframomum melegueta), myoga (Zingiber mioga), korarima (Aframomum corrorima), turmeric (Curcuma), and cardamom (Amomum, Elettaria).
Эволюция
Отбасының ең ерте белгілі қазбалары Кампан дәуіріне жатады және Германиядағы Spirematospermum, Мексикадағы Tricostatocarpon және Striatornata, ал Үндістандағы Momordiocarpon туыстарынан табылды. Солтүстік Каролина штатының Сантония кезеңінен табылған Spirematospermum chandlerae бұрын Zingiberaceae тұқымдасына жатқызылған, бірақ жақындағы зерттеулер оның Musaceae тұқымдасына жататынын көрсетеді.
Сипаттама
Отбасы мүшелері – шағыннан іріге дейін шөптесін өсімдіктер, олардың жапырақтары базальды қабықшалармен тізіліп, псевдостем құрайды. Өсімдіктер өздігінен тік тұра алады немесе эпифиттер болып табылады. Гүлдері екі жынысты, көбінесе күшті зигоморфты, анықталған шатырша гүлшоғырында орналасқан және көзге түсетін, спираль бойынша орналасқан жапырақшалармен (брактермен) қамтылған. Гүлдің сыртқы қабығы екі қатардан тұрады: біріккен түтікшелі тостаған және бір жапырағы қалған екеуінен үлкен түтікшелі күлте. Гүлдерде әдетте екі тозаңдық (стеменоид) жапырақша тәрізді ерінге бірігіп, тек бір құнарлы тозаңдық болады. Жұмыртқалық төмен орналасқан және үстінде екі нектарийі бар, аналықтың мойны (стигма) түтікше тәрізді. Кейбір туыстар парфюмерия индустриясында қолданылатын эфир майларын береді (Alpinia, Hedychium).
Тарату
Зингибералар Африка, Азия және Америка тропиктерінде кең таралған, ең көп түрлері Оңтүстік Азияда кездеседі.