Кіріспе

Джордж Стивен Булос (George Stephen Boolos; 1940 жылдың 4 қыркүйегі - 1996 жылдың 27 мамыры) – американдық философ және математикалық логик, Массачусетс технология институтында сабақ берген.

Өмір

Булос грек-иудей тегінен шыққан. Ол Принстон университетін математика мамандығы бойынша бітірді, алдымен Реймонд Смуллианның жетекшілігімен "Гёделдің бірінші толық еместік теоремасының қарапайым дәлелі" атты дипломдық жұмысын аяқтағаннан кейін. Оксфорд университеті оған 1963 жылы B. Phil. дәрежесін берді. 1966 жылы ол Хилари Путнамның басшылығымен Массачусетс технология институтынан философия ғылымдарының докторы (PhD) дәрежесін алды – бұл институт тарихындағы философия бойынша алғашқы докторлық диссертация болды. Колумбия университетінде үш жыл сабақ бергеннен кейін, 1969 жылы MIT-ге қайтып келді және қалған өмірін осы жерде өткізді. Өзінің айқындығымен және өткір тілімен танымал, харизматикалық лектор Булос 1994 жылы Гёделдің екінші толық еместік теоремасын тек бір буынды сөздерді қолдана отырып түсіндірген лекция оқыған. Емтихан соңында Хилари Путнам одан: "Бұлос мырза, аналитикалық иерархияның нақты әлеммен қатысы қандай?" деп сұрады. Булос ойланбастан: "Ол оның бір бөлігі" деп жауап берді. Әртүрлі жұмбақтарға шебер, 1993 жылы Булос "Таймс" газетінің кроссвордтар байқауының Лондон аймақтық финалына өтті. Оның көрсеткен нәтижесі американдықтардың арасындағы ең жоғары нәтижелердің бірі болды. Ол "Ең қиын логикалық жұмбақ" тақырыбында мақала жазды – бұл Реймонд Смуллиан жасаған көптеген жұмбақтардың бірі. Булос 1996 жылдың 27 мамырында қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды.

Жұмыс

Болос Ричард Джеффримен математикалық логика, есептеу және логика бойынша классикалық университеттік оқулықтың алғашқы үш басылымын бірлесіп жазды. Кітап қазір бесінші басылымда, соңғы екі басылымын Джон П. Берджесс жаңартты. Курт Гёдель математикалық дәлелдеу теориясына модальдық логиканы – қажеттілік және мүмкіндік логикасын қолданатын дәлелдік логика туралы алғашқы мақала жазды, бірақ Гёдель бұл тақырыпты маңызды деңгейде дамытқан жоқ. Булос оның ерте жақтастарының және пионерлерінің бірі болды, сондай-ақ ол 1979 жылы жарық көрген «Сәйкестіктің дәлелденбеуі» атты алғашқы кітап жазды. Бірнеше жылдан кейін шешілмеген маңызды мәселенің шешімі 1993 жылы жарияланған «Дәлелдеу логикасы» атты жаңа зерттеуге әкелді. Дәлелдеуге болатындықты модальдық логикалық тұрғыдан қарастыру Гёдельдің екінші толық еместік теоремасының «ішкі мағынасын» көрсетуге көмектесті, яғни теореманың дұрыстығы дәлелдеуге болатындық предикатының нақты формулировкасына байланысты. Бұл шарттарды алғаш рет Дэвид Гильберт және Пол Бернейс өздерінің «Арифметика негіздері» еңбегінде анықтады. Екінші теореманың белгісіз статусын ондаған жылдар бойы Георг Крайзель және Леон Хенкин сияқты логиктер атап өтті, олар «Бұл сөйлем дәлелденеді» деген формальды сөйлемнің (Гедельдің «Бұл сөйлем дәлелденбейді» деген сөйлемінен өзгеше) дәлелдене алатындығын және демек, шын екенін сұрады. Мартин Лёб Хенкиннің болжамын дұрыс екенін көрсетті, сондай-ақ модальдық логикалық тәсілмен нақты кодталған маңызды «көрініс» принципін анықтады. Дәлелдеуге болатын предикаттарды бейнелеуге қатысты маңызды нәтижелердің кейбіреулері бұрын Соломон Феферманның өте ерекше әдістерін қолдана отырып алынған болатын. Булос 19 ғасырдың неміс математигі және философы Готтлоб Фреге туралы мағлұматтар берді. Булос Криспин Райтпен байланысты болжамды дәлелдеді (сондай-ақ басқалар тәуелсіз түрде дәлелдеді), Фрегенің «Негізгі заңдар» жүйесі, Расселдің парадоксымен бұзылған деп есептелген, оның аксиомаларының бірін, атақты V негізгі заңды Хьюм принципімен алмастыру арқылы сәйкессіздіктен құтылуға болатындығын көрсетті. Бұл жүйе содан бері қарқынды зерттеулерге ұшырады. Булос егер екінші реттік айнымалыларды монодикалық екінші реттік логикада көптік ретінде қарастырса, онда екінші реттік логиканы бірінші реттік айнымалылардың ауқымынан басқа объектілерге онтологиялық міндеттемесі жоқ деп түсіндіруге болады деп мәлімдеді. Нәтижесінде көптік сандық анықтама пайда болды. Дэвид Льюис өзінің «Кластардың бөліктері» еңбегінде көптік сандық анықтаманы қолданды, нәтижесінде Зермело-Франкельдің жиын теориясы және Пеано аксиомалары теоремалар болатын жүйе пайда болды. Булос көбінесе көптік сандық анықтаманың авторы ретінде танымал болғанымен, Питер Симонс (1982) негізгі идеяны Станислав Лесневскийдің еңбектерінде табуға болады деп дәлелдеді. Өлер алдында Булос өзінің 30 мақаласын таңдап, кітап етіп шығарды. Нәтижесінде ол өзінің ең жоғары бағаланған еңбегі, өлімнен кейінгі «Логика, логика және логика» атты еңбегі пайда болды. Бұл кітапта Булостың Фрегені жаңарту бойынша көптеген еңбектері, сондай-ақ жиын теориясы, екінші реттік логика және бірінші реттік емес, көптік сандық анықтама, дәлелдеу теориясы және Гёдельдің толық еместік теоремасы туралы үш қысқаша түсінікті мақаласы басылып шығарылды. Дедекинд, Кантор және Рассел туралы мақалалар да бар.

Мақалалар

LLL = «Логика, логика және логика» журналында қайта басылды. FPM = Demopoulos, W., редакциялаған, 1995. Фрегедің математика философиясы. Гарвард университетінің баспасы. 1968 (Хилари Путнаммен бірге), «Құрастырылатын бүтін сандар жиындарының шешілмейтін дәрежелері», Символикалық логика журналы 33: 497–513. 1969, «Тиімділік және табиғи тілдер», Сидни Хук, ред., Тіл және философия. Нью-Йорк университетінің баспасы. 1970, «Құрастырылатын деңгейлердің семантикасы туралы», 16: 139–148. 1970a, «Ловенхайм-Сколем теоремасын дәлелдеу», Нотр-Дам формальды логика журналы 11: 76–78. 1971, «Жиынның итеративті түсінігі», Философия журналы 68: 215–231. Пол Бенасерраф және Хилари Путнам, ред., 1984. Математика философиясы: Таңдалған оқулар, 2-ші басылым. Кембридж университетінің баспасы: 486–502. LLL. 1973, «Эверт Виллем Бет теоремасы туралы ескерту», Bulletin de l'Academie Polonaise des Sciences 2: 1–2. 1974, «Арифметикалық функциялар және минимизациялау», Zeitschrift für mathematische Logik und Grundlagen der Mathematik 20: 353–354. 1974a, «Чарльз Парсонстың «Жиындар және сыныптар» дегеніне жауап», «Логика, логика және логика» журналында алғаш рет жарияланды. 1975, «Фридманның 35-ші мәселесіне оң шешім бар», Америка математикалық қоғамының хабарламалары 22: A 646. 1975a, «Кальмардың консистенттілігін дәлелдеу және омега консистенттігі түсінігін жалпылау», Archiv für Mathematische Logik und Grundlagenforschung 17: 3–7. 1975b, «Екінші реттік логика туралы», Философия журналы 72: 509–527. LLL. 1976, «Сәйкестік ұғымын қамтитын кейбір мәлімдемелердің шындығын анықтау туралы», Символикалық логика журналы 41: 779–781. 1977, «Байлықсыз тұжырымдардың дәлелділігін анықтау туралы», Символикалық логика журналы 42: 191–193. 1979, «Рефлексиялық принциптер және итеративті консистенттік тұжырымдар», Символикалық логика журналы 44: 33–35. 1980, «Омега консистенттігі және алмаз», Studia Logica 39: 237–243. 1980a, «Дәлелдік интерпретациялары бар модальдық логика жүйелері туралы», Theoria 46: 7–18. 1980b, «Арифметикадағы дәлелдеушілік және Греггорчик схемасы», Fundamenta Mathematicae 106: 41–45. 1980c, «Дәлелдеушілік, шындық және модальдық логика», Философиялық логика журналы 9: 1–7. 1980d, Реймонд М. Смуллианның шолуы, «Бұл кітаптың аты қандай?», Философиялық шолу 89: 467–470. 1981, «Кез келген А үшін Б бар», Лингвистикалық зерттеу 12: 465–466. 1981a, Роберт М. Соловэйдің шолуы, «Модальдық логиканың дәлелділік интерпретациялары», Символикалық логика журналы 46: 661–662. 1982, «Өте шешілмейтін сөйлемдер», Символикалық логика журналы 47: 191–196. 1982a, «Дәлелдік логикасындағы белгілі бір қалыпты формалардың болмауы туралы», Символикалық логика журналы 47: 638–640. 1984, «Кешіріп тастамаңыз», Философиялық логика журналы 13: 373–378. LLL. 1984a, «Дәлелдік логикасы», Американдық математикалық айлық 91: 470–480. 1984b, «Бірінші рет реттелмеу», Лингвистикалық зерттеу 15: 343. 1984c, «Силлогистикалық тұжырым туралы», Таным 17: 181–182. 1984d, «Болу – айнымалының мәні болу (немесе кейбір айнымалылардың кейбір мәндері)», Философия журналы 81: 430–450. LLL. 1984e, «Ағаштар және шекті қанағаттандырылуы: Джон Берджесс болжамдарының дәлелі», Нотр-Дам формальды логика журналы 25: 193–197. 1984f, «Математикалық индукцияның негізделуі», PSA 2: 469–475. LLL. 1985, «1 консистенттілік және алмаз», Нотр-Дам формальды логика журналы 26: 341–347. 1985a, «Номиналистік платонизм», Философиялық шолу 94: 327–344. LLL. 1985b, «Тержіме жазуын оқу», Mind 94: 331–344. LLL; FPM: 163–81. 1985c (Джованни Самбинмен бірге), «Модальдық логиканың толық емес жүйесі», Философиялық логика журналы 14: 351–358. 1986, Юрий Манинді шолу, «Математикалық логика курсы», Символикалық логика журналы 51: 829–830. 1986–87, «Фрегеге қарама-қайшылықтан құтқару», Аристотель қоғамының іс қағаздары 87: 137–151. LLL; FPM 438–52. 1987, «Фреге арифметика негіздерінің сәйкестігі», Дж. Дж. Томсон, ред., 1987. Болу және айту туралы: Ричард Картрайтқа арналған эсселер. MIT Press: 3–20. LLL; FPM: 211–233. 1987a, «Қызық тұжырым», Философиялық логика журналы 16: 1–12. LLL. 1987b, «Дәлелдік логикасындағы дәлелденушілік туралы түсініктер», Логика, әдіснама және ғылым философиясының 8-ші халықаралық конгресінің рефераттары 5: 236–238. 1987c (Ванн МакГимен бірге), «Предикат дәлелдеу логикасының сөйлемдерінің жиынтығының дәрежесі, әрбір түсіндіруде шындық болып табылатын», Символикалық логика журналы 52: 165–171. 1988, «Әліппелік реті», Нотр-Дам формальды логика журналы 29: 214–215. 1988a, Крейг Сморинскидің шолуы, «Өзін-өзі сілтемелеу және модальдық логика», Символикалық логика журналы 53: 306–309. 1989, «Итерация қайтадан», Философиялық тақырыптар 17: 5–21. LLL. 1989a, «Гёдельдің толық емес теоремасының жаңа дәлелі», Америка математикалық қоғамының хабарламалары 36: 388–390. LLL. «Джордж Булостың хаты» деген тақырыпта бір сөз пайда болды, сол жерде, 676-бет. LLL. 1990, «Гёдель сөйлемінің шындығын «көру» туралы», Мінез-қолқа және ми ғылымдары 13: 655–656. LLL. 1990a, Джон Барвайс және Джон Этчемэндидің шолуы, «Тьюринг әлемі және Тарский әлемі», Символикалық логика журналы 55: 370–371. 1990b, В. А. Успенскийдің шолуы, «Гёдельдің толық емес теоремасы», Символикалық логика журналы 55: 889–891. 1990c, «Сандардың теңдігінің стандарты», Булос, Г., ред., Мағына және әдіс: Хилари Путнамның құрметіне эсселер. Кембридж университетінің баспасы: 261–278. LLL; FPM: 234–254. 1991, «Сыртқы беткейден төмен қарай үрлеу», Nous 25: 695–706. LLL. 1991a (Джованни Самбинмен бірге), «Дәлелдеушілік: математикалық модальдықтың пайда болуы», Studia Logica 50: 1–23. 1993, «Джапаридзенің полимодальдық логикасының аналитикалық толықтығы», Annals of Pure and Applied Logic 61: 95–111. 1993a, «Қайдан қарама-қайшылық?» Аристотель қоғамының қосымша томы 67: 213–233. LLL. 1994, «1879?» П. Кларк және Б. Хейл, ред., Путнамды оқу. Оксфорд: Блэквелл: 31–48. LLL. 1994a, «Еңбекқорлықтың артықшылықтары ұрлықтан жоғары», А. Джордж, ред., Математика және сана. Оксфорд университетінің баспасы: 27–44. LLL. 1994b, «Гёдельдің екінші толық емес теоремасы бір буын сөздермен түсіндірілді», Mind 103: 1–3. LLL. 1995, «Фреге теоремасы және Пеано постулаттары», Символикалық логика бюллетені 1: 317–326. LLL. 1995a, «*1951» кіріспе ескертуі», Соломон Феферман және т.б., ред., Курт Гёдель, Жиналған еңбектер, 3-том. Оксфорд университетінің баспасы: 290–304. LLL. *1951 – Гёдельдің 1951 жылғы Гиббс лекциясы, «Математика негіздері туралы кейбір негізгі теоремалар және олардың салдары». 1995b, «Цитатталған екіұштылық», Леонарди, П., және Сантамброгио, М., ред., Квайн туралы. Кембридж университетінің баспасы: 283–296. LLL. 1996, «Ең қиын логикалық жұмбақ», Гарвард философиялық шолуы 6: 62–65. LLL. Массимо Пьяттелли Пальмаринидің итальян тіліне аудармасы, «L'indovinello piu difficile del mondo», La Repubblica (16 сәуір 1992): 36–37. 1996a, «Фреге теоремасын дәлелдеу туралы», А. Мортон және С. П. Стих, ред., Пол Бенасерраф және оның сыншылары. Кембридж MA: Блэквелл. LLL. 1997, «Канторлық қарсы мысалдарды құру», Философиялық логика журналы 26: 237–239. LLL. 1997a, «Хьюм принципі аналитикалық па?», Ричард Г. Хекк, ред., Тіл, ой және логика: Майкл Дамметтің құрметіне эсселер. Оксфорд университетінің баспасы: 245–61. LLL. 1997b (Ричард Хеккпен бірге), «Die Grundlagen der Arithmetik, §§82–83», Маттиас Ширн, ред., Математика философиясы бүгін. Оксфорд университетінің баспасы. LLL. 1998, «Готлоб Фреге және арифметика негіздері». Алғаш рет LLL журналында жарияланды. Маттьё Марион және Ален Войзар, ред., 1998. Фреге. Логика және философия. Монреаль және Париж: L'Harmattan: 17–32. 2000, «Жиын теориясына сенуіміз керек пе?», Гила Шер және Ричард Тиесен, ред., Логика мен интуиция арасында: Чарльз Парсонстың құрметіне эсселер. Кембридж университетінің баспасы. LLL.